Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Πέμπτη, 28 Απριλίου 2011

Αριστερά, διανοούμενοι και απελευθερωτικός ιμπεριαλισμός

Του Στέλιου Ελληνιάδη από το e-dromos.gr:

Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και η μεταστροφή της Κίνας επέφεραν τεράστια σύγχυση στην Αριστερά. Με τις αλλαγές στα καθεστώτα, επήλθαν ρωγμές σε όλα τα επίπεδα, θεωρητικά και πρακτικά. Ό,τι αποτελούσε δόγμα, παράδειγμα, πεποίθηση, πολιτική και ιδεολογία, κλονίστηκε εκ θεμελίων. Γεγονός που στην Ευρώπη οδήγησε στη διάλυση του κομμουνιστικού κινήματος και όχι σε μια ριζική αναθεώρηση και επανασύστασή του, όπως είχαν ελπίσει οι θιασώτες του ευρωκομμουνισμού. Η επιβίωση θρυμματισμένων οργανώσεων του αντικαπιταλιστικού χώρου και μερικών κομμάτων τύπου ΚΚΕ δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα.
Η υποχώρηση ήταν ολοκληρωτική. Η κοινωνία παραδόθηκε αμαχητί στο νεοφιλελευθερισμό ελπίζοντας σε ένα μεγαλύτερο μερίδιο ευημερίας και οι περισσότεροι διανοούμενοι, μελετητές των κοινωνικών φαινομένων και διαμορφωτές των ιδεών, ενσωματώθηκαν στο σύστημα που πρόθυμα τους εγκολπώθηκε. Στην καλύτερη περίπτωση, πέρα από ολιγάριθμους διανοούμενους που δεν προσαρμόστηκαν και συνεχίζουν να αμφισβητούν σοβαρά το σύστημα, αναπτύχθηκαν τάσεις και κινήματα όχι ανατροπής του καπιταλισμού και εγκαθίδρυσης εναλλακτικών κοινωνικών μορφών, αλλά αποτροπής της χειροτέρευσής του και εξωραϊσμού του, όπως οι πράσινοι.
Με αυτά τα δεδομένα, εκδηλώνονται συνεχώς οι πιο αντιφατικές πολιτικές συμπεριφορές, από την αριστερή πτέρυγα της σοσιαλδημοκρατίας ώς τις πιο ακραίες εξωκοινοβουλευτικές οργανώσεις της Αριστεράς. Κατά των πυρηνικών σταθμών, αλλά υπέρ των βομβαρδισμών με βόμβες απεμπλουτισμένου ουρανίου στη Γιουγκοσλαβία ή κατά της εισβολής στο Ιράκ, αλλά υπέρ της ισοπέδωσης της Λιβύης ή υπέρ του χάρτη του ΟΗΕ που εγγυάται την ανεξαρτησία των κρατών-μελών του, αλλά κατά της ακεραιότητας ορισμένων κρατών ή υπέρ της αυτοδιάθεσης των Παλαιστινίων, αλλά και υπέρ του σημερινού κράτους του Ισραήλ που την καταπολεμάει λυσσωδώς.
Ναι ή όχι στην αυτοδιάθεση και την ανεξαρτησία;
Βασικό θύμα αυτής της σύγχυσης, η θεμελιώδης αρχή τής αυτοδιάθεσης των λαών και της ανεξαρτησίας των κρατών. Σύγχυση που καλλιεργήθηκε στα πλαίσια της πιο σκληρής νεοαποικιακής πολιτικής των μητροπόλεων που υπηρετεί την άνευ όρων και ορίων επιβολή του επεκτατικού νεοφιλελεύθερου μοντέλου σε όλο τον κόσμο. Σύγχυση που καλλιεργήθηκε με περίτεχνο τρόπο πίσω από την επίκληση και προβολή του ιερού σκοπού της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Για να εξωραΐσουν τις σταυροφορίες που είχαν καθαρά χαρακτήρα κατακτητικό και ληστρικό, πρόβαλαν ως σκοπό τους την απελευθέρωση των Αγίων Τόπων από τους απίστους. Έτσι παρουσιάζουν τις σταυροφορίες μέχρι τις μέρες μας, το σχολείο και το Χόλιγουντ. Το ότι λεηλατούσαν ό,τι έβρισκαν στο δρόμο τους, θύμα τους και η χριστιανικότατη Κωνσταντινούπολη το 1204, υποβαθμίστηκε ως παράπλευρη απώλεια του «ιερού σκοπού». Η δουλεία σαράντα εκατομμυρίων ανθρώπων, που κατάστρεψε όλες τις κοινωνίες και τους πολιτισμούς της αφρικανικής ηπείρου, όπως και η γενοκτονία δεκάδων εκατομμυρίων αυτοχθόνων στη Λατινική Αμερική από τους χριστιανούς «εξερευνητές» που αναζητούσαν χρυσό και ασήμι για τις ευρωπαϊκές άρχουσες τάξεις, εντάχθηκαν στον «ιερό σκοπό» του εκπολιτισμού και εκχριστιανισμού των βαρβάρων και αμαρτωλών ιθαγενών. Με αντίστοιχους «ιερούς σκοπούς» δικαιολογήθηκε η αποικιοκρατία που συνεπαγόταν τη λεηλασία των χωρών και την επιβολή χρόνιας καθυστέρησης στην εξέλιξη των κοινωνιών, από την Κίνα και την Ινδία ώς την Αγκόλα και το Μεξικό.
Αλλά και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι καταστροφές στην Κορέα, το Βιετνάμ, το Λάος και την Καμπότζη, οι εισβολές και τα πραξικοπήματα σε δεκάδες χώρες, έγιναν με το πρόσχημα της υπεράσπισης του ελεύθερου κόσμου από τον κομμουνισμό. Τώρα, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οι μητροπόλεις επιδίδονται σε ένα νέο όργιο σταυροφοριών, λεηλασιών, καταστροφών και γενοκτονιών, με πρόσχημα την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που, όλως περιέργως, καταπατώνται μόνο σε κράτη που δεν υπάγονται στον άμεσο έλεγχό τους.
Εξωραϊστές διανοούμενοι
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, σε όλες τις εποχές, άλλοτε με εξαγορές, άλλοτε με βία κι άλλοτε με παραπλάνηση, οι μητροπόλεις εξασφάλιζαν όχι μόνο την ανοχή, αλλά και την υποστήριξη των ενεργειών τους από σημαντική μερίδα διανοουμένων, κάτι που αποτελούσε βασική προϋπόθεση για την ευρύτερη κοινωνική συναίνεση που ήταν απαραίτητη προκειμένου να μην αμφισβητούνται οι επιλογές της άρχουσας τάξης και να επιστρατεύονται οι πολίτες στους πολεμικούς τυχοδιωκτισμούς. Από τον φιλόσοφο Σεπούλβεδα που στήριζε τις σφαγές και τους ακρωτηριασμούς των ιθαγενών της Λατινικής Αμερικής από τους στρατιώτες του ισπανικού θρόνου ώς τον Μπερνάρ Κουσνέρ, που από επικεφαλής των Γιατρών του Κόσμου έγινε υπουργός Εξωτερικών του Σαρκοζί και στηρίζει τους βομβαρδισμούς στη Λιβύη, όπως στήριξε το διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας και την κατοχή του Αφγανιστάν.
Όμως, σε εποχές ηττοπάθειας, αυτοί οι διεφθαρμένοι καθεστωτικοί διανοούμενοι, φιλόσοφοι, καθηγητές, δημοσιογράφοι, πολιτικοί ή λογοτέχνες, παρασύρουν σ’ αυτήν την πλάνη και προοδευτικούς ανθρώπους με ευαισθησίες. Ακόμα και ανθρώπους που ανήκουν ενεργητικά στην Αριστερά.
Επικρίνοντας την ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Λιβύη κατά τη διάρκεια της κυριακάτικης ραδιοφωνικής μου εκπομπής «Στο Κόκκινο 105,5», μία ακροάτρια, η Φωτεινή, αριστερών πεποιθήσεων, με ρώτησε εάν υποστηρίζω τον δικτάτορα Καντάφι. Και δεν είναι η μόνη. Και η φίλη μου η Δήμητρα, συνεπής ακτιβίστρια, έμεινε κολλημένη στον Καντάφι. Δεν έβλεπε όλη την εικόνα: μια τυχάρπαστη συμμαχία αρπακτικών, από τον εμίρη του Κατάρ και τον βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας (σίγουρα δημοκρατικών και ανθρωπιστικών πεποιθήσεων!) ώς τον καταρρέοντα Σαρκοζί που μέχρι χτες φιλοξενούσε τον δικτάτορα Ντιβαλιέ της Αϊτής και προστάτευε τον Μπεν Αλί της Τυνησίας, με κολαούζους τον Παπανδρέου και τον Μπορίσοβ της Βουλγαρίας, διαλύει τη Λιβύη για το καλό του λαού της!
Οι Ευρωπαίοι διανοούμενοι που στηρίζουν τις ιμπεριαλιστικές επιδρομές επικαλούμενοι τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, προκαλώντας βιβλικές καταστροφές στις χώρες-στόχους, είναι εξαιρετικά χρήσιμοι στο σύστημα, γιατί με τις ανθρωπιστικές τους θεωρίες επηρεάζουν τη Φωτεινή και τη Δήμητρα, που σίγουρα δεν θα πείθονταν το ίδιο εύκολα από τον Σαρκοζί και τον Κάμερον.
Καμία χώρα που «απελευθερώθηκε» από τους ιμπεριαλιστές, δεν εκδημοκρατίστηκε και δεν απέκτησε την ανεξαρτησία της. Γρενάδα, Αϊτή, Παναμάς, Κατάρ, Κόσοβο, Ιράκ, Αφγανιστάν... Αντιθέτως, όλες παραδόθηκαν στις ντόπιες μαφίες και βυθίστηκαν στο χάος.
Αν είχαμε την ίδια σύγχυση στην Αριστερά στη δεκαετία του ’70, ίσως κάποιοι να ζητούσαν κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, να μας απαλλάξουν οι Ευρωπαίοι από τον Παπαδόπουλο βομβαρδίζοντας τα αεροδρόμια του Ελληνικού, της Μίκρας και του Ηρακλείου, τα λιμάνια του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης, τα στρατόπεδα στα σύνορα, το προεδρικό Μέγαρο, τις εθνικές οδούς, τις σιδηροδρομικές γραμμές και ό,τι άλλο θα επέλεγαν οι ανθρωπιστές δημοκράτες εξολοθρευτές!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου