Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Σάββατο, 9 Απριλίου 2011

Η τροφή σαν πολιτική πράξη(२)


Διατροφικές κοινότητες
Η ιδέα και το όραμα του Slow Food, του παγκόσμιου κινήματος της οίκο-γαστρονομίας, δεν έχει και τόσο να κάνει με τη βραδυφαγία. Είναι ένας διεθνής μη-κερδοσκοπικός οργανισμός που αποτελείται από 100.000 μέλη σε 160 χώρες. Με τις δράσεις τους, σε πάνω από 1300 συντροφιές (convivia) σε ολόκληρο τον κόσμο, τα μέλη του προσπαθούν να ενθαρρύνουν τις τοπικές κοινωνίες τους να αναγνωρίσουν, να υποστηρίζουν αλλά και να απαιτούν φαγητό που είναι καλό, καθαρό και δίκαιο. Ο Γεωργιάδης εξηγεί με πάθος πως «το καλό φαγητό, δηλαδή το εύγευστο, φρέσκο, της εποχής, ενεργοποιεί και ικανοποιήσει τις αισθήσεις. Καθαρό, σημαίνει πως έχει παραχθεί με σεβασμό στα οικοσυστήματα, τους φυσικούς πόρους και το περιβάλλον. Είναι το φαγητό που τρέφει χωρίς να βλάπτει την υγεία, και είναι δίκαιο, επειδή σέβεται την κοινωνική δικαιοσύνη και εξασφαλίζει δίκαιη αποζημίωση του μόχθου και σωστές συνθήκες για όλους εκείνους που είναι μέρος της διατροφικής αλυσίδας --από την παραγωγή και την τυποποίηση, μέχρι τη διανομή και την κατανάλωση».
«Slow Food δεν σημαίνει «gourmet» ή «elite». Προσφέρει σε χιλιάδες ανθρώπους κάθε ηλικίας, που έχουν πάθος για το καλό φαγητό, μία πλατφόρμα για ανταλλαγή γνώσης. Είναι μία ιδέα, ένας τρόπος να ζεις, να γεύεσαι, να απολαμβάνεις, να ελπίζεις, να εμπνέεσαι. Το τί βάζουμε στο πιάτο μας, το πόσο σοφά ή άσκοπα καταναλώνουμε, το πώς ζούμε γενικά, έχει άμεσες επιπτώσεις στην οικολογία, στο τοπίο και τον πολιτισμό.»
«Όταν η τροφή σέβεται τη μνήμη, τον πολιτισμό, τον άνθρωπο και τη Γη, τότε επανέρχεται ως πανάρχαιο στοιχείο και ιερό κομμάτι της ύπαρξής μας, αναμειγνύοντας την εμπειρία μας με εκείνη της φύσης. Είναι ένας τρόπος αυτο-έκφρασης, μία ένδειξη αμοιβαίου σεβασμού. Πάνω απ’ όλα, η τροφή είναι ό,τι πραγματικά είμαστε, ανεξάρτητα από τις διαφορές που χαρακτηρίζουν τις ταυτότητές μας. Σήμερα, το να αποκαταστήσουμε την τροφή στο φυσικό, πρωταρχικό ρόλο της είναι μία πράξη με μεγάλη πολιτική σημασία. Ως ένα βαθμό είναι μια επαναστατική πράξη. Ή καλύτερα μία νέα Αναγέννηση: αυτή της υπαίθρου. Όμως η Τροφή είναι σαν την Αγάπη! Μπορούμε να μάθουμε πολλά γι’ αυτήν, αλλά δεν θα την καταλάβουμε ποτέ αν δεν τη νιώσουμε,» λέει με πάθος ο Παύλος Γεωργιάδης.
Ο Παύλος Γεωργιάδης, από την Αλεξανδρούπολη, εθνοβοτανολόγος, με σπουδές στο Εδιμβούργο και master στην Προστασία του Περιβάλλοντος και Γεωργική Παραγωγή Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο του Hohenheim, είναι ιδρυτής της συντροφιάς Slow Food Θράκης. Μαζί με τον Παναγιώτη Σαϊνατούδη και τα μέλη του Πελίτι, από το Μεσοχώρι Παρανεστίου Δράμας, η παρέα της Θράκης έκανε φέτος έντονη την παρουσία της ανάμεσα στο πολύβουο πλήθος της Terra Madre. Δουλεύει ακούραστα ως τεχνικός συνεργάτης του Ιδρύματος για την Βιοποικιλότητα του Slow Food. «Συνεργάζομαι, γιατί μέσα από την έρευνά μου έρχομαι σε επαφή με φυτά και προϊόντα που χρήζουν προστασίας και δομής για να φτάσουν σε ευαισθητοποιημένες αγορές, όπως αυτές που προωθεί το Slow Food,»
Ο νεαρός Θρακιώτης εθνοβοτανολόγος ήταν μια σημαντική ελληνική παρουσία στην Terra Madre, που συγκέντρωσε στο Τορίνο 5.000 καλλιεργητές και παραγωγούς από 160 χώρες.
Μεξικάνοι campesinõs και Γάλλοι σεφ, Μογγόλοι βοσκοί και πανεπιστημιακοί του Berkeley, Βιετναμέζοι ψαράδες, Ιταλοί οινοπαραγωγοί, και ελαιοπαραγωγοί από τη Θράκη –διαφορετικοί μεταξύ τους, αλλά όλοι μοναδικοί- ενώνονται για τον ίδιο σκοπό: την περιφρούρηση της απόλαυσης μέσω της προστασίας της βιοποικιλότητας και των διατροφικών παραδόσεων της Γης, που προωθεί το παγκόσμιο κίνημα του Slow Food και της Terra Madre.
Η συντροφιά Slow Food Θράκης έχει σκοπό όχι μόνο να ανακαλύψει, να προστατέψει και να αναδείξει το γαστρονομικό πλούτο της Θράκης, αλλά και να δημιουργήσει δίκτυο παραγωγών, chef, γαστρονόμων, διατροφολόγων, φορέων της διοίκησης και καταναλωτών από ολόκληρη την Ελλάδα. «Θέλουμε να σχεδιάσουμε όλοι μαζί από κοινού έναν οικο-διατροφικό οδικό χάρτη για την Ελλάδα του 2050» . Η δημιουργία οικο-διατροφικού χάρτη είναι επιτακτική ανάγκη, μιας και στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ακόμη δομημένες πολιτικές που συνδέουν τη βιώσιμη παραγωγή και την προστασία της βιοποικιλότητας με την διατροφική υγεία και την αποκεντρωμένη ανάπτυξη. Είναι δύσκολοι οι καιροί, γι’ αυτό το Slow Food Θράκης αναζητεί τους κατάλληλους τρόπους ώστε να υλοποιηθούν προγράμματα που εφαρμόζονται με επιτυχία σε άλλες χώρες. Δράσεις που φέρνουν τον καταναλωτή σε επαφή με ποιοτικά και οικονομικά τοπικά προϊόντα. Προϊόντα που στηρίζουν τους ντόπιους παραγωγούς, ενισχύουν την καινοτομία, παρέχουν θέσεις εργασίας και σημαντικές κοινωνικές υπηρεσίες.
Αυτό τον καιρό ο Παύλος Γεωργιάδης πραγματοποιεί εθνοβοτανικές έρευνες σε διάφορες χώρες της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας, κυρίως σε ορεινές περιοχές των Ινδικών Ιμαλάϊων, του Ν. Γιουνάν στην Κίνα, και της Β. Ταϋλάνδης, για το διδακτορικό του, στο Ινστιτούτο Κοινωνικών επιστημών του Αγροτικού Τομέα στο Πανεπιστήμιο του Hohenheim.
http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=5098

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου