Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Δευτέρα, 18 Απριλίου 2011

ΑΠΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ

Με αφορμή την οικονομική κρίση αλλά και πριν από αυτήν, η ανάπτυξη κυριαρχεί στο δημόσιο λόγο. Παρόλα αυτά φαίνεται ότι δειλά-δειλά βγαίνει από το περιθώριο όχι μόνο η κριτική στην ανάπτυξη, αλλά και οι προτάσεις για κοινωνίες απόανάπτυξης.
Τι εστί αποανάπτυξη; Η συζήτηση που θα γίνει στο Πολυτεχνείο στις 20/5/11 με τον Σερζ Λατούς συγγραφέα του βιβλίου «το στοίχημα της αποανάπτυξης» νομίζω ότι θα είναι μια ευκαιρία να ακούσουμε και να εμβαθύνουμε στο θέμα. Ανεξάρτητα όμως από το αν συμφωνούμε ή όχι στην προοπτική κοινωνιών αποανάπτυξης είναι κοινώς παραδεκτό ότι η ανάπτυξη και πολύ περισσότερο η ταύτισή της με την καταναλωτική δυνατότητα αποτελούσε και αποτελεί βασικό πυλώνα τόσο του καπιταλιστικού όσο και του «σοσιαλιστικού» συστήματος.

Το φαντασιακό της ανάπτυξης είναι αυτό που νομιμοποιεί κοινωνικά την εκμετάλλευση και ταυτόχρονα λειτουργεί ως οξυγόνο του συστήματος. Όλα στο όνομα της ανάπτυξης. Χωρίς μεγέθυνση και μάλιστα του ιδιωτικού οφέλους, το σύστημα δεν μπορεί να ζήσει. Η μεγέθυνση ταυτίστηκε με τα θετικά. Η κλίμακα χάθηκε. Δεν ξέρεις ποιος, πως και που παράγει αυτό που καταναλώνεις. Αρκεί να καταναλώνεις. Κατανάλωσε για να αποκτήσεις στάτους. Για να μπεις στον «κόσμο τους», στη σφαίρα των επιτυχημένων -στην ελλαδάρα του 90. Κατανάλωσε και αυτό που δεν υπάρχει. Γιατί μόνο τότε αναπτύσσεται το σύστημα. Κάνε το όνειρο προϊόν και πούλησε το. Πούλησε το νερό, το οξυγόνο γιατί μόνο τότε μπαίνουν στο ΑΕΠ. Κάνε τα πάντα εμπόρευμα και πηγαινέτα από την μια μεριά του κόσμου στην άλλη. Το σιτάρι του πεινασμένου κάντο κορν φλειξ. Την ανάγκη του ενός κάντο πλεόνασμα του άλλου. Η ελεύθερη αγορά θα βρει την ισορροπία της.
Αλλά η ισορροπία που θέλουμε εμείς δεν μπορεί να υπάρξει σε αυτή την κλίμακα. Δεν μπορεί να καταναλώνουμε τόσο και να μην υπάρχει οικολογική καταστροφή. Δεν μπορεί να καταναλώνουμε τόσο φτηνά μπλουζάκια και ο εργάτης να πληρώνεται «δίκαια». Δεν μπορεί να καταναλώνουμε ντομάτες το χειμώνα και να μην είναι του θερμοκηπίου ή να μην έχουν έρθει από το άλλο ημισφαίριο. Δεν μπορεί να υπάρχει συμμετοχή σε απρόσωπους μηχανισμούς. Η μεγάλη κλίμακα απαιτεί ενδιάμεσους. Η παγκοσμιοποίηση καπιταλιστική ή προλεταριακή δεν μπορεί να είναι αμεσοδημοκρατική, δεν μπορεί παρά να είναι ιεραρχημένη. Τόσο η άμεση δημοκρατία, όσο και η ισοτιμία στις κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις, βρίσκεται σε μικρότερες κλίμακες.

Δεν αρκεί όμως η «ολοκληρωμένη» κριτική στο σύστημα, είναι αναγκαία η άρνηση της καθημερινότητας του. Απαιτείται η δημιουργία της καθημερινότητας μας. Χρειαζόμαστε δημιουργικές αντιστάσεις, την δημιουργία πραγματικοτήτων που περιορίζουν την εξάρτηση μας από το κυρίαρχο φαντασιακό και ταυτόχρονα λειτουργούν ως το περιβάλλον καλλιέργειας του νέου φαντασιακού. Ας δώσουμε βαρύτητα στις αξίες που αναφερόμαστε. Ας δοκιμάσουμε στην πράξη πως οικοδομούνται αδιαμεσολάβητες και ισότιμες σχέσεις. Ο μεσάζοντας δρα όταν το κενό είναι μεγάλο, όταν η απόσταση ανάμεσα στον δημιουργό/παραγωγό και τον χρήστη/καταναλωτή μεγαλώνει. Ας εμπλακούμε σε συνεταιριστικές παραγωγές προϊόντων και υπηρεσιών. Ας διακινήσουμε την εργασία μας, το έργο μας, την παραγωγή μας και ας ανταλλάξουμε προϊόντα και υπηρεσίες μέσα από δίκτυα αλληλέγγυας οικονομίας. Ας διαχειριστούμε τις κοινωνικές, αλλά και οικονομικές μας σχέσεις στην βάση του δώρου και του μοιράσματος.
Σίγουρα δεν είναι δυνατόν να ξυπνήσουμε μια μέρα και να έχει καταρρεύσει το υπάρχον φαντασιακό. Σίγουρα δεν μπορούμε από την μια στιγμή στην άλλη να αλλάξουμε καθημερινότητα. Μπορούμε όμως κάθε μέρα να απελευθερώνουμε δυνάμεις. Να καταναλώνουμε λιγότερο τα προϊόντα τους που δημιουργήθηκαν για να κερδίσουν κάποιοι μέσω της εκμετάλλευσης ανθρώπου και φύσης και να χρησιμοποιούμε περισσότερο τα προϊόντα μας, που παράγονται για να καλύψουν ανάγκες μιας κοινωνίας μοιράσματος και δώρου.

Δεν αρκεί να επιθυμήσεις μια άλλη κοινωνία πρέπει να προσπαθήσεις να την κάνεις. Δεν θα την κάνει κανένας άλλος για σένα. Δεν θέλεις, να την κάνουν κάποιοι άλλοι για σένα.
Ο Γιώργος Κολέμπας στο http://topikopoiisi.blogspot.com περιγράφει πολύ πειστικά την διαδικασία αποαποικιοποίησης του φαντασιακού μας από το κυρίαρχο φαντασιακό αλλά και την διαδικασία μέσα από την οποία θα προκύψει το νέο φαντασιακό.
«Ας μη θεωρούμε φτώχεια την έλλειψη των χρημάτων τους, το να μη μπορούμε δηλαδή να αγοράζουμε τα προϊόντα τους!
Ας μη δεχθούμε σαν ανεργία την έλλειψη μισθωτών θέσεων εργασίας στις επιχειρήσεις τους, δηλαδή την εκμετάλλευσή μας!
Ας απορρίψουμε την "ανάπτυξή τους" και το καταστροφικό μέλλον που ετοιμάζουν για τις μελλοντικές γενιές και τη φύση!(… )
Ας σταματήσουμε να είμαστε αντικείμενα διαχείρισης της πολιτικής, καταναλωτές των πολιτικών των κομμάτων και ας γίνουμε οι ίδιοι υποκείμενα της πολιτικής!
Ας αρχίσουμε να οργανωνόμαστε σε κοινότητες και δίκτυα συνεργασίας και αλληλεγγύης, να ικανοποιούμε τις ανάγκες μας με αυτοπαραγωγή και ισότιμες ανταλλαγές!
Ας απορρίψουμε "το παγκόσμιο χωριό" και ας στραφούμε προς την αποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη, οικολογική αμεσοδημοκρατική κοινωνία της ισοκατανομής!
Ας αρχίσουμε να οικοδομούμε τις δομές της σε σχέση απόρριψης, αντιπαράθεσης και ρήξης με τις δομές του κράτους τους!
Η εντοπισμένη κοινωνία θα είναι διαρκής, επειδή θα προσαρμόσει πάλι τον τρόπο ζωής της στο περιβάλλον, ενώ η βιομηχανική κοινωνία προσπάθησε να προσαρμόσει το περιβάλλον στον τρόπο ζωής της…»

Όπως όλοι υποστηρίζουν, η οικονομική κρίση που ζούμε είναι δομική. Είναι κρίση συστήματος, κοσμοαντίληψης, αξιών. Και στην κρίση όλα μπορούν να τεθούν στο τραπέζι. Ο καθένας ξαναπαίρνει θέση. Η κατάληξη ή η πορεία καθορίζεται από τους δρώντες. Προς ποια κατεύθυνση θα αλλάξουν οι κοινωνίες μας παίζεται τώρα. Η πρόταση πρέπει να είναι αξιόπιστη και επιθυμητή. Είναι οι στιγμές της αντιπαράθεσης αλλά και της διαπραγμάτευσης.
Ίσως η κρίση να είναι όντως η ευκαιρία.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου