Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τετάρτη, 20 Απριλίου 2011

Πυρηνική ενέργεια(γ)

Το άλυτο θέμα της απόθεσης-φύλαξης των πυρηνικών αποβλήτων
1. Παράγονται σήμερα, υπάρχουν για πάντα
Η διαχείριση των αποβλήτων είναι, μαζί με τα σοβαρά ατυχήματα, μία από τις συνιστώσες της πυρηνικής τεχνολογίας που θέτει σε κίνδυνο την συνέχιση της ύπαρξης ζωής στον πλανήτη γη.
Τα πυρηνικά απόβλητα διακρίνονται σε απόβλητα χαμηλής, μεσαίας και υψηλής ραδιενέργειας, τα οποία ανάλογα με την κατηγορία τους πρέπει να φυλάσσονται για μερικές δεκάδες έως μερικές χιλιάδες χρόνια υπό ελεγχόμενες συνθήκες και συγκεκριμένες προδιαγραφές και πάντα χωρίς να γνωρίζουμε τις πιθανές επιπτώσεις τους στο υπέδαφος και την βιόσφαιρα. Επίσης, πολύ σημαντικός όγκος πυρηνικών αποβλήτων είναι τα ίδια τα πυρηνικά εργοστάσια, των οποίων η μέση διάρκεια ζωής είναι 35 έτη, καθώς μετά πρέπει να αποσυναρμολογηθούν και να αντιμετωπισθούν ως πυρηνικό απόβλητο !
Τελικά όλα τα απόβλητα καταλήγουν (η μάλλον πρέπει να καταλήγουν) σε αποθήκευση στα πετρώματα υποβάθρου βαθιά μέσα στην γη. Η διαδικασία επεξεργασίας (υποχρεωτική για τα απόβλητα υψηλής και μεσαίας ραδιενέργειας) και ελεγχόμενης αποθήκευσης στην πραγματικότητα είναι εξαιρετικά ακριβή και δύσκολη, γι αυτό και υπάρχουν μέχρι και “ηθελημένα ατυχήματα” για να τα ξεφορτωθούμε στο βάθος της θάλασσας ή σε άλλα απομακρυσμένα σημεία του πλανήτη. Από την έως τώρα λειτουργία των πυρηνικών εργοστασίων έχουν συσσωρευτεί ανά τον κόσμο πάνω από 150.000 τόνοι αποβλήτων, εκ των οποίων μόνο το 1/3 έχει υποβληθεί σε επεξεργασία και ειδικούς όρους φύλαξης, ενώ τα υπόλοιπα παραμένουν σε προσωρινές θέσεις φύλαξης ή «εξαφανίζονται» μυστηριωδώς, εξαιτίας οικονομικών ή πολιτικών πιέσεων. Για παράδειγμα, αναφέρθηκε πως στο σταθμό της Fukushima βρίσκονταν αποθηκευμένες πολύ περισσότερες ράβδοι καυσίμου από όσες προέβλεπε ο σχεδιασμός και αν συμβαίνουν τέτοια φαινόμενα στην Ιαπωνία, φανταζόμαστε τι θα μπορούσε να συμβεί σε χώρες με λιγότερο ισχυρούς μηχανισμούς ελέγχου και κράτος δικαίου.
Η συνεχώς μεταβαλλόμενη κατάσταση της οικονομίας και της οργάνωσης των κοινωνιών του πλανήτη αποδεικνύει ότι δεν μπορεί να υπάρξει σύστημα ικανό να εγγυηθεί μια ασφαλή επεξεργασία και φύλαξη του συνόλου των πυρηνικών αποβλήτων για τα επόμενα 20.000 χρόνια, ενώ το πιο εντυπωσιακό είναι ότι δεν υπάρχει τεκμηριωμένη επιστημονική μελέτη για την μακροπρόθεσμη εξέλιξη των γεωλογικών συστημάτων από την επίδραση την ραδιενεργούς ακτινοβολίας.
Η υποθήκη στις επόμενες γενιές είναι πραγματικά τεράστια.
2. Απόβλητα και όπλα
Ένα σύνηθες πυρηνικό εργοστάσιο ισχύος 1.000 MW παράγει ετησίως 30 τόνους απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας, 300 τόνους μέσης και 450 τόνους χαμηλής ραδιενέργειας. Ανάλογα με τον τύπο του αντιδραστήρα, σε ένα τόνο πυρηνικού απόβλητου περιέχονται 10 κιλά πλουτωνίου, ποσότητα αρκετή για την κατασκευή μίας πυρηνικής βόμβας. Χώρες με πολιτική αστάθεια ή με έντονα συνοριακά προβλήματα χρησιμοποιούν τα πυρηνικά εργοστάσια για να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα και να επιβληθούν στους γείτονές τους, αφού η συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών, στο όνομα της «ειρηνικής» χρήσης ουσιαστικά επιτρέπει στις χώρες-μέλη να έχουν πρόσβαση σε τεχνολογίες εμπλουτισμού και διαχωρισμού πλουτωνίου που είναι απαραίτητες για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Επίσης, το απεμπλουτισμένο ουράνιο που περιέχεται στα απόβλητα χρησιμοποιείται για την κατασκευή συμβατικών και ραδιενεργών όπλων μεγάλης αποτελεσματικότητας (βλ. Πόλεμο στο Ιράκ). Επομένως, η ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας πάει χέρι-χέρι με τα πυρηνικά όπλα.
Η ενεργειακή και η κλιματική κρίση απαιτούν επείγουσες απαντήσεις. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να περιμένουμε μερικές δεκαετίες για «ασφαλείς» τεχνολογίες, ούτε έχουμε λόγο να διοχετεύουμε δισεκατομμύρια σε τέτοιες έρευνες τη στιγμή που μπορούμε να τα επενδύουμε σε δοκιμασμένες και οικονομικά ανταγωνιστικές λύσεις, όπως η εξοικονόμηση ενέργειας και οι ανανεώσιμες πηγές.
3. Το κόστος εγκατάστασης και λειτουργίας πυρηνικών εργοστασίων
α) Πλασματικοί προϋπολογισμοί και πραγματικό κόστος

Ακόμα και αν αγνοούσαμε εντελώς τους σοβαρούς κινδύνους που δημιουργούν οι πυρηνικές εγκαταστάσεις, υπάρχει ένας ακόμη λόγος για τον οποίο θα έπρεπε να απορρίψουμε την ενεργειακή λύση των πυρηνικών: πρόκειται για μια πανάκριβη επιλογή. Καταρχάς, η εμπειρία δείχνει πως σε μόνιμη βάση υπάρχει μια υποεκτίμηση του κόστους κατασκευής ενός πυρηνικού σταθμού. Κυρίως όμως, στο κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού από πυρηνική ενέργεια δεν συμπεριλαμβάνονται τα κόστη ασφάλειας, διαχείρισης αποβλήτων και αποξήλωσης σταθμών, τα οποία τελικά επιβαρύνουν το κοινωνικό σύνολο μέσω των κρατικών προϋπολογισμών. Η κυβέρνηση της Βρετανίας πχ εκτιμά πως το κόστος αποξήλωσης των σταθμών είναι αντίστοιχο με το κόστος κατασκευής τους, για τον λόγο αυτό και τελευταία γίνονται προσπάθειες για επιμήκυνση του χρόνου λειτουργίας των πυρηνικών εργοστασίων, γεγονός που με βάση τους στατιστικούς πίνακες αυξάνει την πιθανότητα ατυχήματος. Το κόστος του σχεδιαζόμενου αποθετηρίου αποβλήτων στο Yucca Mountain στη Νεβάδα έχει ήδη υπερβεί τα 90 δις $. Στην Ευρώπη, οι χρηματοδοτήσεις της Κομισιόν για έρευνα για την πυρηνική σύντηξη είναι πενταπλάσιες των αντίστοιχων για εξοικονόμηση και ΑΠΕ μαζί. Μην ξεχνάμε, τέλος, πως το ρίσκο ενός ατυχήματος και τα ισοδύναμα κόστη ασφάλισης πάλι τα αναλαμβάνει η κοινωνία. Σε παγκόσμιο επίπεδο και ύστερα από σχεδόν 50 χρόνια λειτουργίας, βελτιώσεων και κρατικών επιδοτήσεων, κανένας πυρηνικός σταθμός δεν είναι οικονομικά ανταγωνιστικός στην ελεύθερη αγορά χωρίς τις κρατικές επιδοτήσεις. Σε κάθε περίπτωση, το συνολικό κόστος της πυρηνικής ενέργειας είναι σαφώς μεγαλύτερο εκείνου των ΑΠΕ και αυτό πλέον αποδεικνύεται από σχετικές μελέτες που εκπονούνται από οργανισμούς και οικονομικά ινστιτούτα παγκόσμιου κύρους.
β) Πολύ αργή για να σώσει το κλίμα
Η κατασκευή ενός πυρηνικού σταθμού απαιτεί χρονικό διάστημα τουλάχιστον 12 ετών, γεγονός που απαιτεί μακροπρόθεσμη ακριβή πρόβλεψη των οικονομικών παραμέτρων μέσα σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη και επιδεινούμενη παγκόσμια οικονομία. Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, από την άλλη, επιβάλλει τη λήψη άμεσων μέτρων που μόνο η εξοικονόμηση και οι ΑΠΕ μπορούν να δώσουν. Η πυρηνική ενέργεια μπορεί να παράγει μόνο ηλεκτρισμό και, ακόμα κι αν κατασκευάζονταν 1000 νέοι πυρηνικοί σταθμοί, η παραγωγή τους θα κάλυπτε μόλις το 4% της παγκόσμιας συνολικής κατανάλωσης ενέργειας, χωρίς μάλιστα να είναι βέβαιο πως υπάρχουν επαρκή αποθέματα ουρανίου.
Ο ισχυρισμός λοιπόν του πυρηνικού τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ότι μπορεί να αποτρέψει τον "θερμοκηπιακό όλεθρο", δεν έχει βάση. Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι η λύση για το κλίμα, είναι απλά λύση για τη πυρηνική βιομηχανία, η οποία συσσωρεύει τεράστια κέρδη μετά την απόσβεση των επενδύσεών της στα πυρηνικά της εργοστάσια. Είναι τόσο αισχρό να μας προτείνει τον "πυρηνικό όλεθρο" με κροκοδείλια δάκρυα για το κλίμα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου