Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Σάββατο, 27 Νοεμβρίου 2010

Νέο ξεκίνημα οικολογικού κινήματος

Αναδημοσίευση από Αυγή:
Ημερομηνία δημοσίευσης: 16/11/2010

Ένα νέο κόμμα ιδρύθηκε το περασμένο Σάββατο στη γαλλική πολιτική σκηνή ερχόμενο να προστεθεί στην αριστερά που βρίσκεται υπό ανακατάταξη ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2012. Το όνομα αυτού "Ευρώπη Οικολογία - Πράσινοι": πρόκειται για τη συγχώνευση του κινήματος Ευρώπη Οικολογία, του οποίου ηγήθηκε στις περσινές ευρωεκλογές ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ, με πολύ καλό αποτέλεσμα (16,28%), και των Πρασίνων, υπό την ηγεσία της εθνικής γραμματέως Σεσίλ Ντιφλό.
Το νέο μόρφωμα έλαβε σάρκα και οστά, το Σάββατο στη Λυόν, ύστερα από την ψηφοφορία περίπου 2.000 μελών που είχαν συγκεντρωθεί εκεί ή ψήφισαν διαδικτυακά, ενώ το νέο κίνημα διεκδικεί 13.000 μέλη. Όσοι μετείχαν στη διαδικασία είχαν να επιλέξουν μεταξύ των ονομάτων "Οικολογική Αλτερνατίβα", "Κίνημα Πολιτικής Οικολογίας", "Ενωτικό Οικολογικό Κίνημα", "Συσπείρωση Οικολόγων" και εκείνου που τελικά επικράτησε: "Ευρώπη Οικολογία - Πράσινοι". Πρόκειται μάλλον για τη λιγότερο ευφάνταστη ονομασία -σαν τα δύο μέρη να μην ήθελαν να εγκαταλείψουν εντελώς τις προελεύσεις τους...
Η εξέλιξη του Σαββάτου, πάντως, που προηγήθηκε κατά λίγες ώρες της ανακοίνωσης του κυβερνητικού ανασχηματισμού από τον Νικολά Σαρκοζί, ήταν αποτέλεσμα έντονων εσωτερικών διαπραγματεύσεων και δεν είναι διόλου σίγουρο ότι το όλο εγχείρημα θα είναι απαλλαγμένο από τις γνωστές έριδες που χαρακτηρίζουν εδώ και χρόνια τον συγκεκριμένο χώρο... Για παράδειγμα, μόλις πρόσφατα ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ κατήγγειλε το "σεκταρισμό" των Πρασίνων ενώ από την πλευρά της, η πρώην υπουργός Περιβάλλοντος επί Σιράκ - Ζιπέ (τη διετία 1995 - 1997) Κορίν Λεπάζ στηλίτευε την πολύ "φιλοαριστερή" τοποθέτηση της πολιτικής οικολογίας και δήλωνε ότι δεν θα μετέχει στο νέο εγχείρημα. Ωστόσο αυτές οι ενστάσεις δεν στάθηκαν ικανές να ανατρέψουν την ενωτική δυναμική που αναπτύχθηκε καθώς πάνω από το 85% των μελών των Πρασίνων ήταν υπέρ της, προς μεγάλη ικανοποίηση της Σεσίλ Ντιφλό.
Πέραν όμως των εκκλήσεων αυτών, το φιλόδοξο εγχείρημα θα πρέπει σύντομα να αποδείξει τη βιωσιμότητά του καθώς αναμένεται να στηριχθεί σε μια λειτουργία δικτύου, με τοπικές επιτροπές που χαρακτήριζονται "αυτόνομα υποκείμενα" και συσπειρώνονται σε πλαίσιο ενός "συνεταιρισμού". Τα θετικά αποτελέσματα των ευρωεκλογών και των περιφερειακών εκλογών δημιουργούν πάντως προϋποθέσεις αισιοδοξίας, ότι θα είναι αυτό που θα διαμορφώσει τις σχέσεις στην Αριστερά, ως προνομιακός εταίρος του Σοσιαλιστικού Κόμματος, καθώς το τελευταίο φαίνεται να δείχνει περισσότερο ενδιαφέρον προς τους οικολόγους παρά προς το Αριστερό Μέτωπο. Εκτός κι αν οι οικολόγοι υποκύψουν για άλλη μια φορά στο μικρόβιο της έριδας...
http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=581609

Σαν σχόλιο παραθέτω επίσης το κείμενο συνέντευξη:
Η ιδέα πως "η πολιτική οικολογία δεν ανήκει ούτε στη δεξιά, ούτε στην αριστερά", μου φαίνεται ξεπερασμένη /του Christian Delporte που είναι καθηγητής σύγχρονης ιστορίας στο πανεπιστήμιο των Βερσαλλιών.

Ερώτηση (από Mathieu Castagnet, MC): Από πότε χρονολογείται η εμφάνιση των οικολογικών ιδεών στη Γαλλία;

Κριστιάν Ντελπόρτ (Christian Delporte, CD): Πριν τη δεκαετία του '60, οι οικολογικές ανησυχίες ήταν πρακτικά ανύπαρκτες, καθώς η κοινωνία κυριαρχούνταν από την αναζήτηση της προόδου και της παραγωγικότητας. Για να καταλάβετε το κλίμα εκείνου του καιρού, δείχνω συχνά στους φοιτητές μου «επίκαιρα» της δεκαετίας του '50, όπου εκθειάζεται η μαζική χρήση ζιζανιοκτόνων στη γεωργία! Και μετά, κάτι συνέβη -κι είδαμε να εμφανίζεται μια αμφισβήτηση της προόδου.

Αυτή η νέα συνείδηση πυροδοτήθηκε από το ναυάγιο του πετρελαιοφόρου «Τόρεϊ Κάνιον», εν έτει 1967. Η οπτική αρχίζει να αλλάζει από τότε, αλλά φυσικά η σχετική εξέλιξη θα είναι αργή. Τη δεκαετία του '70, οι πιονέροι της οικολογίας θεωρούνται ακόμα καλοκάγαθοι ονειροπόλοι, και θα χρειαστεί πολύς καιρός για να επιβάλουν την αξιοπιστία των προβλέψεών τους -και να κερδίσουν εντέλει τη μάχη των ιδεών.

MC: Η πολιτική οικολογία, εντάσσεται εξ αρχής στην αριστερά;

CD: Θα χρειαστεί να κάνουμε μια διάκριση, μεταξύ περιβαλλοντιστών και οικολόγων. Για να το πω απλά, οι περιβαλλοντιστές συσπειρώνονται σε ομάδες προστασίας της φύσης, ενώ οι οικολόγοι αγωνίζονται τον κοινωνικό μετασχηματισμό.

Επί πολύ καιρό θα κυριαρχήσουν οι περιβαλλοντικές ανησυχίες: η αντίθεση π.χ. στην εγκατάσταση μιας γραμμής υψηλής τάσεως, στη δημιουργία μιας χωματερής. Αυτά δεν είχαν αναγκαστικά πολιτική ταυτότητα. Εξάλλου, επί Πομπιντού (Pompidou) ή Ζισκάρ (Giscard), η εξουσία δε δυσκολευόταν ιδιαίτερα να διαχειριστεί παρόμοια ζητήματα, κατά περίπτωση, όπως εξάλλου τίθεντο και από τους πολίτες που συμμετείχαν σε εκείνα τα κινήματα.

MC: Όλα αλλάζουν όμως, από τη στιγμή που το οικολογικό κίνημα θέτει το ζήτημα της συνολικής απάντησης σε όλα αυτά τα ζητήματα, άρα ζητάει ένα διαφορετικό τρόπο παραγωγής, μια άλλη κοινωνική οργάνωση...

CD: Αυτό το έργο το επωμίζεται εξαρχής μια γενιά στελεχών προερχόμενων από την αριστερά, ως επί το πλείστον το «ενοποιημένο σοσιαλιστικό κόμμα» (PSU) και προσωπικότητες σαν τον Αλέν Λιπιέτς (Alain Lipietz), τον Μπρις Λαλόντ (Brice Lalonde), τον Γκαμπί Κον-Μπεντίτ (Gaby Cohn-Bendit) ή την Ιγκέτ Μπουσαρντό (Huguette Bouchardeau).

MC: Αλλά και στη δεξιά υπάρχουν άνθρωποι που αυτοχαρακτηρίζονται οικολόγοι...

CD: Η ιδιαιτερότητα της οικολογίας είναι πως δεν περιορίζεται στο πλαίσιο ενός κόμματος. Οι σοσιαλιστές εντάσσονται στο «σοσιαλιστικό κόμμα» (PS), οι κομμουνιστές στο κομμουνιστικό (PCF), αλλά οι πάντες δηλώνουν οικολόγοι! Εμφανίζεται έτσι μια πολιτική θεματική στην οποία είναι δυνατό να υπάρξουν συναινέσεις που υπερβαίνουν τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ δεξιάς και αριστεράς.

Από την άλλη όμως, παρατηρούμε πως οι οικολόγοι, από τη στιγμή που δημιουργούν οργανωμένα κόμματα, τοποθετούνται σαφώς στην αριστερά. Αλλά μου φαίνεται ξεπερασμένη η ιδέα πως «η πολιτική οικολογία δεν ανήκει ούτε στη δεξιά, ούτε στην αριστερά», όπως το έθετε τη δεκαετία του '80 ο Αντουάν Βεστέρ (Antoine Waechter).

Οι οικολόγοι αγωνίζονται για τη θεμελιακή αλλαγή του κυρίαρχου οικονομικού υποδείγματος, που θεμελιώνεται στον οικονομικό φιλελευθερισμό, αλλά και σε μια διαφορετική διανομή του παγκοσμίου πλούτου. Αυτά είναι σαφώς αριστερά προτάγματα.

MC: Με την ενοποίηση που επιχειρείται σήμερα μεταξύ «πράσινων» και «Ευρώπης οικολογίας» (Ε-Ε) ανοίγεται για την πολιτική οικολογία η πιθανότητα να γίνει ηγεμονική δύναμη της αριστεράς;

CD: Υπάρχει μια μερίδα οικολόγων που πράγματι σκέφτονται πως θα μπορούσαν ίσως να εκθρονίσουν τους σοσιαλδημοκράτες από τη θέση της κυρίαρχης εναλλακτικής πρότασης στο φιλελευθερισμό. Αλλά κάτι τέτοιο μου φαίνεται πολύ αισιόδοξο, καθώς υφίστανται μεγάλες ιδεολογικές διαφορές ανάμεσα στα διάφορα οικολογικά ρεύματα.

Υπάρχουν ασφαλώς οικολόγοι διανοούμενοι. Δεν υπάρχει όμως κάποιο ενιαίο, παγκόσμιο, οικολογικό σύστημα σκέψης. Η πολιτική οικολογία διαμορφώθηκε από τη σύγκλιση τόσο διαφορετικών πολιτικών ρευμάτων (επαναστατικών, ακροαριστερών, εκσυγχρονιστικών, αριστερών χριστιανών, αναρχικών, χίπηδων) που θα χρειαστεί πολύ καιρό ακόμα πριν οικοδομηθεί μια κοινή, οικολογική, ιδεολογική βάση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου