Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Πέμπτη, 4 Νοεμβρίου 2010

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΙΩΝ

Προς μια συμπολιτεία τόπων και ανθρώπων


«Με λογισμό και μ’ όνειρο»
ΣΟΛΩΜΟΣ

Ανεξαρτήτως αποτιμήσεων του «Καλλικράτη», το νέο Αυτοδιοικητικό Χάρτη κοσμεί η αναβιωμένη ενότητα της Επτανήσου. Αυτοδιοικούμενη, δημοκρατικά ενοποιούμενη, η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων συνιστά τη θεσμική προϋπόθεση κοινής πολιτικής έκφρασης των Επτανησίων. Εντούτοις ένα ανάλογο πολιτικό φόρουμ, ως θεσμικό κέλυφος, «επιτρέπει» μόνο, δίχως και να εγγυάται τη διατύπωση της ιδεατής εντολής του Επτανησιακού Λαού, στην κορυφαία αυτή συγκυρία.

Δίχως να εγγυάται δηλαδή ότι οι αδελφοί Λαοί των αδελφών Νήσων, θα αδράξουν από τα κέρατα το θεσμικό «μομέντουμ» του Καλλικράτη – θέτοντας εκ νέου, ενάμισυ αιώνα μετά την Ένωση, τον Επτανησιακό Ριζοσπαστισμό στη πολιτική πρωτοπορία της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Το εγχείρημα αναμόρφωσης της Αυτοδιοίκησης και ανασύστασης (ιδίως) με δημοκρατικούς όρους, ιστορικών γεωγραφικών διαμερισμάτων που αντιστοιχούν στις Περιφέρειες, διασταυρώνεται με την οικονομική κρίση. Κρίση που εκδηλώθηκε ως χρηματοπιστωτική αδυναμία του Ελληνικού Δημοσίου – εννοείται: σε συνθήκες άκρατης ηγεμονίας του νεοφιλελεύθερου μονεταρισμού στο Ευρωπαϊκό Στερέωμα, για τις οποίες είναι συνυπεύθυνη (έναντι και του συνόλου των Ευρωπαϊκών Λαών) οι Ελλαδικές ελίτ.

Αλλά πέρα από μία συγκυριακή συμπτωματολογία, το «Ελληνικό Πρόβλημα», δεν είναι πρώτα ή κύρια οικονομικό, στην ιστορική του προοπτική: εκπηγάζει από το συνειδητοποιημένο ιδεολογικό και στρατηγικό αδιέξοδο των τελευταίων 40 ετών, από την κοινωνική και αξιακή έκπτωση, από την ψυχολογική, πολιτισμική κώπωση. Η κατάρρευση είναι πολιτική και ηθική.

Νευρικό απέναντι στη συγκυρία, το (υπό Διεθνή επιτροπεία) Ελλαδικό πολιτικό σύστημα, απεργάζεται την «πολιτικοποίηση» των Αυτοδιοικητικών Εκλογών. Τί υπονοούν όμως με τον όρο «πολιτικοποίηση» τα Κόμματα; Μα, μία έωλη πολιτικοποίηση που ακούει στο όνομα «κομματικοποίηση».

Τα Κόμματα ανακηρύσσουν, εξωθεσμικά και αντιδημοκρατικά, τις Περιφερειακές Εκλογές σε «δημοψήφισμα» για την κυβερνητική πολιτική. Επιδεικνύουν διακομματική ομοψυχία, που προδίδει κοινή συστημική αγωνία για τη διάσωση της πολιτικής τους ηγεμονίας. Αν η συμπολίτευση θέλει να προσδώσει στα αποτελέσματα νόημα «κύρωσης» του Μνημονίου, ενώ η αντιπολίτευση το χαρακτήρα «μομφής» – οπωσδήποτε συνεργούν, μετατρέποντας τις πρώτες Περιφερειακές εκλογές σε δημοσκόπηση.

Στη πράξη τα Κόμματα, όχι μόνο σφετερίζονται «αποκλειστικότητες» στην έκφραση της πολιτικής βούλησης του Κυρίαρχου Λαού, αλλά και διεκδικούν δικαίωμα αυθαίρετης, εκ των προτέρων «μεθερμηνείας» της, κατά τα κομματικά δοκούντα και δόγματα. Ευκαιρίας δοθείσης, βέβαια, «αναβαπτίζουν» σε νέους ρόλους μία παλαιική, αποτυχημένη κομματική ελίτ – καθόσον οι περιλάλητες Περιφέρειες παραδίδονται τελικά σε παραπροϊόντα κομματικής ποδηγέτησης των κατά τόπους εκλογικών σωμάτων.

Ο κίνδυνος που ελλοχεύει, σε περίπτωση «επιτυχίας» αυτής της στρατηγικής, δεν αφορά «στενά» στη διαιώνιση της ηγεμονίας ενός συγκεντρωτισμού διαπλεκόμενων κομματικών και οικονομικών ελίτ, ενός απαξιωμένου, σε όλο το φάσμα του, πολιτικού Συστήματος, που διακυβέρνησε, διαρκούσης της ατελεύτητης Μεταπολίτευσης, τη χώρα, και γιγάντωσε τις «ελίτ» εκείνων που είναι πολιτικώς ή/και ποινικώς υπαίτιοι για το δραματικό ναυάγιο.

Ο κίνδυνος είναι ιστορικός: επιχειρούν να σφραγίσουν ένα θεσμικό, δημοκρατικό «παράθυρο ευκαιρίας». Η απαξίωση των Περιφερειακών Εκλογών, η ανακύκλωση εκφραστών των κατεστημένων, του κομματικού συμπεριλαμβανομένου, κατασιγάζει το ιστορικό «μομέντουμ»: την αποκτημένη, διατηρήσιμη κοινωνική ορμή και οργή, που αποζητεί ριζική πολιτική Αλλαγή. Ματαιώνει τη στράτευση ζωντανών κοινωνικών δυνάμεων στο μέτωπο του πολιτικού Αγώνα που υπηρετεί, και συνιστά, τη Δημοκρατία στη πράξη. Αν οι δημοκρατικές εφεδρείες αναχαιτιστούν τώρα, η κατάρρευση ίσως καταστεί μη αναστρέψιμη.

Κινδυνεύει, σε τελική ανάλυση η ίδια η Δημοκρατία – στο βαθμό που τα κόμματα από πυλώνες της μετεξελίσσονται σε δυνάστες της. Και αποδεικνύεται έτσι εκείνο που διατυπώθηκε το 1911 από τον θεωρητικό R. Michels ως «σιδηρούς νόμος της ολιγαρχίας»: οι κομματικές οργανώσεις καθιερώνουν, αναπόδραστα, ολιγαρχικές και συγκεντρωτικές δομές, που δεν είναι καθόλου δημοκρατικότερες επειδή τα κόμματα υποστηρίζουν τη Δημοκρατία.

Η Εθνική οικονομική κρίση που εκδηλώνεται οξύτατα στον Τοπικό ορίζοντα καταφέρει βαρύ πλήγμα στην Ιόνια Οικονομία. Μία Οικονομία πλήρως «παγκοσμιοποιημένη», ιδιαίτερα εξωστρεφής και εξαρτημένη, με δυσανάλογη έμφαση στον Τριτογενή ως χώρος υποδοχής Μαζικού Τουρισμού, πάσχουσα λόγω έλλειψης συνοχής, αυτονομίας, και αυτογενούς-δημοκρατικού σχεδιασμού.

Με ιστορική αρωγό την Πολιτεία, Tour Operators που ελέγχουν συγκεντρωτικά τις παγκόσμιες τουριστικές ροές έχουν εδραιωθεί ως «κράτος εν κράτει», και λειτουργούν ως δύναμη οικονομικής κατοχής. Θέτουν πια ως στόχο την καθετοποίηση της παραγωγής τουριστικών υπηρεσιών, την εκμηδένιση και του εναπομείναντος, γλίσχρου τοπικού μερίσματος στον τοπικά παραγόμενο πλούτο, τον έλεγχο των αδιάθετων εδαφικών πόρων με τη συστηματική απαλλοτρίωση της εγχώριας ιδιωτικής ή/και δημόσιας περιουσίας.

Έχει σημάνει η ώρα για μία ριζική πολιτική Αλλαγή: η ώρα για μία Νέα Αυτοδιοίκηση, που θα τιμήσει τη Δημοκρατική της νομιμοποίηση αποστασιοποιούμενη από το παλαιό παραγοντικό κατεστημένο, και υιοθετώντας μία στρατηγική ιστορικής συνείδησης, επτανησιακής ταυτότητας, δημοκρατικής ευθύνης:

1. Η ώρα για μία Νέα Αυτοδιοίκηση που θα απελευθερώσει τη δημιουργική ορμή των δημοκρατικά συγκροτημένων Τοπικών Κοινωνιών (Δήμων, Κοινοτήτων-Συνοικιών), από το δεσμευτικό νάρθηκα ενός συγκεντρωτισμού, που αυτοπροβάλλεται ως ζοφερός μονόδρομος. Που θα αντικαταστήσει το πυραμιδικό «από τα πάνω» πρότυπο πολιτικής οργάνωσης, που διέχεε «εξουσίες» σε ποικιλώνυμους τοπάρχες – ριζοσπαστικά και «επικουρικά»: με «Συμπολιτειακή» (εθελούσια και δημοκρατικά δομημένη) συμπόρευση συγκροτημένων αυτόνομων νησιωτικών Κοινοτήτων.
2. Η ώρα για μία Συμπολιτειακή Αυτοδιοίκηση που επαναθεμελιώσει με ηθικούς όρους την οικονομική βιωσιμότητα Περιφέρεια και Δήμων, πέρα από πρακτικές «αμνήστευσης». Με την εφαρμογής νέων προτύπων δημοκρατικού σχεδιασμού και οικονομικής διαχείρισης, με γνώμονα τη χρηστή διοίκηση και την απόλυτη διαφάνεια, με δημοσίευση στο Διαδίκτυο, με ρήτρα ακυρότητας, συνολικά των αποφάσεων οικονομικού ή διοικητικού χαρακτήρα, με συστηματική-εξαντλητική παρακολούθηση της κοινωνικής χρησιμότητας και οικονομικής αποτελεσματικότητας προμηθειών και έργων.
3. Η ώρα για μία Συμπολιτειακή Αυτοδιοίκηση, εδραιωμένη σε ένα γνήσιο πολιτικό «Φόρουμ» που θα απαρτίζεται από τοπικά/κοινωνικά στρατηγεία – σε αντιδιαστολή με το παγιωμένο μοντέλο της Αγοραιοποίησης και της ηγεμονίας της (οικονομικής) Αγοράς. Συμπολιτειακή Αυτοδιοίκηση που θα αναζητήσει ευρύτερη δημοκρατική νομιμοποίηση μέσω της θεσμοθετημένης Δημοψηφισματικής διαδικασίας, που θα εφαρμόσει πρότυπα ανοιχτής και συμμετοχικής διοίκησης, που θα δομήσει διαύλους Δημόσιου Διαλόγου των συλλογικά δομημένων Κοινωνικών Εταίρων και Ενεργών Πολιτών.
4. Η ώρα για μία Συμπολιτειακή Διακυβέρνηση με πολιτικές εναρμονισμένες στο τετράπτυχο Νησιωτικότητα – Οικονομία - Περιβάλλον - Οικουμένη. Που θα υπηρετεί την Ολότητα, αλλά θα κατανοεί τη συγκρουσιακή διαδικασία ως αναφαίρετο στοιχείο ρεαλιστικής πολιτικής ανάλυσης και ιστορικής ανέλιξης. Που θα συντάσσεται αλληλέγγυα στο πλευρό των αδυνάτων, ενοποιώντας το Επτανησιακό κοινωνικοπολιτικό «Τοπίο» στην οικουμενική προοπτική της κατάκτησης ενός Κόσμου κοινωνικής και οικονομικής δικαιοσύνης.
5. Ο μακρύς εγκλεισμός της Περιφέρειας στις ομίχλες της αποστασιοποίησης από τις τοπικές κοινωνίες τις πραγματικές ανάγκες και προτεραιότητες τους, προκύπτει ως προϊόν δράσης ομάδων πίεσης (lobbys) που είτε αποσπούν συγκεκριμένα οικονομικά οφέλη από την διαχείριση του πακτωλού των ευρωπαϊκών προγραμμάτων και εθνικών χρηματοδοτήσεων είτε αντλούν ποικίλα πολιτικά οφέλη για εξυπηρέτηση των δικτύων πολιτικής πελατείας και πατρωνείας.
Η Επτάνησος να επανέλθει στο επίκεντρο των εξελίξεων των κοινωνιών των νησιών μέσα από την αναζωογόνηση του Δημοκρατικού σχεδίου συμμετοχής, για να αποκτήσει η Δημοκρατία, στην τοπική της υπόσταση, πραγματικό περιεχόμενο για τους Επτανήσιους Συμ-πολίτες.

«Ανακατακτημένη» εκ των έσω, από τους αδελφούς Λαούς των αδελφών Νήσων, η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων πρέπει να υιοθετήσει μία στρατηγική μετεξέλιξής της σε Συμπολιτεία των Επτανήσιων: οι απομακρυσμένες νησιωτικές Κοινωνίες, οι αποκομμένοι μικρόκοσμοι των Πόλεων και των ενδονησιωτικών Αγροτικών περιμέτρων, τα ακριτικά μικρονησιωτικά συμπλέγματα, να ενωθούν πολιτικά σε μία ενεργητική συμμαχία για την οικοδόμηση ενός νέου, κοινού πεπρωμένου – για την Ολομέλεια των Επτανησίων.

Αναδημοσίευση από το: http://www.ithacanet.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου