Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Δευτέρα, 14 Νοεμβρίου 2011

H καταστροφική για την Ελλάδα και την Ευρωζώνη συμφωνία της 27ης Οκτωβρίου

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΤΑΘΑΚΗ

Ο σχηματισμός όχι μίας, αλλά δύο, όμοιων κυβερνήσεων σε Ελλάδα και Ιταλία, προκειμένου να εφαρμοστούν οι αποφάσεις της 27ης Οκτωβρίου, δίνει την εντύπωση (ή την ψευδαίσθηση) ότι οι αποφάσεις αυτές είναι όντως σημαντικές και ότι μπορεί να αποτελέσουν, εάν εφαρμοστούν, κάποια διέξοδο στο πρόβλημα της Ελλάδας και της Ευρωζώνης.
Η συμφωνία της 27ης Οκτωβρίου έχει τρία σκέλη:
Πρώτον, αυξάνει το μέγεθος των εγγυήσεων του μηχανισμού στήριξης από 440 δισ. σε περίπου 1 τρισ. ευρώ προκειμένου να χωρέσει, πέρα από την Ελλάδα, την Πορτογαλία, ως την Ιρλανδία και την Ιταλία, πιθανώς και την Ισπανία. Αυτό γίνεται τεχνητά, όχι με πραγματικό χρήμα, αλλά με μηχανισμούς μόχλευσης των προσφερόμενων εγγυήσεων. Η βασική ιδέα είναι να ασφαλίζεται από τον μηχανισμό, τον EFSF, το 20% της αξίας των νεοεκδιδόμενων ομολόγων, προκειμένου οι αγορές να συνεχίσουν να αγοράζουν ομόλογα της κλυδωνιζόμενης Ιταλίας.
Η απόφαση αυτή έχει ήδη ακυρωθεί στην πράξη. Προφανώς αδυνατεί να διασφαλίσει την Ιταλία. Η Ιταλία, την επομένη της απόφασης, είδε τα επιτόκια να εκτινάσσονται στο 6% και 7%. Πριν από τις γιορτές θα πρέπει να ζητήσει βοήθεια. Στην Ιταλία, μόνο το 2012, λήγουν ομόλογα αξίας 320 δισ. και την επόμενη επταετία άλλα 1,8 τρισ.
Η διασφάλιση του 20% της αξίας των ομολόγων ήταν μια ανόητη ιδέα που μετατρέπει τον EFSF σε μηχανισμό που δανείζεται κανονικά από τις αγορές (είναι μύθος ότι οι Γερμανοί και Ευρωπαίοι φορολογούμενοι έχουν βάλει μέχρι στιγμής πραγματικά χρήματα -αυτά είναι μόλις 80 δισ., εκ των οποίων τα 20 η Γερμανία) και ταυτόχρονα μετατρέπεται σε έναν μηχανισμό παραγωγής ασφαλίστρων (CDS).
Ο δεύτερος στόχος της 27ης Οκτωβρίου είναι η διασφάλιση των ευρωπαϊκών τραπεζών έναντι των διαδοχικών κινδύνων που εκπορεύονται από την κρίση του δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη. Για τον σκοπό αυτόν δεσμεύτηκαν 110 δισ. και ετέθη ο περίφημος στόχος της κεφαλαιακής επάρκειας (στο 9%).
Για να πετύχουν αυτόν τον στόχο οι τράπεζες θα πρέπει πρώτα να δοκιμάσουν την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου και, εάν αποτύχουν, να προσφύγουν στις εθνικές κυβερνήσεις και, εάν και τότε αποτύχουν, να προσφύγουν σε αυτά τα 110 δισ. του EFSF. Δώρο άδωρο είναι η πρόταση αυτή.
Οι τράπεζες δανείζονται όλο και δυσκολότερα μεταξύ τους και αναμένουν, όπως όλοι, ότι το 2012 η ευρωπαϊκή οικονομία θα εισέλθει σε ύφεση. Η στασιμότητα των επενδύσεων και της κατανάλωσης, σε συνδυασμό με την επιβολή δημοσιονομικής πειθαρχίας διαδοχικά σε πολλές χώρες, θα εξανεμίσει το σημερινό 2% της οικονομικής μεγέθυνσης.
Συνεπώς, με δεδομένη τη στασιμότητα και την κλιμακούμενη κρίση των «τοξικών» δημόσιων και ιδιωτικών τίτλων, οι τράπεζες θα μειώσουν τη χρηματοδότηση της οικονομίας προκειμένου να προσεγγίσουν το 9% με τρόπο ευκολότερο από την περιπέτεια της ανακεφαλαιοποίησης που προτείνει η απόφαση της 27ης Οκτωβρίου.
Η απόφαση θεωρείται ήδη ανεπαρκής, καθώς οι συζητήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει, για την εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη στήριξη των τραπεζών το 2012, με επιπρόσθετο ποσό της τάξης των 75 δισ.
Ο τρίτος στόχος είναι η απόφαση για τη «διάσωση» της Ελλάδας. Εδώ οι αποφάσεις είναι ακόμα πιο τραγελαφικές. Αποφασίστηκε το «κούρεμα» του ιδιωτικού χρέους (τραπεζών και ταμείων) κατά 50% (υπολογίζεται στα 100 δισ.), η αναχρηματοδότηση της οικονομίας με νέο πακέτο ύψους 120 δισ. και η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών και ταμείων με 30 δισ., από τα οποία 15 θα προέλθουν από τις ιδιωτικοποιήσεις). Καθαρό όφελος περίπου 70 δισ.
Οι αποφάσεις για την Ελλάδα έχουν φυσικά παραρτήματα, άγνωστα προς στιγμή που θα θέτουν τις υποχρεώσεις της χώρας σύμφωνα ή πέρα από το μεσοπρόθεσμο. Η ιδέα παραμένει η ίδια. “Θα αναχρηματοδοτούμε το χρέος μέσω του EFSF, εφόσον η Ελλάδα εφαρμόζει το γνωστό πακέτο”. Μόνο που αυτό δεν επιλύει μέχρι στιγμής ούτε το πρόβλημα της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους ούτε το πρόβλημα της εξισορρόπησης των δημόσιων οικονομικών.
Για του λόγου το αληθές, ας προσφύγουμε στη μυστική έκθεση της Τρόικας (21 Οκτωβρίου 2011) που καταρτίστηκε προκειμένου να δοθεί η 6η δόση. Εκεί αναπτύσσεται το ιδιοφυές πλάνο διάσωσης της χώρας. Τα δεδομένα είναι τα εξής: Η ελληνική οικονομία θα αναπτύσσεται με 2,5% κατά μέσον όρο από το 2013 μέχρι το 2020. Το επιτόκιο δανεισμού από τον EFSF και τα βραχυχρόνια δάνεια που η χώρα λαμβάνει κανονικά από την αγορά εκτιμάται στο 4,5%. Όλοι καταλαβαίνουμε ότι το χρέος θα αυξάνεται αντί να μειώνεται.
Συνεπώς, ο μόνος τρόπος είναι να είναι επαρκές το πλεόνασμα του προϋπολογισμού προκειμένου να καλύπτει τη διαφορά. Εδώ η τρόικα προβλέπει: Μείωση των δημοσίων δαπανών (χωρίς τα τοκοχρεολύσια) από το 44,5% του ΑΕΠ το 2010 σε 33% το 2020. Σταθεροποίηση των εσόδων από το 39,5% του ΑΕΠ το 2010 σε 37,4% το 2020, αφού προηγουμένως έχουν ανέβει στο 41% για μερικά χρόνια.
Το εγχείρημα της μείωσης των δημοσίων δαπανών από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (45%) στο επίπεδο των λατινοαμερικάνικων οικονομιών (28%) αποτελεί ένα πρωτοφανές ιστορικά εγχείρημα «κοινωνικής μηχανικής», ένα μοναδικό σενάριο «βίαιης αποανάπτυξης». Η ιδέα είναι απλή. Ας κλείσουμε το 30% των σχολείων, των νοσοκομείων, των στρατοπέδων, των πανεπιστημίων, των δημοσίων οργανισμών κ.ο.κ. Ας διατηρήσουμε όμως τη φορολόγηση στα σημερινά, έστω λίγο αυξημένα, επίπεδα. Δεν μπορεί, κάποια στιγμή θα επιτευχθεί ένας πλεονασματικός προϋπολογισμός της τάξης του 6% προκειμένου να εξυπηρετηθεί το δημόσιο χρέος. Γενναίες οι υποθέσεις εργασίας της τρόικας, αλλά απογοητευτικά τα αποτελέσματα. Το χρέος θα είναι στο 120% του ΑΕΠ το 2020, όσο ήταν και το 2009.
Η πιο ασταθής υπόθεση αυτού του τερατουργήματος είναι φυσικά ο παρονομαστής. Το ΑΕΠ. Το ΑΕΠ το 2009 ήταν 245 δισ. Μειώθηκε κατά 3,5% το 2010 και μάλλον κατά 5,5% το 2011. Προβλέπεται από την τρόικα να μειωθεί το 2012 άλλο 3%. Κοινώς, θα κινείται γύρω στα 210 δισ. Μετά προβλέπει να αυξηθεί. Ας υποθέσουμε όμως ότι θα συνεχίσει ο σημερινός ρυθμός συρρίκνωσης για λίγο ακόμα, 10 έως 20 μήνες. Κάθε μήνα, εδώ και 18 μήνες, η ελληνική οικονομία συρρικνώνεται κατά 2 δισ. ευρώ και οι άνεργοι αυξάνονται με ρυθμό 40.000 κάθε μήνα. Πολύ πριν αρχίσουμε να συζητάμε για σταθεροποίηση του προϋπολογισμού και αποτελεσματικότητα των μέτρων που παίρνονται, η εξέλιξη της πραγματικής οικονομίας θα έχει ακυρώσει τους προγραμματισμούς, όχι του χρόνου, αλλά του αμέσως προηγούμενου μήνα.
Το 2012 θα είναι, εάν κάτι δεν αλλάξει, μια πραγματική κόλαση, με πλήρη εκτροχιασμό των δημοσίων οικονομικών (κατάρρευση εσόδων και εκτίναξη των δαπανών που προορίζονται για επιδόματα ανεργίας και για διαχείριση «εκτάκτων καταστάσεων» στον δημόσιο τομέα).
Αυτό το οικονομικό τερατούργημα δεν έχει φυσικά καμία πιθανότητα εφαρμογής. Είναι οικονομικά αδιανόητο, ιστορικά πρωτόγνωρο, κοινωνικά απερίγραπτο και πολιτικά ανεφάρμοστο. Η απόφαση της 27ης Οκτωβρίου θα έχει την τύχη της 21ης Ιουλίου. Θα εξαφανιστεί από το τραπέζι καθώς η Ευρωζώνη θα δοκιμάζεται από πολύ ισχυρές πιέσεις και η ελληνική οικονομία θα συνθλίβεται.
http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=651233

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου