Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου 2011

Θα καταρρεύσει σύντομα αυτή η κυβέρνηση «εκτάκτου ανάγκης»;

Οι κριτικές έχουν ήδη ξεκινήσει. Οι περισσότερες εστιάζουν στον τρόπο, με τον οποίο προέκυψε αυτή η κυβέρνηση. Ότι πρόκειται για μια κυβέρνηση και έναν πρωθυπουργό που επέβαλλαν οι “αγορές”, το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και η παγκόσμια οικονομική ελίτ, η Ε.Ε. και η Γερμανία κτλ. Και αυτό για να περιορίσει τη «δημοκρατία», να υπογράψει συμφωνίες εκχώρησης εθνικής κυριαρχίας για τη «σωτηρία» της ντόπιας ελίτ και όχι του ίδιου του λαού κ.λπ. Κάποιες μάλιστα κριτικές παρουσιάζουν την εικόνα μιας χώρας που θα βρίσκεται υπό κατοχή μιας καινούργιας «κοινοβουλευτικής χούντας» και αυτό γιατί δεν καλέσθηκε ο λαός να αποφασίσει με εκλογές για τη «σωτηρία» του.
Εάν η πτώση της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ οδηγούσε σε εκλογές, αυτό θα ερμηνεύονταν από το κίνημα των «από κάτω», σαν μια πρώτη νίκη. Έπεσε ο πρώτος, σειρά έχει ο δεύτερος, ο τρίτος…, ώσπου να γίνει μια κυβέρνηση «των από κάτω». Αυτό θα έπρεπε να αποφευχθεί οπωσδήποτε από τη μεριά της ελληνικής ελίτ.
Έτσι το γνωστό: « στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα», έγινε επίκαιρο, αλλά αντίστροφα: η κοινοβουλευτική δημοκρατία έγινε αδιέξοδο για την άρχουσα τάξη. Γιατί μέσα σε συνθήκες οικονομικής, οικολογικής κατάρρευσης και κοινωνικής πόλωσης, υπάρχει ο κίνδυνος, ακόμα και αυτό το άθλιο σύστημα εξαπάτησης του λαού-που είναι η αστική δημοκρατία- να χρησιμοποιηθεί από τους «από κάτω» σαν ένα μέσο για να παρέμβει στις πολιτικές εξελίξεις. Έστω κι αν αυτό γίνει με τρόπο στρεβλό και επί της ουσίας χωρίς μεγάλη σημασία για τον αγώνα τους.
Έτσι προέκυψε η σημερινή κυβέρνηση, η οποία έχει τα χαρακτηριστικά του πολιτικού διαλύματος(με τη χημική έννοια του όρου, όπου αναμειγνύονται διάφορα πολιτικά υλικά στο πολιτικό υγρό, το οποίο αυτή τη στιγμή είναι ο στόχος της σωτηρίας του ελληνικού καπιταλισμού). Το κόμμα της σοσιαλδημοκρατίας, μαζί με το κόμμα της δεξιάς και μαζί με την ακροδεξιά.
Πιστεύει η ελληνική και η ευρωπαϊκή ελίτ ότι μπορεί να καταφέρει με μια τέτοια κυβέρνηση;
Τα ΜΜΕ και η πλειοφηφία του πολιτικού προσωπικού, υποστηρίζουν ότι έτσι θα αποκατασταθεί η αξιοπιστία της χώρας στο εξωτερικό, στις διαπραγματεύσεις της με την Ε.Ε. και το ΔΝΤ. Η ευρωπαϊκή οικονομική ελίτ δεν ήταν διατεθειμένη να δανείζει μια χώρα, στην οποία η κυβέρνηση ήταν έτοιμη να καταρρεύσει από στιγμή σε στιγμή, αν δεν επιβάλλονταν μια κυβέρνηση εκτάκτου ανάγκης για να αντιμετωπίσει και εξορκίσει το φάσμα της εξέγερσης των «από κάτω». Να οδηγήσει σε αδυναμία παρέμβασης, απαγοήτευσης, παραίτησης και αδράνειας τους «από κάτω». Όπως έγινε –σε άλλες συνθήκες βέβαια-με τη χούντα το 1967 ή με τον Μεταξά, που έγινε δικτάτορας μόνο όταν το κίνημα, μετά την αποτυχία της εξέγερσης στη Θεσσαλονίκη, αποπροσανατολίστηκε και οδηγήθηκε σε αδράνεια.
Αν τα καταφέρει λοιπόν να αποπροσανατολίσει και ξεγελάσει το κίνημα των προηγούμενων μηνών και να διαμορφώσει μια συναίνεση, ώστε να κερδίσει μια κάποια εμπιστοσύνη και μια περίοδο χάριτος κυρίως από τη μεσαία τάξη-που ελπίζει πάντα να μη περάσει και αυτή στους «από κάτω»- τότε δεν θα καταρρεύσει.
Και υπάρχουν αυτές οι πιθανότητες, γιατί μέχρι τώρα το κίνημα είχε απέναντί του μια ετοιμόρροπη κυβέρνηση, η οποία από απεργία σε απεργία έχανε και από κάποιους βουλευτές, δημιουργώντας στους εργαζόμενους την αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να την πιέσει, ακόμα και να την ανατρέψει. Τώρα θα έχει απέναντί του το σύνολο σχεδόν των πολιτικών δυνάμεων του κοινοβουλίου, με εξαίρεση την αριστερά. Η ελίτ πιστεύει ότι μ’ αυτό τον τρόπο θα δημιουργήσει απόγνωση στους από κάτω, ώστε να πάψουν να κατεβαίνουν στο δρόμο. Από την άλλη μια τέτοια κυβέρνηση, μόνο με εξέγερση μπορεί να πέσει. Όμως απέχουμε μάλλον πολύ από μια τέτοια αναμέτρηση.
Προτείνονται βέβαια από διάφορες πλευρές αυτού του κινήματος να δημιουργηθούν διάφορα «μέτωπα», που να αναδυθούν σαν τα υποκείμενα αυτής της σύγκρουσης και ανατρέποντάς την να έχουν συνθέσει τον «άλλο πόλο» εξουσίας στο πολιτικό σύστημα ή να οδηγήσουν σε καινούργιο σύνταγμα που θα προκύψει από μια εθνοσυνέλευση των «από κάτω». Όμως μια τέτοια σύνθεση θα έπρεπε να είχε ήδη γίνει, ώστε να μπορούσε να αντιμετωπίσει ήδη τη σημερινή κυβέρνηση «σωτηρίας» της ελίτ. Για να γίνει μια τέτοια σύνθεση στη συνέχεια, από ότι φαίνεται θα χρειασθεί αρκετός πολιτικός χρόνος, περισσότερος από αυτόν που θα παραμείνει στην εξουσία η σημερινή κυβέρνηση.
Αλλά ας μην είμαστε εκ των προτέρων απαισιόδοξοι. Θα φανεί σύντομα αν θα είναι δυνατή μια τέτοια εξέλιξη στα πλαίσια του κινήματος. Η πρώτη σοβαρή επόμενη σοβαρή μάχη θα είναι η διαδήλωση του Πολυτεχνείου στις 17 Νοέμβρη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου