Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2011

Μικροκαταθέτες φτιάχνουν τις δικές τους τράπεζες


Του ΑΧΙΛΛΕΑ ΦΑΚΑΤΣΕΛΗ

Ακόμη μία φορά, ο αμερικανικός κοινωνικός ακτιβισμός αποδεικνύεται πρωτοπόρος.
Στην πρωτοπορία και πάλι οι αμερικανοί κοινωνικοί ακτιβιστές. Αποσύρουν τις καταθέσεις τους από τις μεγάλες τράπεζες, όχι για το εξωτερικό αλλά για μικρές συνεταιριστικές. Μετά από τα κινήματα των καταλήψεων, που υπερέβησαν το εύρος των ευρωπαϊκών κινητοποιήσεων των «αγανακτισμένων» και εξακολουθούν ακούραστα να σαρώνουν την αμερικανική επικράτεια, ένα νέο κίνημα έρχεται να προσθέσει τη δυναμική του στα «οδοφράγματα» της αντικαπιταλιστικής αφύπνισης: το κίνημα Μεταφοράς Τραπεζικών Λογαριασμών. Πρόκειται για μια απλή ιδέα, που ανοίγει νέους ορίζοντες στις δυνατότητες που έχουν οι μικροκαταθέτες να επηρεάζουν τις μεγάλες τράπεζες, προτρέποντας αυτούς ακριβώς τους μικροκαταθέτες να μεταφέρουν τα χρήματά τους στους μικρούς, τοπικούς μη κερδοσκοπικούς πιστωτικούς συνεταιρισμούς που συνθέτουν τον απόμακρο γαλαξία του λαϊκού καπιταλισμού στα σπλάχνα των ΗΠΑ.
Ολα ξεκίνησαν από την αγανάκτηση μιας τυπικής, εργαζόμενης Αμερικανίδας που χρησιμοποιούσε πιστωτική κάρτα για τις αγορές της. Η Κρίστεν Κρίστιαν, πελάτισσα της Bank of America, ενημερώθηκε από την τράπεζά της ότι η πιστωτική κάρτα της θα χρεώνεται κάθε μήνα με το ποσό των 5 δολαρίων, ανεξάρτητα από τη χρήση, απλώς και μόνο για να διατηρείται σε ισχύ η κάρτα. Στον αμερικανικό καπιταλισμό της πλήρους απουσίας κανόνων, το μικρό αυτό χαράτσι προέκυπτε ως παρενέργεια ενός νόμου που υπέγραψε ο πρόεδρος Ομπάμα τον περασμένο Ιούλιο, που περιόριζε το περιθώριο κέρδους των τραπεζών από τις πιστωτικές κάρτες. Για να ισοφαρίσουν αυτές τις απώλειες, οι τράπεζες επέβαλλαν το μηνιαίο πεντοδόλαρο, όχι σε όλους, αλλά στους καταθέτες με ποσά κάτω των 20.000 δολαρίων, διότι από τους μεγαλύτερους καταθέτες, είχαν έτσι κι αλλιώς διασφαλισμένα κέρδη.
Η κυρία με το περίεργο όνομα διατηρούσε blog. Εξοργισμένη, όχι από το φτωχό πεντοδόλαρο αλλά από την τραπεζική απληστία, πρότεινε στους 500 φίλους της σελίδας της να πάνε να σηκώσουν τις καταθέσεις τους από τις εμπορικές τράπεζες και να τις μεταφέρουν στους αυτοδιαχειριζόμενους πιστωτικούς συνεταιρισμούς της πόλης τους. Στους συνεταιρισμούς αυτούς οι καταθέτες είναι και οι μοναδικοί μέτοχοι, τα δε κεφάλαια επενδύονται σε αναπτυξιακά προγράμματα τοπικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή δήμων. Αντίθετα από τις εμπορικές τράπεζες με τους μετόχους που κερδοσκοπούν, οι πιστωτικοί συνεταιρισμοί είναι μη κερδοσκοπικές επιχειρήσεις ενός υγιούς λαϊκού καπιταλισμού.
Πρακτική η κ. Κρίστεν, πρότεινε στους φίλους της σελίδας της να ολοκληρώσουν τη μεταφορά των καταθέσεων μέχρι τις 5 Νοεμβρίου, την οποία βάφτισε Ημέρα Μεταφοράς Καταθέσεων, διακοσμώντας τις λέξεις αυτές με την εικόνα της μάσκας του Γκάι Φοκς (που φορούν οι πασίγνωστοι και πανταχού παρόντες πλέον, Ανώνυμοι), ελαφρά τροποποιημένη με τα χρώματα της αμερικανικής σημαίας. Αναπάντεχα, η κ. Κρίστεν έλαβε 55.000 επιβεβαιώσεις συμμετοχής για την Ημέρα Μεταφοράς Καταθέσεων, πυροδοτώντας πλέον την ανάδυση ενός κινήματος, καθώς την όμορφη ιδέα της στήριξαν άμεσα οι ίδιοι οι Ανώνυμοι αλλά και το κίνημα Καταλάβετε τη Wall Street, τονίζοντας όλοι ότι δεν είχαν καμία προσυνεννόηση με την Κρίστεν Κρίστιαν.
Ηδη, 700.000 μικροκαταθέτες, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Ενωσης Πιστωτικών Συνεταιρισμών, έχουν μεταφέρει τα λεφτά τους σε τοπικούς πιστωτικούς συνεταιρισμούς, οι οποίοι από την πλευρά τους μιλούν για πραγματική έκρηξη καταθέσεων στα ταμεία τους: πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια μπήκαν στα ταμεία αυτών των συνεταιριστικών λαϊκών τραπεζών και, από αυτά, ήδη 90 εκατομμύρια δολάρια δόθηκαν σε νέα δάνεια προς νέους και παλαιούς καταθέτες. Με την ιδέα της μεταφοράς καταθέσεων να κερδίζει καθημερινά έδαφος στις ΗΠΑ, οι πιστωτικοί συνεταιρισμοί συνθέτουν δικά τους σλόγκαν προσέλκυσης καταθετών, όπως «Δραπετεύστε από την τράπεζά σας» ή «Ξετραπεζωθείτε!»
Στους τραπεζικούς κύκλους φαίνεται ότι επικρατεί συγκρατημένος... πανικός. Ηδη οι Bank of America, JPMorgan Chase, Wells Fargo, Regions Financial και SunTrust απέσυραν το χαράτσι στις κάρτες εγκαινιάζοντας παράλληλα νέα πακέτα προσφορών για κατόχους πιστωτικών καρτών. Οι οικονομολόγοι τους, δε, σπεύδουν να εκτιμήσουν ότι το κίνημα δεν απειλεί την αγορά χρήματος, διότι οι καταθέτες που «δραπετεύουν» είναι τόσο μικροί που η απουσία τους δεν γίνεται ιδιαίτερα αισθητή.
Το πρόβλημα είναι τι θα συμβεί αν διευρυνθεί ο κύκλος των... Ξετραπεζωμένων, καθώς τη σκυτάλη παίρνει ο ευρύτερος χώρος του κοινωνικού ακτιβισμού, που επισημαίνει τα προτερήματα του νέου αντι-τραπεζικού κινήματος: ενώ τα κινήματα των καταλήψεων προσπαθούν να συνεφέρουν έναν παρανοϊκό συνομιλητή (το τραπεζικό σύστημα), το κίνημα μεταφοράς καταθέσεων προτείνει διακοπή της συνομιλίας και γύρισμα της πλάτης στον παρανοϊκό συνομιλητή.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου