Αποανάπτυξη-Τοπικοποίηση με σχεδιασμό και όχι καταστροφή με μνημόνια!

ΤΜετά το 4ο κατά σειράν μνημόνιο, τώρα έρχεται η «μια από τα ίδια ανάπτυξη», ίσως πιο «δίκαια», υπόσχεται η κυβέρνηση. Με διεθνείς επενδύσεις για μεταφορά του πλούτου της χώρας στο εξωτερικό, στα χέρια των διεθνών επενδυτών, αυτών καλέ που μας δανείζανε όλα αυτά τα χρόνια και τώρα τους χρωστάμε τα «μαλλιά της κεφαλής μας».

Τι και αν κάποιοι από μας φωνάζουμε όλα αυτά τα χρόνια: σεισάχθεια και αποανάπτυξη!(http://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/36) και «στροφή σεαποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη, αμεσοδημοκρατική κοινωνία ίσης κατανομής και του μικρότερου δυνατού οικολογικού αποτυπώματος».
Μα τα μνημόνια δεν πετύχανε –χωρίς να το θέλουμε-αποανάπτυξη; Τι είναι η συρρίκνωση κατά 25% του ΑΕΠ της χώρας, αν δεν είναι αποανάπτυξη; Λένε μερικοί κυνικοί!
Απαντάμε: πρώτα -πρώτα το ΑΕΠ μιας χώρας δεν είναι κατάλληλος δείκτης για την ευζωία των κατοίκων της και σήμερα αμφισβητείται αυτό και υπάρχουν οικονομολόγοι, κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί που εργάζονται εδώ και δεκαετίες για τη διαμόρφωση καλύτερων δεικτών ευημερίας, διότι η προσήλωση στο ΑΕΠ θέτει στο περιθώριο της κοινωνικής συνείδησης το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος της ανάπτυξης (http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/1559378 καιhttp://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/2087834).
Στη συνέχεια λέμε ότι: αποανάπτυξη κάνεις με συνειδητό σχεδιασμό και όχι με καταστροφή μέσω των μνημονίων!
Η βασική ιδέα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης είναι η αλληλέγγυα, δημοκρατική, κοινωνική και οικολογική οικονομία με χαμηλή κατανάλωση πόρων – και όχι η φτώχεια και η ύφεση με ντιρεκτίβες λιτότητας, συνδυασμένη μάλιστα με καταστροφή του περιβάλλοντος και οικολογική υποβάθμιση που βιώνουν οι άνθρωποι σήμερα στην Ελλάδα.
Οι αρνητικές συνέπειες των δήθεν λύσεων για την κρίση, βύθισαν τους ανθρώπους στην Ελλάδα στη δυστυχία και έφερε την Ευρώπη στο χείλος της ανθρωπιστικής καταστροφής. Αντίθετα πολλοί πλούσιοι Έλληνες κατάφεραν - με τη βοήθεια της υπόλοιπης Ευρώπης - να βγάλουν τα περισσότερα περιουσιακά τους στοιχεία από τη χώρα. Για να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια ενδεχόμενη πλήρη κατάρρευση της οικονομίας, αλλά αυτό επιτάχυνε ταυτόχρονα αυτή την κατάρρευση και σε γενικές γραμμές αύξησε την ανισότητα, τις συγκρούσεις κατανομής και τον αποκλεισμό.
Την ίδια στιγμή η κρίση-πολλές φορές το τονίσαμε αυτό και σαν ιστοσελίδα και στις ομιλίες συζητήσεις με τα εναλλακτικά εγχειρήματα που ξεπήδησαν σε όλο αυτό το διάστημα-είχε και έχει ακόμα ένα θετικό: Μας αναγκάζει επίσης να αναζητήσουμε νέες δυνατότητες και τρόπους ζωής, συνύπαρξης και εργασίας, καθώς και διευρυμένους χώρους για να δοκιμάζουμε όλα αυτά. Εγχειρήματα που πριν την κρίση για χρόνια διαχειρίζονταν από μικρές μειοφηφικές πρωτοβουλίες ( από ελευθεριακές, αντιφασιστικές ή ομάδες αλληλεγγύης για παράδειγμα), βρίσκουν τώρα μεγάλη απήχηση και δημιουργούνται καινούργια, με νέες ιδέες. Υπάρχουν αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι και εγχειρήματα γειτονιάς, κοινωνικά-αλληλέγγυα ιατρεία, δίκτυα-οάσεις μη χρηματικής οικονομίας και ανταλλαγής, κοινωνικά παντοπωλεία με δωρεάν διάθεση προϊόντων και αντικειμένων κυρίως από «δεύτερο χέρι», νέας μορφής συνεταιρισμοί(χωρίς διοικητικά συμβούλια , με συνέλευση μελών), εργαστήρια και πρότζεκτ αυτοβοήθειας. Μοντέλα συλλογικής εργασίας και συνεργατικές με αποφάσεις στη βάση της συναίνεσης και της άμεσης δημοκρατίας, γίνονται πλατιά γνωστά και οικεία. Μερικοί άνθρωποι λοιπόν στην Ελλάδα αναγκάσθηκαν και αναγκάζονται να συνευρεθούν και να οικοδομήσουν στοιχεία μιας ενωμένης και ειρηνικής κοινωνίας «από τα κάτω».
Αλλά οι προϋποθέσεις για όλα αυτά είναι κατανοητά δύσκολες - η πλειοψηφία της κοινωνίας βιώνει τη συρρίκνωση, όχι ως δημιουργία νέων δυνατοτήτων, αλλά ως καταστροφή. Γιατί παρά αυτά τα φωτεινά σημάδια της ελπίδας, ο ισολογισμός της μέχρι τώρα λιτότητας παραμένει καταστροφική. Η βρεφική θνησιμότητα αυξήθηκε μόνο μεταξύ 2008 και 2010 κατά 43%. Η επίσημη ανεργία βρίσκεται στο 25%, ενώ η ανεργία των νέων φθάνει ακόμη και στο 50%. Ολόκληρες οικογένειες ζουν από την μικρή σύνταξη των παππούδων. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ίδιου του ελληνικού κοινοβουλίου σχεδόν 6,5 εκατομμύρια Ελλήνων ζουν μέσα στη φτώχεια - αυτό είναι το 58% του πληθυσμού! Ένας τρίτο του πληθυσμού δεν έχει ασφάλιση υγείας. Οι διαδηλώσεις, οι διαμαρτυρίες και ενέργειες ενάντια σε αυτές τις πολιτικές ήταν και είναι κοινός τόπος – ακριβώς όπως και η βίαιη καταστολή τους από την αστυνομία.
Περισσότερη «λιτότητας» χωρίς περικοπή ή εξάλειψη του χρέους θα επιδεινώνει συνεχώς την κατάσταση, χωρίς να την επιλύει. Η κλασική πολιτική πρόταση-από όλα σχεδόν τα κόμματα- για μια μονόπλευρη εστίαση στην μια από τα ίδια «ανάπτυξη» και στις επενδύσεις με στόχο το κέρδος κερδών, δεν μπορεί να είναι η απάντηση και αυτό είναι ολοφάνερο. Παραμένουν άλυτες-και σε παγκόσμιο επίπεδο-οι αντιθέσεις και οι συγκρούσεις για ισότιμη και δίκαιη κατανομή των βαρών και των πλεονασμάτων, καθώς και η οικολογική καταστροφή. Χρειαζόμαστε μια εναλλακτική λύση, η οποία θα αντιμετωπίζει μαζί τα οικολογικά και κοινωνικά προβλήματα και τις αιτίες τους. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε αλλαγές σε πολλαπλά επίπεδα: στο προσωπικό και συλλογικό επίπεδο συνείδησης, στην οργάνωση και αυτοοργάνωση, στο θεσμικό πολιτικό επίπεδο. Να επανέλθει το πνεύμα του κοινοτισμού για να βρούμε συλλογικά τις απαιτούμενες σήμερα ριζοσπαστικές λύσεις. Να στηρίξουμε και να πολλαπλασιάσουμε τα αυτοοργανωμένα εναλλακτικά εγχειρήματα σε όλους τους ζωτικούς τομείς της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας, ώστε να αναπνεύσει ο πληθυσμός και να επανέλθει η ελπίδα για το μέλλον, κόντρα στη δυστοπία των μνημονιακών πολιτικών.

Επισκεφθείτε και την νέα ιστοσελίδα μας: http://www.topikopoiisi.eu/






Τρίτη, 1 Μαΐου 2012

Μια κριτική του βιβλίου της Τοπικοποίησης

Παρίσι
1η Μαΐου 2012

           Αγαπητέ κύριε Γιώργο Κολέμπα, γεια σας.

          Φεύγοντας από Ελλάδα προς Παρίσι, τον περασμένο Σεπτέμβριο, είχα μαζί μου το βιβλίο σας που μου χαρίσατε και μου αφιερώσατε, Τοπικοποίηση Από το παγκόσμιο στο τοπικό Ένας οικολογικός κόσμος είναι δυνατός.

          Όχι μόνο διαβάζω τα βιβλία που μου προσφέρουν, αλλά απαντώ πάντα, κάνοντας ει δυνατόν κάποιες παρατηρήσεις. Ο όγκος των αναγνώσεών μου είναι μεγάλος, γιατί το απαιτούν ανάγκες γνώσεων που αναζητώ. Το κάθε βιβλίο έχει τη σειρά του. Τα ελληνικά βιβλία έρχονται δεύτερα γιατί προηγούνται τα γαλλικά. Μετά χρειάζεται ο χρόνος της απάντησης.

          Το βιβλίο το έχω διαβάσει στις αρχές της χρονιάς. Το διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον, ευχαρίστηση και ικανοποίηση γιατί βρήκα θέσεις που είναι, κατά την ταπεινή μου γνώμη, πολύ μειοψηφικές, αλλά είναι αυτές που με συγκινούν.
          Να μου επιτρέψετε να κάνω μόνο μία γενική παρατήρηση που είναι όμως καίρια. Και αν το φέρει η τύχη να συναντηθούμε κάποτε πάλι θα έχουμε την ευκαιρία πιο ολοκληρωμένων συζητήσεων.

          Η αναφορά συλλήβδην και η απόρριψη συλλήβδην αυτού που αποκαλείτε «δυτικός κόσμος» ή «δυτικός πολιτισμός», χρειάζεται λίγο προσοχή γιατί εμπεριέχει τον κίνδυνο να γίνει μεγάλο κοινωνικό, ιστορικό και κυρίως πολιτικό λάθος.
          Είναι σίγουρο ότι στις δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες, συμπεριλαμβανομένης και της ελληνικής, επικρατούν, με την αγαστή συνεργασία και αποδοχή των λαών – αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε – ένα οικονομικό μοντέλο, ένας τρόπος παραγωγής, μια γενική τάση προς την ανάπτυξη και την κατανάλωση. Προχωρώ γρήγορα. Οι δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες δεν είναι όμως μόνο αυτό. Υπάρχει πάντα και προκαλεί διεργασίες μια τάση που θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε κριτική, και η οποία είναι η συνιστώσα των δημοκρατικών ελευθεριών κατακτημένων και προς κατάκτηση, η συνιστώσα επίσης της ελεύθερης έκφρασης σε όλα τα επίπεδα. Είμαι ο πρώτος που θα έκανα και κάνω αυστηρή κριτική στην απαράδεκτη σημερινή κατάσταση, από πάρα πολλές απόψεις, των δυτικοευρωπαϊκών κοινωνιών, αλλά δεν υπάρχει για μένα καμιά αμφιβολία ότι αποτελούν τις πιο ελεύθερες σχετικά κοινωνίες, για καίρια θέματα της ζωής μας, και βέβαια για το θέμα της προώθησης των ιδεών μας και της ανάπτυξης των αγώνων μας. Λαμβάνοντας υπόψη τα θέματα αυτά, δεν θα πήγαινα σε καμιά περίπτωση να ζήσω στην Αλγερία, τη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν ή στην Κούβα.
          Στην ουσία, λοιπόν, η εναντίωσή μας δεν μπορεί να είναι γεωγραφική, ή γενικά και αόριστα εναντίον του δυτικού μοντέλου. Η εναντίωσή μας είναι απέναντι σε ένα μοντέλο που έχει συγκεκριμένες λογικές, ιδέες, αρχές, και το οποίο λειτουργεί σε κοινωνίες οι οποίες λόγω ακριβώς των αγώνων μας έχουν ανεκτίμητες δημοκρατικές κατακτήσεις και ελευθερία έκφρασης γνώμης, πράξης και καθημερινής ζωής. Προσωπικά, για τίποτα στον κόσμο, δεν θα άλλαζα την ελευθερία να ντύνομαι όπως θέλω, να εκφράζομαι όπως νιώθω, να συναναστρέφομαι όποιους θέλω, και λοιπά και λοιπά, και με τίποτα δεν μπορούμε να ονομάσουμε αυτά τα θέλω συλλήβδην κακό δυτικό μοντέλο και να τα χαρίσουμε σε αυτούς στους οποίους δεν ανήκουν.
                                
Συνέχεια της όμορφης συνεύρεσης στην όμορφη Θεσσαλονίκη, εκείνη τη Δευτέρα, 5 Σεπτεμβρίου, υπήρξε για μένα το βίντεο της ομιλίας μου που ίσως θα έχετε δει στο Διαδίκτυο. Αν βάλετε στη μηχανή έρευνας το όνομά μου, θα δείτε πάνω-πάνω το πρώτο βίντεο, με το μισό μέρος της ομιλίας μου, και λίγο παρακάτω ένα δεύτερο βίντεο με το σύνολο της ομιλίας.

Δεν είναι ευκαιριακά αυτά που σας στέλνω. 1) Ένα κείμενο για τις εκλογές που έγραψα για μια ηλεκτρονική λίστα νέων που ξέρουν και θαυμάζουν τον Καστοριάδη. 2) Ένα κείμενο που είναι κάτι σαν εξειδίκευση του βιβλίου μου για την ελληνική κοινωνία. Έχει τίτλο Μια άλλη στάση ζωής, και το έγραψα μόλις επέστρεψα στη Γαλλία από τις παρουσιάσεις του βιβλίου μου στην Ελλάδα, 2006.
Τέλος, σας γνωστοποιώ ότι υπάρχει στο Διαδίκτυο το κείμενο της παρέμβασής μου στο διεθνές συνέδριο πολιτικής θεωρίας που έγινε στη Λωζάννη. Υπάρχει και στα ελληνικά και στα γαλλικά. Η δική μου πρακτική μέθοδος, όταν ψάχνω κάτι στο Διαδίκτυο, είναι να μπαίνω κατευθείαν στο ψαχνό. Γράφω στη μηχανή έρευνας αυτό που ψάχνω (φράση, λέξη, όνομα) και βγαίνει αμέσως. Έτσι, αν βάλετε : nicos iliopoulos création politique, θα έχετε το κείμενο στα γαλλικά, και αν βάλετε νικος ηλιοπουλος πολιτική δημιουργία, στα ελληνικά.    

Σας εύχομαι καλή συνέχεια, με έμπνευση και δημιουργικότητα σε όλες τις διανοητικές και πρακτικές εναλλακτικές ενασχολήσεις σας.
Με θερμούς χαιρετισμούς
          νίκος ηλιόπουλος*


                                                 
* Ο Νίκος Ηλιόπουλος ειναι διδάκτωρ Κοινωνικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Paris x. Eχει εκδόσει στα ελληνικά το δοκίμιο ”Νέοι δρόμοι για τη δημοκρατική πολιτική σκέψη-Κριτική παρουσίαση του πολιτικού στοχαστή Κορνήλιου Καστοριάδη”-[Θεμέλιο 2005].

1 σχόλιο:

  1. "Η αναφορά συλλήβδην και η απόρριψη συλλήβδην αυτού που αποκαλείτε «δυτικός κόσμος» ή «δυτικός πολιτισμός», χρειάζεται λίγο προσοχή γιατί εμπεριέχει τον κίνδυνο να γίνει μεγάλο κοινωνικό, ιστορικό και κυρίως πολιτικό λάθος."

    Συμφωνώ ότι υπάρχει κίνδυνος, για όποιον διαβάσει το βιβλίο στα γρήγορα και δεν κάνει δεύτερες σκέψεις, να θεωρήσει ότι η πρόταση της τοπικοποίησης απορρίπτει "συλληβδην" αυτό που αποκαλείται "δυτικός κόσμος και πολιτισμός". Αλλά ο όρος χρησιμοποιήθηκε με την έννοια που του δίνει η κυρίαρχη ιδεολογία των ελίτ σήμερα. Ότι δηλαδή το κυρίαρχο καπιταλιστικό μοντέλο "ανάπτυξης" και κατανάλωσης που επικρατεί στις "αναπτυγμένες" χώρες(που πράγματι συλλήβδην θεωρούνται οι "δυτικές")προτείνεται και προωθείται σε παγκόσμιο επίπεδο, σαν το μοναδικό και ανυπέρβλητο μοντέλο, ειδικά μετά τη κατάρρευση του "υπαρκτού σοσιαλισμού"(για μένα κρατικού καπιταλισμού, που πάλι συλλήβδην θεωρήθηκε ότιεφαρμόσθηκε γεωγραφικά στην "ανατολή").
    Προφανώς και δεν απορρίπτεται από τη μεριά μου συλλήβδην οτιδήποτε παρήχθηκε από τον "δυτικό" πολιτισμό, ιδίως από την κριτική θεωρία στα πλαίσιά του, αλλά και των άλλων εναλλακτικών τρόπων ζωής και πράξης μειψηφιών και κοινωνικών κινημάτων. Ίσα-ίσα που η στρατηγική της Τοπικοποίησης-για άλλη μια φορά όχι ο "τοπικισμός"-στηρίζεται στα δεδομένα της γενικότερης πρότασης της "απο-ανάπτυξης", που έχει διατυπωθεί από θεωρητικούς και κινήματα των "δυτικών" κοινωνιών. Οι προτάσεις για αποκέντρωση, για κοινοτισμό, για ομοσπονδιασμένους δήμους,για (άμεση)δημοκρατία σαν τρόπο ζωής και διακυβέρνησης, για ισοκατανομή πόρων και εξουσίας προέρχονται και από κληρονομιές του "δυτικού" πολιτισμού.
    Συμφωνώ απόλυτα με την παρατήρηση "Στην ουσία, λοιπόν, η εναντίωσή μας δεν μπορεί να είναι γεωγραφική, ή γενικά και αόριστα εναντίον του δυτικού μοντέλου. Η εναντίωσή μας είναι απέναντι σε ένα μοντέλο που έχει συγκεκριμένες λογικές, ιδέες, αρχές, και το οποίο λειτουργεί σε κοινωνίες οι οποίες λόγω ακριβώς των αγώνων μας έχουν ανεκτίμητες δημοκρατικές κατακτήσεις και ελευθερία έκφρασης γνώμης, πράξης και καθημερινής ζωής". Όμως η πρότασή μας και προς τους λαούς της "Αλγερίας, Ρωσίας, Κίνας, του Ιράν ή της Κούβας" δεν μπορεί να είναι η "κοινοβουλευτική" δημοκρατία, σαν πιο "προοδευτικό" καθεστώς από τα δικά τους καθεστώτα. Δεν χρειάζεται να κάνουν και αυτοί πρώτα την εμπειρία της "κοινοβουλευτικής"(έστω και σαν καρικατούρα της), για να δουν την αποτυχία της, στην οποία αποτυχία της στη "δύση"(και εδώ τα εισαγωγικά όχι με την γεωγραφική έννοια, αλλά με την καθεστηκυία) νομίζω ότι συμφωνούμε.
    Επίσης το ιδανικό μας δεν μπορεί να είναι αυτό του "νεωτερικού" ατόμου, που φαντασιώνεται ότι μπορεί να κάνει ότι θέλει και να είναι ο "εαυτός του", χωρίς να λαμβάνει υπόψη τον διπλανό του, αλλά και τις δυνατότητες των περιορισμένων πόρων του πλανήτη. Δε μπορεί να "φοράει ότι του αρέσει", αν η γούνα που θέλει
    προέρχεται από είδη ζώων, που για αυτό το λόγο εξαφανίζονται ή αν τα καταπληκτικά παπούτσια αναρίχησης που επιθυμεί τα κατασκευάζουν φθηνά παιδιά και γυναίκες στο Μπαγκλαντές ή την Ταϋλάνδη.
    Ο κυρίαρχος ανθρωπολογικός τύπος και οι τρόποι ζωής που διαμορφώθηκαν από το κυρίαρχο καπιταλιστικό "δυτικό" μοντέλο, θα χρειασθεί να ξεπερασθεί, αν θέλουμε να υπάρξει μέλλον και για τις επόμενες γενιές.

    ΑπάντησηΔιαγραφή