Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τετάρτη, 23 Μαΐου 2012

Μια άλλη στάση ζωής(συνέχεια 4)…

Συνέχεια από την ανάρτηση: http://topikopoiisi.blogspot.de/2012/05/3.html

Οριστική και αμετάκλητη εγκατάλειψη της παραδοσιακής πολιτικής

στην προοπτική της δημιουργίας μιας άλλης πολιτικής


Στην προοπτική μιας συλλογικής, καθαρά πολιτικής, παρέμβασης, με στόχο τον κοινωνικό μετασχηματισμό, προϋπόθεση είναι να πειστούμε, αν δεν έχουμε ακόμα πειστεί, για το πλήρες, απόλυτο, συνολικό, φρακάρισμα της παραδοσιακής πολιτικής, και όσων ασχολούνται με αυτή δίνοντας λίγο ή πολύ χρόνο. Σε όσους και από τους πιο καλούς μας φίλους διατηρούν την αυταπάτη ότι θα μπορούσαν να αλλάξουν από τα μέσα αυτή την πολιτική ή ότι αυτή η πολιτική μπορεί να αλλάξει την κοινωνία, ας το πούμε τελείως καθαρά : όπως δεν το πέτυχαν μέχρι τώρα, δεν θα το πετύχουν ποτέ. Συνεχίζοντας να συμμετέχουν στην καθεστηκυία πολιτική έχουν μεγάλη ευθύνη, διότι αυτή η πολιτική ούτε θέλει ούτε μπορεί να αλλάξει την κοινωνία, και μπλοκάρει ζωντανές δυνάμεις που θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία μιας άλλης πολιτικής, σκέψης και πράξης.

Όπως είναι σίγουρο ότι τα προβλήματα της σημερινής κοινωνίας δεν οφείλονται μονοδιάστατα και αποκλειστικά στον οικονομικό παράγοντα, άλλο τόσο είναι σίγουρο ότι η κοινωνία αυτή δεν είναι μόνο της εικόνας και του θεάματος. Επειδή όμως αναπόσπαστο στοιχείο της υπάρχουσας πολιτικής, και όλης της κοινωνίας, έχει γίνει η λεγόμενη επικοινωνιακή λειτουργία, είναι αναγκαία η παρακάτω επισήμανση. Οι «διάσημοι», αυτοί που φαίνονται στα ΜΜΕ, και συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην επικρατούσα άθλια κατάσταση, είναι μικροί, λίγοι, δηλαδή ανίκανοι, και διεφθαρμένοι. Έχουν όμως καταφέρει, να η μεγάλη μας ευθύνη, να ασχολούμαστε μαζί τους• με την μικρότητα και τις μικρότητές τους, τη μοχθηρία και τη χαμέρπειά τους• λιγότερο με την ανικάνοτητά τους και περισσότερο με την ικανότητά τους «να τα παίρνουν», λες και τους ζηλεύουμε. Μας έχουν συμπαρασύρει στη ματαιοδοξία τους. Ας τους αγνοήσουμε.

Ας εγκαταλείψουμε λοιπόν οριστικά και αμετάκλητα τον παραδοσιακό τρόπο που κάναμε και κάνουμε πολιτική.

Για τις εκλογές χρειάζεται πλήρης αδιαφορία, που σημαίνει ενεργητική υιοθέτηση της θέσης ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει με αυτές. Η θέση αυτή έχει πλέον επιβεβαιωθεί από μια πολύ μακρόχρονη εμπειρία, και δεν έχει καμιά σχέση με τη λογική και την πρακτική μερικών αναρχικών ομάδων. Με την ευκαιρία, ας ξεκαθαρίσω μια για πάντα ότι η προβληματική και οι προτάσεις αυτού του κειμένου δεν εντάσσονται σε κανένα από τα κυρίαρχα σήμερα ρεύματα πολιτικής σκέψης και πρακτικής, ούτε χρειάζονται τις καθιερωμένες ετικέτες• αξιοποιώντας τη φλέβα της δημοκρατικής σκέψης και την πλούσια εμπειρία των αγώνων χειραφέτησης, επιδιώκουν τη διάνοιξη νέων δρόμων δημοκρατικής πολιτικής σκέψης και πράξης.

Περιφρόνηση πρέπει να είναι η σαφής στάση μας απέναντι σε όλες ανεξαίρετα τις υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις, διότι έχουν την ίδια λογική και παίζουν το ίδιο παιχνίδι. Παρατηρώντας τις διεκδικήσεις τους, θα διαπιστώσουμε ότι δεν έχουν καμμιά σχέση με τα πραγματικά προβλήματα των ανθρώπων• σχετίζονται αποκλειστικά και μόνο με την ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου, η οποία - μπορούμε να είμαστε σίγουροι -, δεδομένης της σημερινής κατάστασης, αντί να συμβάλει στη βελτίωσή της θα προκαλέσει την επιδείνωσή της. Φαίνεται από τα πιο απλά πράγματα : περισσότερη τροφή δεν σημαίνει καλύτερη τροφή, περισσότερα αυτοκίνητα σημαίνουν περισσότερη μόλυνση, περισσότερα ρούχα σημαίνουν περισσότερα έξοδα και άρα άγχος. Εξάλλου, το περισσότερο, όπως το έχει επισημάνει ο Αριστοτέλης, δεν σταματά πουθενά.

Τούτο το περισσότερο, μοναδικός σκοπός της υπάρχουσας κοινωνίας, είναι ο κοινός παρονομαστής όλων των πολιτικών της δεξιάς και της αριστεράς - την ώρα που μερικές φωνές ορθά μας καλούν να καταναλώνουμε λιγότερο νερό ! Στην επίσημη πολιτική γλώσσα, τούτο το περισσότερο λέγεται ανάπτυξη, ανάπτυξη, ανάπτυξη. Οι ίδιες οι εκφράσεις : «ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου» ή «ανάπτυξη του επιπέδου της ζωής», ακόμα και η διεκδίκηση των αυτοονομαζόμενων αριστερών, προοδευτικών ή επαναστατικών πολιτικών δυνάμεων που διατυπώνεται με την έκφραση «καλύτερη ποιότητα ζωής», μαρτυρούν τον εντελώς οικονομίστικο χαρακτήρα της λογικής τους• πρόκειται για την αποδοχή της τρομερά εσφαλμένης ιδέας ότι η ανθρώπινη ζωή μπορεί να μετριέται με μέτρο τις υλικές ανέσεις και η ποιότητά της να κρίνεται με αυτές ως κριτήριο, που οδηγεί στην αδιέξοδη επιδίωξη της αδιάκοπης επαύξησής τους, ενώ η πραγματικότητα βοά ότι λείπουν από τη ζωή μας το νόημα, η ελευθερία, τα ιδανικά και η θέληση να κάνουμε κάτι για να επικρατήσουν.

Συνδέεται με τα παραπάνω και κάτι που έχει περάσει απαρατήρητο : θεωρείται δεδομένη η χριστιανικής προέλευσης ιδέα ότι η ζωή, με τη στενά βιολογική έννοια, αποτελεί την υπέρτατη αξία. Εξού η εξυμνητική αναφορά στην «αύξηση του μέσου όρου ζωής», έκφραση που στερείται νοήματος. (Εξού επίσης αυτό που ονομάζεται θεραπευτική λύσσα, η διατήρηση δηλαδή στη ζωή φυτού ασθενών που δεν έχουν καμιά ελπίδα θεραπείας, και παρά την εκφρασμένη θέλησή τους πολλές φορές.) Αλλά αν θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για υπέρτατη αξία στα ανθρώπινα πράγματα, αυτή θα ήταν το εὖ ζῆν, η «καλή ζωή», και πάνω απ’ όλα η ελεύθερη ζωή. Μια τέτοια ζωή, βέβαια, δεν έχει καμιά σχέση με τη στερεότυπη «ευχή» «νάσαι καλά», που ακούμε ακόμα και στην τηλεόραση, ή με το χιλιοειπωμένο «να περνάς καλά» - ποτέ μου δεν συμπάθησα αυτές τις εκφράσεις, και ένας λόγος παραπάνω είναι ότι, εκφερόμενες στην προστακτική, με προστάζουν λες να κάνω κάτι το οποίο πολλές φορές δεν εξαρτάται από εμένα. Αν θέλουμε να ζήσουμε και όχι να φυτοζωούμε, η ελευθερία και η δημιουργικότητα της ζωής μας έχουν απείρως μεγαλύτερη αξία από τη χρονική της διάρκεια, όταν μάλιστα τη χαρακτηρίζει η μονοτονία και επαναλαμβάνονται «τα χθεσινά τα βαρετά εκείνα». Ας σημειώσουμε ότι, σε ατομικό επίπεδο, όσον αφορά δηλαδή τη χρονική διάρκεια της επιβίωσης του καθενός μας, η προσδοκία ζωής (espérance de vie, όπως χαρακτηριστικά λέγεται στα γαλλικά), το προσδόκιμο επιβίωσης, όπως αποδόθηκε στα ελληνικά, δεν σημαίνει προφανώς τίποτα : δεν μας εξασφαλίζει ούτε από την ανίατη ασθένεια ούτε από το θανατηφόρο δυστύχημα, σε οποιαδήποτε ηλικία και σε οποιαδήποτε στιγμή. Το πιο ουσιαστικό επιχείρημα, όμως, που πρέπει να αναφέρουμε σε όσους εξυμνούν απερίσκεπτα τη μακροβιότητα, είναι να τους θυμίζουμε ότι η «αύξηση του μέσου όρου ζωής» δεν θα λύσει ποτέ το πρόβλημα του γηράσματος του σώματος, της ομορφιάς της νεότητας και των δυσκολιών των γηρατειών• τελικά τι ζητούν, παρατεταμένα γεράματα ;
Νίκος Ηλιόπουλος Παρίσι, Φεβρουάριος - Απρίλιος 2006


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου