Αποανάπτυξη-Τοπικοποίηση με σχεδιασμό και όχι καταστροφή με μνημόνια!

ΤΜετά το 4ο κατά σειράν μνημόνιο, τώρα έρχεται η «μια από τα ίδια ανάπτυξη», ίσως πιο «δίκαια», υπόσχεται η κυβέρνηση. Με διεθνείς επενδύσεις για μεταφορά του πλούτου της χώρας στο εξωτερικό, στα χέρια των διεθνών επενδυτών, αυτών καλέ που μας δανείζανε όλα αυτά τα χρόνια και τώρα τους χρωστάμε τα «μαλλιά της κεφαλής μας».

Τι και αν κάποιοι από μας φωνάζουμε όλα αυτά τα χρόνια: σεισάχθεια και αποανάπτυξη!(http://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/36) και «στροφή σεαποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη, αμεσοδημοκρατική κοινωνία ίσης κατανομής και του μικρότερου δυνατού οικολογικού αποτυπώματος».
Μα τα μνημόνια δεν πετύχανε –χωρίς να το θέλουμε-αποανάπτυξη; Τι είναι η συρρίκνωση κατά 25% του ΑΕΠ της χώρας, αν δεν είναι αποανάπτυξη; Λένε μερικοί κυνικοί!
Απαντάμε: πρώτα -πρώτα το ΑΕΠ μιας χώρας δεν είναι κατάλληλος δείκτης για την ευζωία των κατοίκων της και σήμερα αμφισβητείται αυτό και υπάρχουν οικονομολόγοι, κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί που εργάζονται εδώ και δεκαετίες για τη διαμόρφωση καλύτερων δεικτών ευημερίας, διότι η προσήλωση στο ΑΕΠ θέτει στο περιθώριο της κοινωνικής συνείδησης το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος της ανάπτυξης (http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/1559378 καιhttp://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/2087834).
Στη συνέχεια λέμε ότι: αποανάπτυξη κάνεις με συνειδητό σχεδιασμό και όχι με καταστροφή μέσω των μνημονίων!
Η βασική ιδέα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης είναι η αλληλέγγυα, δημοκρατική, κοινωνική και οικολογική οικονομία με χαμηλή κατανάλωση πόρων – και όχι η φτώχεια και η ύφεση με ντιρεκτίβες λιτότητας, συνδυασμένη μάλιστα με καταστροφή του περιβάλλοντος και οικολογική υποβάθμιση που βιώνουν οι άνθρωποι σήμερα στην Ελλάδα.
Οι αρνητικές συνέπειες των δήθεν λύσεων για την κρίση, βύθισαν τους ανθρώπους στην Ελλάδα στη δυστυχία και έφερε την Ευρώπη στο χείλος της ανθρωπιστικής καταστροφής. Αντίθετα πολλοί πλούσιοι Έλληνες κατάφεραν - με τη βοήθεια της υπόλοιπης Ευρώπης - να βγάλουν τα περισσότερα περιουσιακά τους στοιχεία από τη χώρα. Για να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια ενδεχόμενη πλήρη κατάρρευση της οικονομίας, αλλά αυτό επιτάχυνε ταυτόχρονα αυτή την κατάρρευση και σε γενικές γραμμές αύξησε την ανισότητα, τις συγκρούσεις κατανομής και τον αποκλεισμό.
Την ίδια στιγμή η κρίση-πολλές φορές το τονίσαμε αυτό και σαν ιστοσελίδα και στις ομιλίες συζητήσεις με τα εναλλακτικά εγχειρήματα που ξεπήδησαν σε όλο αυτό το διάστημα-είχε και έχει ακόμα ένα θετικό: Μας αναγκάζει επίσης να αναζητήσουμε νέες δυνατότητες και τρόπους ζωής, συνύπαρξης και εργασίας, καθώς και διευρυμένους χώρους για να δοκιμάζουμε όλα αυτά. Εγχειρήματα που πριν την κρίση για χρόνια διαχειρίζονταν από μικρές μειοφηφικές πρωτοβουλίες ( από ελευθεριακές, αντιφασιστικές ή ομάδες αλληλεγγύης για παράδειγμα), βρίσκουν τώρα μεγάλη απήχηση και δημιουργούνται καινούργια, με νέες ιδέες. Υπάρχουν αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι και εγχειρήματα γειτονιάς, κοινωνικά-αλληλέγγυα ιατρεία, δίκτυα-οάσεις μη χρηματικής οικονομίας και ανταλλαγής, κοινωνικά παντοπωλεία με δωρεάν διάθεση προϊόντων και αντικειμένων κυρίως από «δεύτερο χέρι», νέας μορφής συνεταιρισμοί(χωρίς διοικητικά συμβούλια , με συνέλευση μελών), εργαστήρια και πρότζεκτ αυτοβοήθειας. Μοντέλα συλλογικής εργασίας και συνεργατικές με αποφάσεις στη βάση της συναίνεσης και της άμεσης δημοκρατίας, γίνονται πλατιά γνωστά και οικεία. Μερικοί άνθρωποι λοιπόν στην Ελλάδα αναγκάσθηκαν και αναγκάζονται να συνευρεθούν και να οικοδομήσουν στοιχεία μιας ενωμένης και ειρηνικής κοινωνίας «από τα κάτω».
Αλλά οι προϋποθέσεις για όλα αυτά είναι κατανοητά δύσκολες - η πλειοψηφία της κοινωνίας βιώνει τη συρρίκνωση, όχι ως δημιουργία νέων δυνατοτήτων, αλλά ως καταστροφή. Γιατί παρά αυτά τα φωτεινά σημάδια της ελπίδας, ο ισολογισμός της μέχρι τώρα λιτότητας παραμένει καταστροφική. Η βρεφική θνησιμότητα αυξήθηκε μόνο μεταξύ 2008 και 2010 κατά 43%. Η επίσημη ανεργία βρίσκεται στο 25%, ενώ η ανεργία των νέων φθάνει ακόμη και στο 50%. Ολόκληρες οικογένειες ζουν από την μικρή σύνταξη των παππούδων. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ίδιου του ελληνικού κοινοβουλίου σχεδόν 6,5 εκατομμύρια Ελλήνων ζουν μέσα στη φτώχεια - αυτό είναι το 58% του πληθυσμού! Ένας τρίτο του πληθυσμού δεν έχει ασφάλιση υγείας. Οι διαδηλώσεις, οι διαμαρτυρίες και ενέργειες ενάντια σε αυτές τις πολιτικές ήταν και είναι κοινός τόπος – ακριβώς όπως και η βίαιη καταστολή τους από την αστυνομία.
Περισσότερη «λιτότητας» χωρίς περικοπή ή εξάλειψη του χρέους θα επιδεινώνει συνεχώς την κατάσταση, χωρίς να την επιλύει. Η κλασική πολιτική πρόταση-από όλα σχεδόν τα κόμματα- για μια μονόπλευρη εστίαση στην μια από τα ίδια «ανάπτυξη» και στις επενδύσεις με στόχο το κέρδος κερδών, δεν μπορεί να είναι η απάντηση και αυτό είναι ολοφάνερο. Παραμένουν άλυτες-και σε παγκόσμιο επίπεδο-οι αντιθέσεις και οι συγκρούσεις για ισότιμη και δίκαιη κατανομή των βαρών και των πλεονασμάτων, καθώς και η οικολογική καταστροφή. Χρειαζόμαστε μια εναλλακτική λύση, η οποία θα αντιμετωπίζει μαζί τα οικολογικά και κοινωνικά προβλήματα και τις αιτίες τους. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε αλλαγές σε πολλαπλά επίπεδα: στο προσωπικό και συλλογικό επίπεδο συνείδησης, στην οργάνωση και αυτοοργάνωση, στο θεσμικό πολιτικό επίπεδο. Να επανέλθει το πνεύμα του κοινοτισμού για να βρούμε συλλογικά τις απαιτούμενες σήμερα ριζοσπαστικές λύσεις. Να στηρίξουμε και να πολλαπλασιάσουμε τα αυτοοργανωμένα εναλλακτικά εγχειρήματα σε όλους τους ζωτικούς τομείς της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας, ώστε να αναπνεύσει ο πληθυσμός και να επανέλθει η ελπίδα για το μέλλον, κόντρα στη δυστοπία των μνημονιακών πολιτικών.

Επισκεφθείτε και την νέα ιστοσελίδα μας: http://www.topikopoiisi.eu/






Σάββατο, 12 Μαΐου 2012

Μια άλλη στάση ζωής(συνέχεια 1)

Σε συνέχειες παρουσιάζω το κείμενο του Νίκου Ηλιόπουλου, που είναι κάτι σαν εξειδίκευση του βιβλίου του για την ελληνική κοινωνία. Έχει τίτλο Μια άλλη στάση ζωής, και το έγραψε μόλις επέστρεψε στη Γαλλία- από τις παρουσιάσεις στην Ελλάδα το 2006- του βιβλίου του: Η πολιτική δημιουργία ως επινόηση νέων τρόπων ζωής στο έργο του Κ.Καστοριάδη

       
Πρόλογος

Κάτι πρέπει να κάνουμε και σίγουρα μπορεί κάτι να γίνει

Αν η πραγματική κατάσταση μιας κοινωνίας κρίνεται με βάση την καθημερινή ζωή των ανθρώπων που την αποτελούν, μπροστά στην εφιαλτική κατάσταση της σημερινής ελληνικής κοινωνίας, μια φράση ανεβαίνει αυθόρμητα στα χείλη : κάτι πρέπει να κάνουμε. Αλλά, προφέροντας τη φράση αυτή, μες στην απελπισία, την ντροπή και την οργή, νιώθουμε την ανάγκη να την κάνουμε ελπίδα. Γι’ αυτό, ας αναζητήσουμε πρώτα σε αυτή τα στοιχεία μιας άμεσης απάντησης.

Φαίνεται ότι η λέξη «κάτι» εκφράζει εδώ πολλά νοήματα. Υποδηλώνει το αόριστο του πράγματος, φανερώνει την αίσθηση ότι δεν ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε. Και βέβαια πριν το μάθουμε και το προτείνουμε χρειάζεται να συζητήσουμε για να εντοπίσουμε τα κύρια χαρακτηριστικά της σημερινής κατάστασης και τις βασικές αιτίες της. Η λέξη «κάτι» εκφράζει επίσης το λίγο, σημασία που έχει και αυτή τους λόγους της. Ξεκινά από τη διαπίστωση ότι δεν γίνεται, δεν επιχειρείται, τίποτα• τίποτα τουλάχιστον από αυτά που απαιτεί η πραγματική κατάσταση της κοινωνίας• και τούτο αποτελεί στοιχείο αυτής της κατάστασης που την κάνει πιο απελπιστική. Ξεκινά όμως και από την ελπίδα, ενάντια στη γενική παραίτηση, την αλλοτρίωση και την ηττοπάθεια, ότι τα πράγματα θα κινηθούν, έστω και πολύ λίγο, αν κάνουμε κάτι. Έτσι, το «κάτι πρέπει να κάνουμε» οδηγεί στο «σίγουρα μπορεί κάτι να γίνει», και η άμεση απάντηση που αναζητούμε θα ονομαστεί μικρή εξέγερση κατά της καθημερινότητας.

Όλοι συμβάλλουν στη σημερινή κοινωνική κατάσταση

Περιγράφοντας αμέσως παρακάτω τα κύρια χαρακτηριστικά της καθημερινής ζωής των ανθρώπων στη σημερινή ελληνική κοινωνία, αναφέρομαι σε γενικά κοινωνικά φαινόμενα. Αυτά τα φαινόμενα δεν πέφτουν από τον ουρανό, ούτε προέρχονται από τη δράση κάποιων κέντρων• δεν είναι αποτέλεσμα, όπως συνηθίζεται να λέγεται, του «συστήματος». Όλοι συμβάλλουν σε αυτά, και γι’ αυτό άλλωστε επικρατούν. Συμβάλλουν κυρίως με την αποδοχή ιδεών, οι οποίες συνιστούν αυτό που θα λέγαμε το πνεύμα της εποχής, και με την υιοθέτηση πρακτικών που απορρέουν από αυτές τις ιδέες. Έτσι, ενώ η προβληματική του κειμένου αποτελεί σαφώς κριτική και ανασκευή αυτών των ιδεών, η συλλογιστική του δεν είναι δυνατό να εκληφθεί ως κριτική προσώπων ή μεμονωμένων ατομικών επιλογών. Καλείται ο καθένας, αποδιώχνοντας τις - θρησκευτικής προέλευσης - ενοχές του, να αναλάβει ο ίδιος τις ευθύνες του, αναλογιζόμενος τις μέχρι τώρα επιλογές του.

Πρόκειται πράγματι για επιλογές και τρόπους ζωής που δεν αφορούν μόνο την καταναλωτική μανία και την τηλεοπτική βουλιμία, η κριτική των οποίων μπορεί να ενοχλήσει μερικούς. Αφορούν επίσης επιλογές ως προς ορισμένους παραδοσιακούς θεσμούς, όπως οι υπάρχοντες πολιτικοί θεσμοί. Αφορούν, πολύ πιο ουσιαστικά, στάσεις ζωής ως προς καθιερωμένους θεσμούς της ιδιωτικής σφαίρας, η κριτική των οποίων σίγουρα θα σοκάρει πολλούς. Αφορούν τέλος επιλογές ως προς τα ζητήματα των ανθρώπινων σχέσεων, η βαθιά κρίση των οποίων αποτελεί το φόντο όλων των φαινομένων και ταυτόχρονα μια από τις βασικές αιτίες τους.

Η ανάγκη μιας καθαρά πολιτικής προοπτικής : ο ριζικός και δημοκρατικός μετασχηματισμός της ελληνικής κοινωνίας

Όλες αυτές οι επιλογές και στάσεις ζωής συναρτώνται άρρηκτα με την υπάρχουσα κοινωνία στο σύνολό της. Έτσι, η άμεση εξέγερση κατά της καθημερινότητας θα φανεί τελείως ανεπαρκής μπροστά στην ανάγκη μιας καθαρά πολιτικής προοπτικής με ορίζοντα τον ριζικό και δημοκρατικό μετασχηματισμό της σημερινής κοινωνίας. Η άμεση και μικρή εξέγερση, ατομικού κυρίως χαρακτήρα, πρέπει τότε να ενταχθεί σε ένα συλλογικό και μακρόπνοο εγχείρημα, που ονομάζαμε άλλοτε επανάσταση. Αν σήμερα θεωρώ τον όρο αυτό αδόκιμο δεν είναι διότι έχει εκπορνευτεί, αφού έχει χρησιμοποιηθεί σε τελείως ανομοιογενείς περιπτώσεις και από τις πιο ετερόκλιτες πολιτικά πλευρές - ας μη ξεχνάμε τα πραξικοπήματα που αυτοανακηρύχθηκαν «εθνικές επαναστάσεις». Είναι αδόκιμος διότι ο ριζικός και δημοκρατικός μετασχηματισμός της κοινωνίας - όρος που προτιμώ - έχει ένα ιδιαίτερο περιεχόμενο, το οποίο δεν χωρά σε κανέναν από τους ορισμούς που θα μπορούσαμε να δώσουμε στην επανάσταση με βάση τις προϋπάρχουσες εμπειρίες. Ένας τέτοιος μετασχηματισμός πρέπει στην εποχή μας να κατανοείται ως πολιτισμική δημιουργία με στόχο μια αυτόνομη κοινωνία ελεύθερων ανθρώπων. Γίνεται έτσι φανερό ότι το πρόβλημα δεν είναι τόσο ορολογίας όσο περιεχομένου, ουσίας. Μόνο σε αδρές γραμμές θα μπορούσαμε να περιγράψουμε τώρα το περιεχόμενο του ριζικού και δημοκρατικού μετασχηματισμού της κοινωνίας, ο οποίος όμως μπορεί να αρχίσει από σήμερα κιόλας.

Το πρώτο μέρος του κειμένου είναι λοιπόν αφιερωμένο σε μια συνοπτική περιγραφή της τωρινής κατάστασης της ελληνικής κοινωνίας και στη μικρή εξέγερση κατά της καθημερινότητας, δηλαδή εναντίον αυτής της κατάστασης. Στο δεύτερο μέρος, θα αναφέρω δύο αναγκαίες προϋποθέσεις για να ανοίξει ο δρόμος ενός ριζικού και δημοκρατικού μετασχηματισμού της ελληνικής κοινωνίας. Στο τρίτο μέρος, για να φανεί η δυνατότητα της πραγματοποίησης των ιδεών και των προτάσεων αυτού του κειμένου, θα προσπαθήσω να διαλύσω μερικές πολύ διαδεδομένες σήμερα συγχύσεις. Στο τέταρτο, και τελευταίο μέρος, θα παρουσιάσω κάποιες γενικές και αφετηριακές σκέψεις για το περιεχόμενο του ριζικού και δημοκρατικού μετασχηματισμού της σημερινής κοινωνίας και για την πολιτική συλλογικότητα που θα μπορούσε να τον πραγματοποιήσει.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου