Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Πέμπτη, 10 Μαΐου 2012

Το τραπεζιτικό κεφάλαιο δεν είναι και τόσο έξυπνο

Το "βιοκεφάλαιο"-έχουμε γράψει σε άλλη ανάρτηση: http://topikopoiisi.blogspot.de/2010/01/blog-post_8329.html -είναι το πιο έξυπνο μέρος του κεφαλαίου, γιατί επενδύοντας στη "πράσινη ανάπτυξη", έχει περισσότερες πιθανότητες να κερδίζει μακροπρόθεσμα.
Το τραπεζιτικό όμως κεφάλαιο, συνεχίζοντας να επενδύει στο "χρήμα σαν εμπορικό προϊόν" και ελπίζοντας σε μικροπρόθεσμα-γρήγορα κέρδη από τις πωλήσεις του με τη μορφή δανείων-πράγμα που μέχρι πριν τη παρούσα κρίση πετύχαινε εύκολα-δεν νομίζω ότι συμπεριφέρεται έξυπνα.
Ας τον δικαιολογήσουμε αυτόν τον ισχυρισμό:
 Οι κεντρικοί τραπεζίτες δεν παίρνουν σοβαρά υπόψη τους το γεγονός ότι τα επιτόκια με τα οποία δανείζουν είναι ουσιαστικά τιμές του "προϊόντος χρήματος".  Ο χειρισμός των τιμών μέσω του "εύκολου" ή "δύσκολου" χρήματος-δηλαδή της πιστωτικής επέκτασης ή συρρίκνωσης έχει πραγματικές και αρνητικές επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία. Οι οικονομολόγοι της "ελεύθερης αγοράς", ενώ υποστηρίζουν ότι τις τιμές των προϊόντων και της εργασίας πρέπει να τις καθορίζει η εκάστοτε αγορά και όχι κάποιο "κεντρικό πλάνο" όποιας κυβέρνησης ή κεντρικές συμβάσεις εργασίας, στην περίπτωση του χρήματος δεν απαιτούν το ίδιο. Δέχονται ότι οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να καθορίζουν όχι μόνο την παραγωγή του χρήματος, αλλά και το κόστος του μέσω του καθορισμού των επιτοκίων. Και όχι μόνο αυτό. Δέχονται να "σώζονται" οι ιδιωτικές τράπεζες από τις κυβερνήσεις, μέσω της χρηματοδότησής τους από την αγοραστική δύναμη των φορολογουμένων καταναλωτών, την οποία αφαιρούν στην ουσία από την πραγματική οικονομία, η οποία περιμένει από την κατανάλωση να πργματοποιήσει πλεονάσματα, ώστε να μπορεί να επιστρέφει στους πιστωτές-τράπεζες τα δάνεια μαζί με τους τόκους έγκαιρα.
Νομίζουν βέβαια ότι η εκτύπωση ή η δημιουργία διάφορων μορφών χρήματος θα οδηγήσει σε απεριόριστη ευημερία. Αυτό φαίνεται από τη νομισματική πολιτική της αμερικάνικης κεντρικής τράπεζας Fed τις τελευταίες δεκαετίες. Έχει "ρίξει" στη χρηματική οικονομία-σε τράπεζες- τρισεκατομμύρια δολάρια με την ελπίδα ότι αυτό το νέο χρήμα θα τονώσει το δανεισμό στη πραγματική οικονομία και την κατανάλωση. Ελπίζει στην αύξηση των τιμών των μετοχών, στο χαμηλότερο κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και ιδιώτες, και στη διατήρηση των υψηλών τιμών των κατοικιών.

Αλλά σήμερα αυτή η συμπεριφορά οδήγησε και οδηγεί στη συνέχεια σε καταστάσεις πιστωτικής φούσκας.  Προωθεί την ιδέα ότι η ευημερία πηγάζει από τις υψηλές τιμές, τα μεγάλα χρηματικά ποσά και τις πιστώσεις. Ταυτίζει την αύξηση του όγκου του χρήματος-άρα και την αύξηση του ΑΕΠ- με τον κοινωνικό πλούτο. Η ώθηση προς το εύκολο χρήμα δεν είναι κάτι καινούργιο και ο θεσμός των κεντρικών τραπεζών που είχε σκοπό να εξαλείψει τις περιοδικές οικονομικές κρίσεις, αντίθετα τις επιδείνωσε. 
Κάθε μία από αυτές τις κρίσεις ξεκινούσε με μια πληθωριστική νομισματική πολιτική, που οδηγούσε  σε φούσκες. Η λύση που δινόταν στη συνέχεια  ήταν η εκ νέου δημιουργία της ίδιας φούσκας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την επόμενη κρίση. Η μείωση π.χ. των επιτοκίων από τη Fed-σε μια προσπάθεια να προλάβει μια ύφεση, λόγω της κρίσης της "νέας οικονομίας" των dotcom τη περίοδο του 2000- οδήγησε στη φούσκα των ακινήτων, το "σπάσιμο" της οποίας (2008) επηρεάζει ακόμα και σήμερα. Μην έχοντας μάθει τίποτα από το φιάσκο της "νέας οικονομίας" και τη φούσκα των ακινήτων, η Fed ξαναέριξε τελευταία τρισεκατομμύρια δολάρια στην οικονομία και έχει υποσχεθεί να διατηρήσει τα επιτόκια στο μηδέν μέχρι τουλάχιστον το 2014. Αυτό εξασφαλίζει μαθηματικά ότι η επόμενη κρίση θα είναι ακόμη πιο καταστροφική από τη σημερινή για τον παγκόσμιο καπιταλισμό.
Η Fed τώρα -αφού "έσωσε" την οικονομία στις ΗΠΑ-εστιάζει και στη διάσωση της Ευρώπης. Έχει δεσμευτεί να προσφέρει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια στην ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα), η οποία ακολούθησε τελεταία την ίδια συνταγή προς τις ευρωπαϊκές τράπεζες-παρόλο που η Γερμανία αντιστέκεται σε αυτό. Και αυτή δανείζει στις άλλες ευρωπαϊκές τράπεζες π.χ. με 1%, για να δανείζουν στη συνέχεια αυτές στις "στριμωγμένες" κυβερνήσεις της Ν. Ευρώπης- μαζί με της Ελλάδας-με αυξημένο μέχρι και 6% επιτόκιο αυτή την περίοδο(π.χ. Ισπανία). Δείχνουν να πιστεύουν πως η τρέχουσα κρίση είναι μάλλον πρόβλημα ρευστότητας, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα πρόβλημα "κακών" επενδύσεων σε "τοξικά" χρηματικά, αλλά και πραγματικά "προϊόντα", που βασίστηκαν σε ακατάλληλα επιτόκια και στις τιμές που διαταράσσονται από τις πληθωριστικές ενέργειές τους. Επενδύσεις σε προϊόντα τέτοια, που στην ουσία δεν αυξάνουν την κοινωνική ευημερία, παρόλο που μπορούν να αυξάνουν το ΑΕΠ.
Οι πληθωριστικές ενέργειες των κεντρικών τραπεζών κάνει τις άλλες τράπεζες και τις επιχειρήσεις να εξαρτώνται από το φθηνό χρήμα. Αντί να ψάχνουν για επενδύσεις σε πραγματικά και μακροπρόθεσμα βιώσιμα προϊόντα και κοινωνικά αγαθά, καθώς και στην εξυγίανση της βιόσφαιρας και του περιβάλλοντος για καλύτερη ποιοτικά ζωή-πράγμα που προσπαθεί να κάνει το "εξυπνο βιοκεφάλαιο", όπως αναφερθήκαμε στην αρχή- η Wall Street και οι κάθε είδους χρηματιστές και "επενδυτές" περιμένουν ασθμαίνοντας τα πρακτικά κάθε συνεδρίασης της Fed ή της ΕΚΤ, ελπίζοντας ότι νέες πρωτοβουλίες διάσωσης βρίσκονται προ των πυλών και νέες ευκαιρίες εύκολου "πλουτισμού", μέσω προγραμμάτων διάσωσης εθνικών οικονομιών, μέσω επενδύσεων fast truck, μέσω ιδιωτικοποιήσεων κοινωνικών και συλλογικών αγαθών(π.χ. νερό), μέσω χρηματιστικών επενδύσεων στους τομείς της ενέργειας και των γεωργικών προϊόντων(ιδίως των δημητριακών, όπου χρησιμοποιώντας και τα αποτελέσματα των κλιματικών αλλαγών που οδηγεί στη μείωση της παραγωγής) προκαλώντας και περιμένοντας συνεχή αύξηση τιμών σε αυτούς τους τομείς.
Δεν είναι τυχαίο βέβαια ότι οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις και o επιχειρηματικός σχεδιασμός στην πραγματική οικονομία έχουν μείνει στάσιμα σχεδόν παντού. Ζούμε σε έναν παγκοσμιοποιημένο καπιταλιστικό κόσμο, που φαίνεται όχι μόνο να έχει εγκαταλείψει την ιδέα της αποταμίευσης και των επενδύσεων για παραγωγή πραγματικού πλούτου, αλλά που το έχει πάρει απόφαση ότι "πραγματική  οικονομική ανάπτυξη" δε μπορεί να υπάρξει πλέον, γιατί αρχίζουν και σπανίζουν οι φυσικοί πλουτοπαραγωγικοί πόροι και οι φθηνές πηγές ενέργειας, λόγω της μέχρι τώρα αλόγιστης χρήσης τους. Οι κάθε είδους "επενδυτές"-και όχι πραγματικοί επιχειρηματίες πια-στο επόμενο χρονικό διάστημα ελπίζουν να μεγιστοποιήσουν μικροπρόθεσμα τα κέρδη τους ιδιωτικοποιώντας τα κοινωνικά και συλλογικά αγαθά -που ήδη υπάρχουν- καθώς και τα φυσικά αγαθά όπως το νερό, ο αέρας και το φυσικό περιβάλλον.
 Ο έλεγχος της παγκόσμιας οικονομίας από το χρηματοπιστωτικό -τραπεζικό κεφάλαιο ενέχει μεγάλους κινδύνους για όλους μας, και για το ίδιο. Οδηγεί στη "πτώχευση"-μια και πλούτος θεωρείται η κατοχή μεγάλης χρηματικής ποσότητας-επιχειρήσεων, κρατών, της μεσαίας τάξης στον "αναπτυγμένο" κόσμο, στη "φτωχοποίηση" γενικά των "από κάτω".  Μπορεί να οδηγήσει μάλιστα και την "Α.Ε. Γη" σε ολοκληρωτική πτώχευση και όχι μόνο τους "απο κάτω".
Με αυτή την έννοια λοιπόν δεν είναι και τόσο "έξυπνο", γιατί θέτει σε αμφισβήτηση το καπιταλιστικό μοντέλο "ανάπτυξης" και τα δικά του μακροπρόθεσμα συμφέροντα. Αυτή την "κουτουράδα" και τη βουλιμία του ηγέτη -αυτή την περίοδο- του κεφαλαίου, θα πρέπει να αποκαλύψουν όλοι εκείνοι που ενδιαφέρονται και για το ξεπέρασμα του ίδιου του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και κατανάλωσης, των τρόπων ζωής που το συνοδεύουν, των τρόπων κοινωνικής οργάνωσης και πολιτικής διακυβέρνησης. Θα χρειασθεί να εκμεταλλευθούν τη συγκυρία της σημερινής, αλλά και των μελλοντικών επερχόμενων κρίσεων που όλο και θα οξύνουν την αμφισβήτηση στη ύπαρξη συναίνεσης από τους  "από κάτω" στη εξελισσόμενη "φτωχοποίησή" τους. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου