Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Κυριακή, 20 Μαΐου 2012

Μια άλλη στάση ζωής(3)

Μικρή εξέγερση κατά της καθημερινότητας
                Ενάντια στη μοιρολατρία, κάτι μπορεί να αλλάξει 
(η συνέχεια από την ανάρτηση: http://topikopoiisi.blogspot.de/2012/05/2_3613.html)
Πριν συζητήσουμε όμως το γενικότερο πολιτικό ζήτημα, ας δούμε αν μπορούμε να κάνουμε κάτι άμεσα. Αν πειστούμε ότι οφείλουμε να κάνουμε κάτι, θα δούμε ότι κάτι μπορεί να αλλάξει. 
            Ας μην πάμε πολύ μακριά. Να αλλάξουν λίγο μερικές στιγμές της καθημερινότητάς μας. Να σπάσουμε λίγο τη γενικευμένη ραθυμία και το κλίμα αντισκέψης. Σβήσιμο της τηλεόρασης, που είναι όλη την ημέρα αναμμένη. Λίγο διάβασμα, όχι όμως εφημερίδων, αλλά κάποιων καλών βιβλίων. Συνευρέσεις με φίλους ουσιαστικές και όχι κούφιες και χαζοχαρούμενες συζητήσεις. Λίγη ποίηση, λίγος έρωτας, λίγη τρυφερότητα. Λίγο περισσότερο χρόνο με τα παιδιά. (Όλα αυτά τα μετριοπαθή «λίγο» απαντούν στο επιχείρημα, που βρίσκεται σε όλα τα χείλη, της έλλειψης χρόνου. Τον λίγο χρόνο μπορούμε να τον βρούμε· το περιεχόμενο που θα δώσουμε σε μια λίγο διαφορετική καθημερινότητα είναι θέμα προσωπικής επινόησης του καθενός.) Ευγένεια σε όλες μας τις συναλλαγές. (Η αγένεια των ανθρώπων, αποτέλεσμα δυσθυμίας, άγχους, νευρικότητας, αλλά επίσης απαιδευσίας και ατομισμού, είναι βασικό χαρακτηριστικό της τωρινής ελληνικής κοινωνίας.)
            Ας πάψουμε να θεωρούμε μοιρολατρικά τούτη την κατάσταση δεδομένη. Ας κακοκαρδίσουμε και τους πιο στενούς μας φίλους, αν χρειαστεί να τους πούμε μερικές αλήθειες, π. χ., ότι η τηλεόραση τους έχει αποβλακώσει. Ή ότι, ανεξαρτήτως της ηλικίας τους, έχουν εγκαταλειφθεί, έχουν γεράσει. Γερνά όποιος δεν έχει όνειρα - για τον εαυτό του εννοώ, όχι για τα παιδιά του.
Ας πούμε στους νέους ότι δεν μπορούν να αρχίζουν και να τελειώνουν κάθε φράση τους με το «ρε μαλάκα». Η ασχήμια της γλώσσας έχει υπερβεί κάθε όριο. Πάει μαζί με την ασχήμια των απεριποίητων και απεριπάτητων πόλεων. Δεν πιστεύω στη θέση της λεγόμενης αδιάρρηκτης ιστορικής συνέχειας, της τρίσημης δήθεν συνέχειας : αρχαία Ελλάδα, Βυζάντιο (Χριστιανισμός), νέα Ελλάδα. Είναι ένας μύθος που πέτυχε να γίνει εθνική και κρατική ιδεολογία και συμβάλλει στη σημερινή κατάσταση, η οποία, ας το σημειώσουμε παρενθετικά, παρατηρείται λίγο μετά τη λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων και την αποκαθήλωση αυτής της πιο πρόσφατης Μεγάλης Ιδέας του ελληνισμού. Η νεοελληνική κοινωνία αποτελεί μια νέα ιστορική δημιουργία, έχει να παρουσιάσει τα δικά της, αυθεντικά, έργα πολιτισμού, και πρέπει να ιδωθεί και να αναλύεται σαν τέτοια - σαν τέτοια, μπορεί επίσης να χαράξει ένα μέλλον χωρίς τη στείρα αρχαιολατρία και τους εθνικιστικούς μεγαλοϊδεατισμούς. Αλλά, πώς να μην εκπλήσσεται κανείς όταν, κάτω από τον Παρθενώνα, όπου ακούστηκε για           πρώτη φορά εδώ και σχεδόν 2500 χιλιάδες χρόνια η φράση : «φιλοκαλοῦμέν τε γὰρ μετ᾽εὐτελείας καὶ φιλοσοφοῦμεν ἄνευ μαλακίας» (αγαπάμε το ωραίο με λίγα οικονομικά μέσα και σκεφτόμαστε χωρίς να γινόμαστε μαλθακοί), κάτι τέτοιο δεν είναι σήμερα δυνατό ούτε καν να ακουστεί ; Ίσως, όμως, αυτό δεν θα ’πρεπε να με εκπλήσσει, διότι δικαιώνει απόλυτα τη θέση μου για την ανυπαρξία ιστορικής συνέχειας και την άβυσσο που χωρίζει το αρχαίο ελληνικό φαντασιακό από την ιδεολογία που επικρατεί στη σημερινή ελληνική κοινωνία.
Η εξέγερση κατά της καθημερινότητας, όπως την εννοώ, θα ήταν αρκετή αν συνίστατο και μόνο στην ιδέα ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε παρασυρμένοι από το κυρίαρχο ρεύμα, συμβιβασμένοι με τη γενική παραίτηση, εγκαταλελειμμένοι στην αβουλία και την απάθεια. Αν συνίστατο και μόνο στην αντίταξη μιας στοιχειώδους αντίστασης εναντίον επιλογών ζωής που έχουν καταντήσει να θεωρούνται φυσικές και αυτονόητες, και γίνονται αποδεκτές χωρίς καμιά συζήτηση. Κυρίως, αν συνίστατο στην αναγνώριση ότι είμαστε ανακόλουθοι : κριτικάρουμε μερικά πράγματα και την ίδια ώρα κάνουμε ακριβώς τα ίδια. Αυτή η ασυνέπεια ζωής, η έλλειψη στοιχειώδους θάρρους να πούμε ένα όχι σε ό,τι κυκλοφορεί και φοριέται, είναι αυτό που με κάνει να εξεγείρομαι περισσότερο κατά της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας. 
Νίκος Ηλιόπουλος  Παρίσι, Φεβρουάριος - Απρίλιος 2006 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου