Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Πέμπτη, 3 Μαΐου 2012

Της Απόγνωσης και της Ελπίδας - Κείμενο του Τζον Χόλογουεη για την Πρωτομαγιά 2012

Στους απόκληρους του κόσμου, σε όλους εμάς που δεν συμβιβαζόμαστε με την πτώχευση της ανθρωπότητας:

Τώρα, περισσότερο από ποτέ, ο κόσμος βλέπει προς δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα.

Η μια πλευρά κοιτάζει προς έναν σκοτεινό, καταθλιπτικό κόσμο. Έναν κόσμο με κλειστές πόρτες. Την καταστροφή της ζωής, της δυνατότητας, της ελπίδας. Είναι η εποχή της λιτότητας. Πρέπει να μάθεις να ζεις με την πραγματικότητα. Πρέπει να υπακούς, εάν θες να επιβιώσεις, να εγκαταλείψεις τα όνειρά σου. Μην ελπίζεις να ζήσεις κάνοντας ό,τι σου αρέσει. Θα είσαι τυχερός αν τελικά βρεις μια δουλειά. Ίσως μπορείς να σπουδάσεις αλλά μόνο αν οι γονείς σου έχουν χρήματα. Αλλά ακόμα κι έτσι μη νομίζεις πως θα σπουδάσεις κάτι κριτικό. Η κριτική έχει τραπεί σε φυγή από τα πανεπιστήμια και καλύτερα. Ποιο είναι το νόημα της κριτικής όταν όλοι ξέρουμε ότι ο κόσμος ακολουθεί τη μοίρα του; Δεν υπάρχει εναλλακτική, μόνο η πραγματικότητα του νόμου του χρήματος, οπότε ξέχασε τα όνειρά σου. Υπάκουσε, δούλεψε σκληρά σε οποιαδήποτε κωλοδουλειά μπορείς να βρεις ή αλλιώς ζήσε μια ζωή που θα ψάχνεις στα σκουπίδια, επειδή δεν θα υπάρχει κράτος πρόνοιας για να σε προστατεύσει. Κοίτα, κοίτα την Ελλάδα και παραδειγματίσου! Αυτή είναι η εξαθλίωση που σε περιμένει, αυτό θα σου συμβεί αν δεν υποκύψεις, αυτή είναι η τιμωρία που επιβάλλει αυτό το σχολείο στα άτακτα παιδιά, σε αυτά που ελπίζουν πάρα πολύ, σε αυτά που θέλουν πάρα πολλά.

Το μάθημα της απόγνωσης το έμαθε πολύ καλά, υπερβολικά καλά, ο Δημήτρης Χριστούλας, που αυτοκτόνησε στην πλατεία Συντάγματος στο κέντρο της Αθήνας μόλις πριν από μερικές εβδομάδες. Ένας 77χρονος πρώην φαρμακοποιός, του οποίου η σύνταξη εκμηδενίστηκε από τα μέτρα λιτότητας που επιβλήθηκαν από τις κυβερνήσεις της Ευρώπης, είπε «δεν βρίσκω άλλη λύση από ένα αξιοπρεπές τέλος πριν αρχίσω να ψάχνω στα σκουπίδια για τη διατροφή μου».

Αυτό είναι το νόημα της λιτότητας. Αυτό προσπαθούν οι κυβερνήσεις της Ευρώπης και του κόσμου να επιβάλουν στους ανθρώπους – όλες οι κυβερνήσεις, όλες τους υπηρέτες του χρήματος, είτε μιλούν από φανερές θέσεις εξουσίας, όπως η γερμανική κυβέρνηση είτε ως απλοί υπάλληλοι του διεθνούς τραπεζικού συστήματος, όπως ο Παπαδήμος ή ο Μόντι. Τα μέτρα λιτότητας δεν επιβάλλουν τη φτώχεια, κόβουν τα φτερά της ελπίδας.

Αυτή είναι η κατεύθυνση στην οποία οδεύει ο κόσμος, αλλά είναι η μόνη που υπάρχει; Δεν υπάρχει κανένας τρόπος να αναποδογυρίσουμε τον κόσμο; Ο κόσμος δεν έχει καμιά άλλη πλευρά, κάποια που να βλέπει προς διαφορετική κατεύθυνση;

Ο θάνατος του Δημήτρη Χριστούλα βλέπει προς δύο κατευθύνσεις: είναι η απελπισία αλλά και η άρνηση της αποδοχής της απελπισίας. Στο σημείωμα της αυτοκτονίας γράφει: «Πιστεύω πως οι νέοι χωρίς μέλλον, κάποια μέρα θα πάρουν τα όπλα και στην πλατεία Συντάγματος θα κρεμάσουν ανάποδα τους εθνικούς προδότες όπως έκαναν το 1945 οι Ιταλοί στο Μουσολίνι». Η ελπίδα λάμπει στα βάθη της απελπισίας.

Η βάση αυτής της ελπίδας είναι ένα απλό Όχι. Όχι, δεν θα δεχτούμε. Όχι, δεν θα δεχτούμε αυτό που προσπαθείτε να μας κάνετε. Όχι, δεν θα δεχτούμε την λιτότητά σας. Όχι, δεν θα δεχτούμε την πειθαρχία του χρήματος, όχι δεν θα δεχτούμε τη δολοφονία της ελπίδας. Όχι, δεν θα δεχτούμε τις αισχρές ανισότητες του κόσμου στον οποίο ζούμε, όχι δεν θα δεχτούμε μια κοινωνία που μας επιτίθεται μέσα από την καταστροφή μας. Και όχι, δεν θα προτείνουμε εναλλακτικές πολιτικές. Δεν θέλουμε να λύσουμε το πρόβλημά σας, επειδή η μόνη λύση στα προβλήματα του κεφαλαίου είναι η δική μας ήττα, το μέλλον του καπιταλισμού είναι ο θάνατος της ανθρωπότητας. Ακόμα κι αν το κεφάλαιο επιλύσει αυτή την κρίση, η επόμενη δεν θα είναι πολύ μακριά, ακόμη πιο καταστροφική. Δεν θα σας υπακούσουμε, πολιτικοί-τραπεζίτες, επειδή εσείς είσαστε το νεκρό παρελθόν, εμείς είμαστε το πιθανό μέλλον. Το μόνο πιθανό μέλλον.

Αυτή είναι η ελπίδα μας: είμαστε το μόνο πιθανό μέλλον. Αλλά το πιθανό μας μέλλον δεν είναι τίποτε άλλο από μια δυνατότητα. Η πραγματοποίησή του εξαρτάται από τη δική μας ικανότητα να αναποδογυρίσουμε τον κόσμο.

Πώς αναποδογυρίζουμε τον κόσμο; Ο Δημήτρης Χριστούλας κάνει λόγο για νέους ανθρώπους που παίρνουν τα όπλα και κρεμούν τους πολιτικούς από τους φανοστάτες. Η ιδέα γίνεται κάθε μέρα όλο και πιο ελκυστική και οι πολιτικοί σε όλο τον κόσμο ξέρουν ότι δεν είναι μια απλή φαντασία: γι’ αυτό στην Ελλάδα φοβούνται να κυκλοφορήσουν στο δρόμο, γι’ αυτό σε όλο τον κόσμο δίνουν συνεχώς περισσότερα όπλα και εξουσία στην αστυνομία. Αλλά, αν και η ιδέα είναι ελκυστική, δεν είναι τα όπλα αυτά με τα οποία μπορούμε να αναποδογυρίσουμε τον κόσμο και να δημιουργήσουμε κάτι νέο. Η οργή μας είναι διαφορετικής φύσης.

Οργή και αγάπη. Άρνηση και δημιουργία. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος που μπορούμε να αναποδογυρίσουμε τον κόσμο. Η αγάπη συμβαδίζει με την οργή, η δημιουργία πηγάζει από την άρνηση. Είμαστε η ορμή ενός νέου κόσμου που πιέζει μέσα από τη δυσάρεστη αισχρότητα του παλιού. Η ορμή μας δεν είναι η ορμή των όπλων – τα όπλα είναι το δικό τους όπλο όχι το δικό μας. Η ορμή μας είναι η ορμή της άρνησης, της καταπιεσμένης δημιουργίας, της αγανάκτησης. Ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι, οι πολιτικοί και οι τραπεζίτες που νομίζουν ότι μπορούν να μας μεταχειρίζονται σαν αντικείμενα, που πιστεύουν πως μπορούν να καταστρέφουν τον κόσμο και να χαμογελούν καθώς το κάνουν; Δεν είναι τίποτε άλλο από υπηρέτες του χρήματος, αχρείοι και φαύλοι υπερασπιστές ενός ετοιμοθάνατου συστήματος. Πώς τολμούν να προσπαθούν να μας κλέψουν τις ζωές μας, πώς τολμούν να μας μεταχειρίζονται έτσι; Αρνούμαστε.

Κραυγάζουμε ένα μαζικό ΟΧΙ που αντηχεί μέσα στον κόσμο, αλλά η άρνησή μας δεν σημαίνει πολλά εκτός κι αν υποστηρίζεται από μια εναλλακτική δημιουργία. Το Όχι μας στον παλιό κόσμο δεν θα κρατήσει εκτός κι αν δημιουργήσουμε έναν νέο κόσμο εδώ και τώρα. Η οργή της άρνησής μας ξεχειλίζει σε νέες δημιουργίες. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία έχει αποτύχει και εμείς χτίζουμε μια πραγματική δημοκρατία στις πλατείες, στις συναντήσεις και τις διαμαρτυρίες μας. Το κεφάλαιο αποτυγχάνει να μας παρέχει τα βασικά για τη ζωή και εμείς διαμορφώνουμε δίκτυα αμοιβαίας υποστήριξης. Το χρήμα καταστρέφει και εμείς λέμε «Όχι, θα δημιουργήσουμε μια διαφορετική λογική και έναν διαφορετικό τρόπο να πλησιάζει ο ένας τον άλλο», και έτσι διακηρύττουμε «κανένα σπίτι χωρίς ρεύμα» και οργανώνουμε την επανασύνδεση της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος κάθε φορά που κόβεται. Οι χρεοσυλλέκτες έρχονται για να πάρουν τα σπίτια μας και εμείς οργανώνουμε μαζικές διαμαρτυρίες για να τους σταματήσουμε. Οι άνθρωποι πεινάνε και εμείς δημιουργούμε κοινοτικούς κήπους. Η δίψα για κέρδος σφαγιάζει την ανθρώπινη και μη-ανθρώπινη ζωή και εμείς δημιουργούμε νέες σχέσεις, νέους τρόπους να κάνουμε τα πράγματα. Το κεφάλαιο μας διώχνει από τους δρόμους και τις πλατείες και εμείς κάνουμε κατάληψη.

Όλα αυτά είναι ανεπαρκή, όλα είναι πειραματικά, αλλά αυτός είναι ο δρόμος να βαδίσουμε, αυτή είναι η άλλη πλευρά του τωρινού κόσμου, αυτός είναι ο νέος κόσμος της αμοιβαίας αναγνώρισης που παλεύει να γεννηθεί. Ίσως να μην μπορούμε ακόμη να αλλάξουμε όλο τον κόσμο όπως θα θέλαμε αλλά μπορούμε να δημιουργήσουμε και τον δημιουργούμε εδώ και εδώ και εδώ και εδώ και τώρα, δημιουργούμε ρωγμές στο σύστημα και οι ρωγμές αυτές θα μεγαλώσουν, θα εξαπλωθούν, θα πολλαπλασιαστούν και θα συγκλίνουν. Δεν δεχόμαστε ότι σκοτεινιάζει για την ανθρωπότητα. Μπορούμε και θα το σταματήσουμε, θα αναποδογυρίσουμε τον κόσμο.
Σχόλιο: θα πρόσθετα: να τον αναποδογυρίσουμε, αλλά όχι ακριβώς. Δε μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις ίδιες κοινωνικές και πολιτικές δομές, τις ίδιες αξίες και το ίδιο καταναλωτικό πολιτιστικό πρότυπο βάζοντας απλά τους ‘από κάτω’ στην κορυφή της πυραμίδας. Θα χρειασθεί επίσης να αλλάξουμε όλα τα παραπάνω , ολόκληρο τον κυρίαρχο πολιτισμό της «ανάπτυξης» και τον σημερινό ανθρωπολογικό του τύπο, ολόκληρους τρόπους ζωής που συνοδεύουν τα παραπάνω. Με λίγα λόγια από τώρα:
Ας στραφούμε προς την αποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη, οικολογική αμεσοδημοκρατική κοινωνία της ισοκατανομής!
Ας αρχίσουμε να οικοδομούμε τις δομές της σε σχέση απόρριψης, αντιπαράθεσης και ρήξης με τις δομές του κράτους τους!
Ας αποφασίσουμε να κάνουμε τα πρώτα βήματα για τη μετάβαση στη μετά την "ανάπτυξη" και τον καπιταλισμό εποχή!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου