Αποανάπτυξη-Τοπικοποίηση με σχεδιασμό και όχι καταστροφή με μνημόνια!

ΤΜετά το 4ο κατά σειράν μνημόνιο, τώρα έρχεται η «μια από τα ίδια ανάπτυξη», ίσως πιο «δίκαια», υπόσχεται η κυβέρνηση. Με διεθνείς επενδύσεις για μεταφορά του πλούτου της χώρας στο εξωτερικό, στα χέρια των διεθνών επενδυτών, αυτών καλέ που μας δανείζανε όλα αυτά τα χρόνια και τώρα τους χρωστάμε τα «μαλλιά της κεφαλής μας».

Τι και αν κάποιοι από μας φωνάζουμε όλα αυτά τα χρόνια: σεισάχθεια και αποανάπτυξη!(http://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/36) και «στροφή σεαποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη, αμεσοδημοκρατική κοινωνία ίσης κατανομής και του μικρότερου δυνατού οικολογικού αποτυπώματος».
Μα τα μνημόνια δεν πετύχανε –χωρίς να το θέλουμε-αποανάπτυξη; Τι είναι η συρρίκνωση κατά 25% του ΑΕΠ της χώρας, αν δεν είναι αποανάπτυξη; Λένε μερικοί κυνικοί!
Απαντάμε: πρώτα -πρώτα το ΑΕΠ μιας χώρας δεν είναι κατάλληλος δείκτης για την ευζωία των κατοίκων της και σήμερα αμφισβητείται αυτό και υπάρχουν οικονομολόγοι, κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί που εργάζονται εδώ και δεκαετίες για τη διαμόρφωση καλύτερων δεικτών ευημερίας, διότι η προσήλωση στο ΑΕΠ θέτει στο περιθώριο της κοινωνικής συνείδησης το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος της ανάπτυξης (http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/1559378 καιhttp://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/2087834).
Στη συνέχεια λέμε ότι: αποανάπτυξη κάνεις με συνειδητό σχεδιασμό και όχι με καταστροφή μέσω των μνημονίων!
Η βασική ιδέα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης είναι η αλληλέγγυα, δημοκρατική, κοινωνική και οικολογική οικονομία με χαμηλή κατανάλωση πόρων – και όχι η φτώχεια και η ύφεση με ντιρεκτίβες λιτότητας, συνδυασμένη μάλιστα με καταστροφή του περιβάλλοντος και οικολογική υποβάθμιση που βιώνουν οι άνθρωποι σήμερα στην Ελλάδα.
Οι αρνητικές συνέπειες των δήθεν λύσεων για την κρίση, βύθισαν τους ανθρώπους στην Ελλάδα στη δυστυχία και έφερε την Ευρώπη στο χείλος της ανθρωπιστικής καταστροφής. Αντίθετα πολλοί πλούσιοι Έλληνες κατάφεραν - με τη βοήθεια της υπόλοιπης Ευρώπης - να βγάλουν τα περισσότερα περιουσιακά τους στοιχεία από τη χώρα. Για να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια ενδεχόμενη πλήρη κατάρρευση της οικονομίας, αλλά αυτό επιτάχυνε ταυτόχρονα αυτή την κατάρρευση και σε γενικές γραμμές αύξησε την ανισότητα, τις συγκρούσεις κατανομής και τον αποκλεισμό.
Την ίδια στιγμή η κρίση-πολλές φορές το τονίσαμε αυτό και σαν ιστοσελίδα και στις ομιλίες συζητήσεις με τα εναλλακτικά εγχειρήματα που ξεπήδησαν σε όλο αυτό το διάστημα-είχε και έχει ακόμα ένα θετικό: Μας αναγκάζει επίσης να αναζητήσουμε νέες δυνατότητες και τρόπους ζωής, συνύπαρξης και εργασίας, καθώς και διευρυμένους χώρους για να δοκιμάζουμε όλα αυτά. Εγχειρήματα που πριν την κρίση για χρόνια διαχειρίζονταν από μικρές μειοφηφικές πρωτοβουλίες ( από ελευθεριακές, αντιφασιστικές ή ομάδες αλληλεγγύης για παράδειγμα), βρίσκουν τώρα μεγάλη απήχηση και δημιουργούνται καινούργια, με νέες ιδέες. Υπάρχουν αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι και εγχειρήματα γειτονιάς, κοινωνικά-αλληλέγγυα ιατρεία, δίκτυα-οάσεις μη χρηματικής οικονομίας και ανταλλαγής, κοινωνικά παντοπωλεία με δωρεάν διάθεση προϊόντων και αντικειμένων κυρίως από «δεύτερο χέρι», νέας μορφής συνεταιρισμοί(χωρίς διοικητικά συμβούλια , με συνέλευση μελών), εργαστήρια και πρότζεκτ αυτοβοήθειας. Μοντέλα συλλογικής εργασίας και συνεργατικές με αποφάσεις στη βάση της συναίνεσης και της άμεσης δημοκρατίας, γίνονται πλατιά γνωστά και οικεία. Μερικοί άνθρωποι λοιπόν στην Ελλάδα αναγκάσθηκαν και αναγκάζονται να συνευρεθούν και να οικοδομήσουν στοιχεία μιας ενωμένης και ειρηνικής κοινωνίας «από τα κάτω».
Αλλά οι προϋποθέσεις για όλα αυτά είναι κατανοητά δύσκολες - η πλειοψηφία της κοινωνίας βιώνει τη συρρίκνωση, όχι ως δημιουργία νέων δυνατοτήτων, αλλά ως καταστροφή. Γιατί παρά αυτά τα φωτεινά σημάδια της ελπίδας, ο ισολογισμός της μέχρι τώρα λιτότητας παραμένει καταστροφική. Η βρεφική θνησιμότητα αυξήθηκε μόνο μεταξύ 2008 και 2010 κατά 43%. Η επίσημη ανεργία βρίσκεται στο 25%, ενώ η ανεργία των νέων φθάνει ακόμη και στο 50%. Ολόκληρες οικογένειες ζουν από την μικρή σύνταξη των παππούδων. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ίδιου του ελληνικού κοινοβουλίου σχεδόν 6,5 εκατομμύρια Ελλήνων ζουν μέσα στη φτώχεια - αυτό είναι το 58% του πληθυσμού! Ένας τρίτο του πληθυσμού δεν έχει ασφάλιση υγείας. Οι διαδηλώσεις, οι διαμαρτυρίες και ενέργειες ενάντια σε αυτές τις πολιτικές ήταν και είναι κοινός τόπος – ακριβώς όπως και η βίαιη καταστολή τους από την αστυνομία.
Περισσότερη «λιτότητας» χωρίς περικοπή ή εξάλειψη του χρέους θα επιδεινώνει συνεχώς την κατάσταση, χωρίς να την επιλύει. Η κλασική πολιτική πρόταση-από όλα σχεδόν τα κόμματα- για μια μονόπλευρη εστίαση στην μια από τα ίδια «ανάπτυξη» και στις επενδύσεις με στόχο το κέρδος κερδών, δεν μπορεί να είναι η απάντηση και αυτό είναι ολοφάνερο. Παραμένουν άλυτες-και σε παγκόσμιο επίπεδο-οι αντιθέσεις και οι συγκρούσεις για ισότιμη και δίκαιη κατανομή των βαρών και των πλεονασμάτων, καθώς και η οικολογική καταστροφή. Χρειαζόμαστε μια εναλλακτική λύση, η οποία θα αντιμετωπίζει μαζί τα οικολογικά και κοινωνικά προβλήματα και τις αιτίες τους. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε αλλαγές σε πολλαπλά επίπεδα: στο προσωπικό και συλλογικό επίπεδο συνείδησης, στην οργάνωση και αυτοοργάνωση, στο θεσμικό πολιτικό επίπεδο. Να επανέλθει το πνεύμα του κοινοτισμού για να βρούμε συλλογικά τις απαιτούμενες σήμερα ριζοσπαστικές λύσεις. Να στηρίξουμε και να πολλαπλασιάσουμε τα αυτοοργανωμένα εναλλακτικά εγχειρήματα σε όλους τους ζωτικούς τομείς της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας, ώστε να αναπνεύσει ο πληθυσμός και να επανέλθει η ελπίδα για το μέλλον, κόντρα στη δυστοπία των μνημονιακών πολιτικών.

Επισκεφθείτε και την νέα ιστοσελίδα μας: http://www.topikopoiisi.eu/






Τρίτη, 24 Ιανουαρίου 2012

Μετάβαση στην ελευθεριακή παιδεία

Έχουμε συνηθίσει να διαβάζουμε άρθρα σχετικά με το πόσο αναποτελεσματικό είναι το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα, το πόσο συγκεντρωτικά και γραφειοκρατικά λειτουργεί, το πόσο ενθαρρύνει την αποστήθιση και αδιαφορεί για την κριτική σκέψη. Όλες αυτές οι αναλύσεις που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως παιδαγωγικός ρεφορμισμός φαντάζουν ευφυολογήματα σήμερα, τη στιγμή που τις πόρτες τους έκλεισαν οριστικά 1.056 σχολεία και συγχωνεύτηκαν 1.933, με το ¼ των μαθητών να φοιτά σε τμήματα με περισσότερους από 26 μαθητές, με τα σχολικά βιβλία να φθάνουν σε μορφή dvd και την υπουργό να προχωρά με τη βοήθεια των ΜΜΕ σε τρομοκράτηση μαθητών και φοιτητών που κατέλαβαν σχολεία και σχολές. Σήμερα που ο μισθός του εκπαιδευτικού ορίστηκε στα 570 ευρώ με μέγιστες απολαβές, έπειτα από 35 χρόνια, τα 1.371 ευρώ...

Σήμερα είναι η ώρα να αναλογιστούμε κατά πόσον μπορούμε να συνεχίσουμε να αποδεχόμαστε ένα σύστημα εκπαίδευσης που λειτουργεί, ακριβώς, ως κλειστό σύστημα και όχι ως ζωντανός οργανισμός. Κατά πόσον μπορούμε να δεχθούμε την εκπαίδευση ως προιόν, ως προετοιμασία για την εργασία, ως προστάδιο της υποταγής για την επιβίωση. Αμφισβητώντας την εκπαίδευση, αμφισβητούμε τη φύση της εργασίας, καθώς μέσα στο υπάρχων σύστημα δεν μπορούμε να δούμε το ένα χωριστά από το άλλο. Αποφεύγοντας την επέκταση σε άλλα τμήματα της κοινωνικής οργάνωσης, θα επιχειρήσουμε να επεξεργαστούμε προτάσεις για την κατάργηση του υπάρχοντος σχολείου και το πέρασμα σε μια ελευθεριακή παιδεία. Σκοπός μας δεν είναι μια ουτοπική παρουσίαση δογματικών αρχών και θέσεων, αλλά μια συζήτηση σχετικά με το ανοιχτό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορέσει να κινηθεί η εκπαιδευτική πράξη.

Σημεία προβληματισμού
Το σχολείο δεν αποτελεί ένα απομονωμένο κομμάτι της κοινωνικής οργάνωσης μέσα από το οποίο μπορεί να διαπλαστεί ο άνθρωπος του μέλλοντος, αλλά ένα μέρος αυτής της κοινωνίας, ένας καθρέφτης της, ένας μικρόκοσμος στον οποίο αναπαράγoνται οι κοινωνικές σχέσεις. Οπότε, δεν μπορούμε να μιλήσουμε για ένα ιδεατό σχολείο σε μια μη ιδεατή κοινωνία και θα προσπαθήσουμε να θέσουμε τις βάσεις του πάνω στο υπαρκτό και όχι στο φανταστικό. Είναι φανερό, βέβαια, ότι δεν μπορούμε να αγγίξουμε τα προβλήματα ενός τόσο πολυδιάστατου θεσμού μόνο με την ψυχρή λογική, επιστημονικά, αδιάφορα, "αντικειμενικά", χωρίς να κινδυνέψουμε να βουλιάξουμε σε ένα στείρο τεχνοκρατισμό, σε μια τυφλή υπεραπλούστευση της πραγματικότητας. Οι στατιστικές καταγράφουν αποσπασματικά το παρελθόν και τα προγράμματα δεν προβλέπουν το μέλλον, αδυνατούν να απεικονίσουν την πολυσυνθετότητα του σημερινού σχολείου, απλώς καταγράφουν την αποτυχία του να ανταποκριθεί στις επιθυμίες, τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες των παιδιών και των νέων.

Πρέπει λοιπόν να λάβουμε υπόψη το ότι οι εκπαιδευτικοί που αναλαμβάνουν στην περίπτωση μας βοηθητικό ρόλο στην κοινωνικοποίηση και αγωγή των αναπτυσσόμενων ανθρώπων έχουν διαμορφώσει την προσωπικότητα τους, σε μια κοινωνία ανταγωνισμού, ατομικισμού, ιδιοτέλειας και ευθυνοφοβίας. Μπορούν οι εκπαιδευτικοί αυτοί να λειτουργήσουν αυτόνομα, αναλαμβάνοντας το έργο μιας εντελώς διαφορετικής παιδαγωγικής διαδικασίας, δίχως τις οδηγίες που είχαν συνηθίσει να παίρνουν μέσα από τα αναλυτικά προγράμματα του υπουργείου; Κρίνεται αμφίβολο, αν και στα Παιδαγωγικά Τμήματα προκρίνεται γενικά η μέθοδος της ομαδοσυνεργατικής και μαθητοκεντρικής διδασκαλίας. Παρ' όλα αυτά, εφόσον σκοπεύουμε σε μια κοινωνία αυτόνομη, οφείλουμε να εμπιστευτούμε τις δυνατότητες του ανθρώπου και δη των εκπαιδευτικών.

Ένα άλλο σημείο προβληματισμού θα αποτελούσαν οι ίδιοι οι μαθητές, οι οποίοι μέχρι τα 6 τους χρόνια κοινωνικοποιούνται στο οικογενειακό τους περιβάλλον, το οποίο δεν είναι δυνατό, αλλά ούτε και ευκταίο να ελεγχθεί. Τα παιδιά, όμως, ανήκουν στους γονείς τους ή στον εαυτό τους; Έχει άραγε, το ιερό δικαίωμα ο γονιός να διαπλάθει το παιδί του όπως αυτός επιθυμεί, ή θα ήταν προτιμότερο να δώσει την ευκαιρία στο παιδί να κοινωνικοποιείται και να αλληλεπιδρά μέσα σε μια τοπική συλλογικότητα αναπτυσσόμενων ανθρώπων, στην οποία θα προσφέρονται όλα τα επιστημονικώς κατάλληλα ερεθίσματα; Να ξεκαθαρίσουμε πως δεν μιλάμε για απομάκρυνση του παιδιού από την εστία της οικογένειας, αλλά για το δικαίωμα του παιδιού στο συλλογικό παιχνίδι, την ανακαλυπτική γνώση, την κοινωνική μάθηση από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του.

Όσον αφορά το σχολικό κτίριο, με το οποίο έχουμε συνδέσει την έννοια "σχολείο", αυτό θα έπρεπε να γκρεμιστεί απ' τα θεμέλια και να χτιστεί απ' την αρχή, πάνω σε νέες βάσεις. Σήμερα, βλέπουμε ομοιόμορφα κτίρια, με ομοιόμορφες ορθογώνιες αίθουσες, ιεραρχικά (με βάση την ηλικία) ταξινομημένες, περιφραγμένα με σιδερένια κάγκελα, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως κτίρια καταναγκαστικής αγωγής. Δεν μπορούμε ν' αποκηρύξουμε την αναγκαιότητα σχολικών κτιρίων, μπορούμε όμως να επισημάνουμε την ανάγκη σύνδεσης του κτιρίου με τη ζωή των παιδιών, αφήνοντας την τοπική κουλτούρα, τις τοπικές ιδιαιτερότητες, καθώς και τους ανθρώπους που ζουν στην περιοχή να εισέλθουν και να συνδιαμορφώσουν το σχολικό χώρο, που αποτελεί απλά μια βάση μάθησης και όχι την εστία της μάθησης.

Και περνάμε στο βασικότερο στοιχείο, που είναι η ίδια η εκπαιδευτική πράξη, αποσυνδεδεμένη από την εργασία. Καταρχάς, ποιός θα ήταν ο στόχος της; Η αυτονομία του αναπτυσσόμενου ανθρώπου, έτσι ώστε αυτός να καταστεί ικανός να δρα και να σκέφτεται όπως ο ίδιος επιλέγει, και όχι όπως ετερόνομοι θεσμοί του υποδεικνύουν. Η σφαιρική ανάπτυξη της προσωπικότητας και των ικανοτήτων- τόσο των νοητικών όσο και των πρακτικών-, ώστε να είναι ο κάθε πολίτης σε θέση να παίρνει μέρος στις συλλογικές διαδικασίες μιας διαρκούς αυτοθέσμισης της κοινωνίας.Παράλληλα, η παροχή των γνώσεων εκείνων, που ταιριάζουν στα ενδιαφέροντα του καθενός ξεχωριστά, στις ανάγκες του και στο επίπεδο της ανάπτυξης του. Αυτό δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί μέσω ενός αναλυτικού προγράμματος (όπως το σημερινό) που απαιτεί από όλους τα ίδια, διδάσκει σε όλους τα ίδια, αξιολογεί θετικά μόνο τις συμπεριφορές που ταιριάζουν με την κυρίαρχη κουλτούρα και περιθωριοποιεί το διαφορετικό. Αντιθέτως, η παιδεία οφείλει να μετατραπεί από συνταγολόγιο, σε ανοιχτό πεδίο ανατροφοδότησης μεταξύ ανθρώπου, τόπου και χρόνου, να συνδεθεί με τη ζωή και όχι με την ζωή σαν εργασία.

Κατά δεύτερον, ποιές θα ήταν οι μέθοδοι που θα ακολουθούνταν; Μια ομάδα ανθρώπων έρχεται σε εσωτερική σύγκρουση, την στοιχειώνει ο ανταγωνισμός, όταν μάχονται για την υπεράσπιση ενός προνομίου, είτε αυτό λέγεται κέρδος, είτε λέγεται εξουσία, είτε βαθμός...Με την κατάργηση της αξιολόγησης των μαθητών (που μόνος της σκοπός είναι η κατανομή σε εκπαιδευτικές βαθμίδες, άρα και σε κοινωνικές τάξεις), οι μαθητές αντί να ανταγωνίζονται, συνεργάζονται, μέσω της ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας και αναπτύσσουν έτσι την κοινωνική και συναισθηματική μάθηση, που σήμερα έρχεται σε δεύτερη μοίρα, με κυρίαρχη τη γνωστική. Μια αλληλέγγυα κοινωνία, λοιπόν, μπορεί να χτιστεί από μια μικροκοινωνία συνεργαζόμενων παιδιών, που ανακαλύπτουν τη γνώση (γνώση συνδεμένη με τη ζωή τους) και δεν περιμένουν τον ετοιμοπαράδοτο μονόλογο του δασκάλου.

Τρίτον, ποια μορφή θα έπρεπε να έχουν οι δραστηριότητες του σχολείου; Σε αντιδιαστολή με τη σημερινή μορφή της διάλεξης, της μονομερούς επικοινωνίας και της στείρας μετάδοσης γνώσεων, προτείνουμε την μορφή της έρευνας. Λέγοντας έρευνα εννοούμε το να θέτω προβλήματα και να επιστρατεύω όλα τα μέσα που διαθέτω για την κατανόηση τους. Εννοούμε το να θέτω εμπόδια και να προσπαθώ να τα υπερβώ ένα προς ένα ανατρέχοντας, ενεργοποιώντας όποιο μέσο βρίσκεται στη διάθεση μου: τη νόηση, τις βοήθειες που μου παρέχονται από έξω, τις δομές και τα υλικά. Δεν πιστεύουμε ότι ένας νέος μαθητής μπορεί π.χ να συμβάλλει στην εξέλιξη της Χημείας, αλλά ο μοναδικός τρόπος να κατανοήσει πραγματικά τους μηχανισμούς της είναι να ερευνήσει, να εξετάσει, να πειραματιστεί και να συναγάγει συμπεράσματα, εκπαιδεύοντας στην ουσία τον εαυτό του.

Εφαρμογή στην πράξη
Ας επιχειρήσουμε να δούμε τις προυποθέσεις εφαρμογής και ανάπτυξης του ανοιχτού αυτού μοντέλου στην εκπαίδευση.Στα πλαίσια μιας αυτοδιαχειριστικής στρατηγικής, που δεν διαχωρίζει τους στόχους από τα μέσα επίτευξης τους, ο αυτοδιαχειριστικός πειραματισμός στοχεύει στην ανάπτυξη αντιθεσμών και στη μεταβολή του συσχετισμού δυνάμεων ανάμεσα στο θεσμοθετημένο και το θεσμοθετόν, υπερ των θεσμοθετουσών δυνάμεων.Προφανώς η κυρίαρχη ιδεολογία υποβιβάζει το θεσμό σχολείο μόνο στο θεσμοθετημένο-αγνοώντας τις θεσμοθετούσες δυνάμεις και την αλληλεπίδραση που διεξάγεται μέσα στον ίδιο το θεσμό- και προσπαθεί να μας πείσει ότι το σχολείο επιτελεί μια αντικειμενική κοινωνική λειτουργία και ότι το μόνο που απαιτείται είναι η προσαρμογή του στις κάθε φορά νέες συνθήκες. Αντίθετα ο αγώναςγια τη δημιουργία ενός άλλου σχολείου- που φυσικά η μορφή και το περιεχόμενο του δεν μπορεί να προκαθοριστεί, γιατί θα δημιουργηθεί από αυτούς που θα τον επωμιστούν (εμείς μόνο γενικές προτάσεις μπορούμε να κάνουμε)- πρέπει να προωθήσει τον αυτοδιαχειριστικό πειραματισμό σε όλο το μήκος και το πλάτος του σχολικού θεσμού. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να υπογραμμίσουμε ότι:" Ο αυτοδιαχειριστικός πειραματισμός δεν έχει έννοια παρά μόνο σαν πραγματική κατάκτηση της βάσης, προυποθέτει έτσι μια γνήσια αυτονομία"(βλ. Πιερ Ροζανβαλόν, Αυτοδιαχείριση:το μέλλον του σοσιαλισμού").

Αναγκαίες, λοιπόν προυποθέσεις για την ανάπτυξη του αυτοδιαχειριστικού πειραματισμού στην εκπαίδευση είναι να αποφασίζεται από αυτούς που θα τον πραγματοποιήσουν (μαθητές και εκπαιδευτικούς), να στοχεύει στην δημιουργία αντιθεσμών και να αφήνει πάντα ανοιχτή τη δυνατότητα για διαρκή αυτοθέσμιση του αντιθεσμού-σύμφωνα με τις επιθυμίες, τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες εκείνων που συμμετέχουν σ' αυτόν. Αρνούμενοι λοιπόν, να δεχθούμε τις διάφορες προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις, υπουργών, κομμάτων και "ειδικών", καλούμε τους ίδιους τους μετέχοντες στην εκπαιδευτική διαδικασία, να δράσουν για το ξεπέρασμα του υπάρχοντος και τη μετάβαση στην παιδαγωγική της ελευθερίας, στην ελευθεριακή παιδεία.

Περισσότερα: http://www.schizas.com/site3/index.php?option=com_content&view=article&id=44347:2012-01-19-120000&catid=39:omorfos-kosmos&Itemid=220#ixzz1k51avKUm

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου