Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Πέμπτη, 19 Ιανουαρίου 2012

Η επιστροφή στη γη τώρα δίνει διέξοδο

Ανάγκη σε ανθρώπινο δυναμικό σε πολλούς τομείς στην ύπαιθρο
Ιωαννα Φωτιαδη
Σήμερα, μεσούσης της οικονομικής κρίσης, κάποιοι ετοιμάζονται να μεταναστεύσουν για να εξασφαλίσουν μια καλύτερη ποιότητα ζωής στο εξωτερικό, ενώ άλλοι αποφασίζουν να επιστρέψουν στην επαρχία και να ξαναδεθούν με τη γη. «Η Ελλάδα μπορεί να μας θρέψει και να μας κάνει πλούσιους ψυχικά και υλικά με τρόπους και πόρους που βρίσκονται σε ύπνωση», λέει ο Χιώτης συγγραφέας Γιάννης Μακρυδάκης. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι μόνον οι αγροτικές εργασίες που μπορούν να απορροφήσουν νέους ανθρώπους πρόθυμους να δουλέψουν. «Οι οικονομίες εδώ είναι παρθένες και έχουν ανάγκη από ανθρώπινο δυναμικό σε όλους τους τομείς».
Ο κ. Μακρυδάκης μετακόμισε από την Αθήνα στην πόλη της Χίου και από εκεί, τον τελευταίο χρόνο, στη Βολισσό. «Πριν από έναν χρόνο αγόρασα εκεί ένα χωράφι με ένα πηγάδι μέσα», διηγείται. Στο κτήμα δημιούργησε έναν μπαξέ και ξεκίνησε τη «μελέτη». «Ρωτούσα τους συγχωριανούς στο καφενείο να μου δώσουν οδηγίες, επίσης βρήκα πολλές πληροφορίες στο Διαδίκτυο». Ο 40χρονος συγγραφέας δούλευε δύο ώρες το πρωί και δύο το απόγευμα, όταν ο ήλιος δεν ήταν πολύ έντονος. Ακολούθησε όλα τα μυστικά που του «ψιθύρισαν» οι γηραιότεροι: τήρησε τις αποστάσεις μεταξύ των φυτών, πότιζε με μέτρο, τσάπιζε και σκάλιζε με επιμέλεια. Παρά την απειρία του, η σοδειά τον δικαίωσε. «Από τον μπαξέ μου -ντομάτες, κολοκύθια, μελιτζάνες, πιπεριές, φασολάκια, μπάμιες, ντοματάκια άνυδρα, καρπούζια και πεπόνια- έθρεψαν εμένα, την οικογένειά μου, δύο φιλικές οικογένειες στη Χώρα, όλους του φιλοξενούμενούς μου, ενώ έχω “εφόδια” και για τον χειμώνα: κατεψυγμένα και αποξηραμένα λαχανικά, σάλτσα ντομάτα».
Ο κ. Μακρυδάκης υπολογίζει ότι εξοικονόμησε περίπου 10.000 ευρώ από τον ετήσιο προϋπολογισμό του. «Αφησα το νοικιασμένο μου σπίτι στην πόλη και μένω στο χωριό, περιόρισα τις μετακινήσεις, τρώω ό,τι παράγω, παίρνω αυγά και κρέας από γείτονες, ανταλλάσσοντας προϊόντα». Ωστόσο, μεγαλύτερο είναι το ψυχικό και σωματικό όφελος. «Οι αγροτικές εργασίες είναι η καλύτερη άσκηση για το σώμα και την ψυχή» συμπεραίνει. «Με το να καλλιεργείς με τα χέρια σου ό,τι χρειάζεσαι, νιώθεις δημιουργικός και ελεύθερος, δεν εξαρτάσαι από κανέναν για την κάλυψη των καθημερινών σου αναγκών».
Σε ένα χωριό στη γειτονική Λέσβο ο 30χρονος Μιχάλης συμμερίζεται τον ενθουσιασμό του Γιάννη, αλλά δεν κρύβει και την αγωνία του για την πορεία των καλλιεργειών. Ο 30χρονος περιβαλλοντολόγος φύτεψε κηπευτικά σε έναν ελαιώνα πέντε στρεμμάτων που έχει κληρονομήσει και προσέθεσε καρποφόρα δένδρα. «Η οικογένειά μου κατάγεται από τη Λέσβο, αλλά εγώ μεγάλωσα στην Αθήνα», εξηγεί. «Τα τελευταία χρόνια δούλευα σε νησιά του Αιγαίου, αλλά όταν βρέθηκα για έναν χρόνο να εργάζομαι στην Αθήνα… φρίκαρα!» προσθέτει με ειλικρίνεια. Τότε πήρε την απόφαση να εγκατασταθεί στη Λέσβο. «Δεν είχα να χάσω τίποτα, τα προτερήματα της Αθήνας ως γνωστόν τα χαίρονται περισσότερο οι επισκέπτες της, παρά οι κάτοικοι που ζουν σε τρελούς ρυθμούς». Τώρα ο Μιχάλης δουλεύει «όσο έχει φως», αλλά χαίρεται σαν μικρό παιδί. «Κουράζομαι, αλλά δυναμώνω κιόλας», απαντά. «Ερχομαι σε επαφή με τη γη και αυτό μου δίνει ενέργεια». Οταν ξεκλέβει χρόνο -όπως ο συνάδελφός του στη Χίο- κάνει μια βουτιά στη θάλασσα.
«Για όσους δεν μεγάλωσαν σε αγροτικές οικογένειες είναι ένας άθλος να μυηθούν εκ νέου και να ανταγωνιστούν όσους συνεχίζουν την παράδοση και διαθέτουν την τεχνογνωσία», διαπιστώνει. Ο Μιχάλης δεν έχει ακόμα αποφασίσει, αν θα γίνει επαγγελματίας αγρότης. Προς το παρόν, το 1/4 της σοδειάς του καλύπτει τις ανάγκες του νοικοκυριού του, ενώ προσφέρει προϊόντα σε φίλους και συγχωριανούς. «Επιπλέον, ξέρω τι τρώω, εγώ καλλιεργώ με ντόπιους σπόρους και όχι με υβρίδια», διευκρινίζει ο Μιχάλης.
«Μαγεμένη», όμως, από την καλλιέργεια της γης και τη ζωή στην ελληνική ύπαιθρο δηλώνει και η 39χρονη Ολγα Παπαλεξάνδρου, που ακολούθησε το 2004 στον Ασσο Κορινθίας, τον βιοκαλλιεργητή σύζυγό της. «Ολοι πίστευαν ότι θα επέστρεφα», θυμάται σήμερα γελώντας, «πού πας και αφήνεις πίσω την καριέρα σου; μου έλεγαν ανήσυχοι». Παρ« όλα αυτά η Ολγα παραιτήθηκε και εγκατέλειψε το κλεινόν άστυ. «Φαντάσου για πάνω από δέκα χρόνια πήγαινα Κορυδαλλός-Μεταμόρφωση κάθε μέρα!» αναλογίζεται. Από αγροτικές δουλειές η Ολγα δεν είχε ιδέα, ανέλαβε όμως την εμπορική προώθηση της κορινθιακής σουλτανίνας που καλλιεργεί στον κάμπο της Βόχας ο σύζυγός της. «Τώρα πια συμμετέχω και στον τρύγο». Τα καλοκαίρια το ζευγάρι εργάζεται σκληρά, δεδομένου ότι δεν απασχολούν εργάτες, στα 25 στρέμματά τους δέχονται βοήθεια μόνον από συγγενείς. «Τα χρήματα που κερδίζω θα μπορούσα να τα βγάζω και στην Αθήνα, αλλά για μένα το σημαντικό είναι η ποιότητα ζωής», ομολογεί η Ολγα. «Μπορεί για δυόμισι μήνες να εργαζόμαστε νυχθημερόν, αλλά όταν επιστρέφουμε το βράδυ σπίτι, αγναντεύουμε τα αστέρια από το μπαλκόνι μας». Στη μονοκατοικία που ζουν έχουν κήπο με λαχανικά, λεμονιές, πορτοκαλιές. «Και ο γείτονάς μας έχει κότες», συμπληρώνει η Ολγα.
Οι τρεις νέοι αγρότες ετοιμάζονται για τη χειμερινή σεζόν. «Εφτιαξα τον χειμωνιάτικο μπαξέ, τον κήπο του τεμπέλη, όπως λένε στα μέρη μας, αφού δεν απαιτεί την ίδια προσήλωση με τον καλοκαιρινό μπαξέ», διευκρινίζει ο Γιάννης.
http://makridakis.wordpress.com/2012/01/10/%ce%b9%cf%89%ce%ac%ce%bd%ce%bd%ce%b1-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%b9%ce%ac%ce%b4%ce%b7-kathimerini-gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου