Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τρίτη, 14 Ιουνίου 2011

Συμπεράσματα, κρίσεις και προοπτικές των «πλατειών δημοκρατίας»

«Ήταν οι καλύτερες στιγμές των ημερών μας, ήταν οι χειρότερες,
ήταν ημέρες ανοησίας,
ήταν η εποχή της πίστης,
ήταν η εποχή της δυσπιστίας,
…είχαμε τα πάντα μπροστά μας, δεν είχαμε τίποτα μπροστά μας» Εισαγωγή στο βιβλίο «A Tale of Two Cities» του Charles Dickens - 1859

- Δύο είναι οι λόγοι που γέμισαν οι πλατείες με πολίτες.
α) Η κατάρρευση της υπόσχεσης για «ευημερία & ανάπτυξη».

Δηλαδή ο αποκλεισμός των περισσότερων από εμάς από την συμμετοχή σε αυτό που λέγεται «καπιταλιστικός παράδεισος». Αυτός ο αποκλεισμός στη πρόσβαση του πλούτου, μας επιβάλει συνθήκες διαβίωσης άλλων αιώνων ή άλλων ηπείρων, και δεν είναι τόσο ένα αποτέλεσμα που προέκυψε από το μνημόνιο και μόνο. Το άνοιγμα της «κοινωνικής ψαλίδας» μεταξύ της οικονομικής ολιγαρχίας και των υπολοίπων απαντά στις ανάγκες του διεθνούς οικονομισμού, - έχει δρομολογηθεί εδώ και δεκαετίες, - και απλώνεται σε ολόκληρο τον γεωγραφικό χάρτη της Ευρώπης. Την ένταξη της χώρας στην ΕΕ μεσολάβησε μια δεκαετία όπου το πλαστό χρήμα ( δανεισμός - χρηματιστήριο ) ανέβαλε προσωρινά τη διαδικασία αυτής της όξυνσης των οικονομικών αντιθέσεων. Η αναβολή αυτή είχε ως μόνο αποτέλεσμα η επαναφορά αυτών των αντιθέσεων να γίνει σε υπερθετικό βαθμό έντασης, βίας και σοκ.
Οι περισσότεροι/ες που είμαστε στις πλατείες αναπολούμε κάτι που έχει απέλθει ανεπιστρεπτί. Το κράτος πρόνοιας πέθανε, και μαζί του πέθανε και ένας ολόκληρος τρόπος ζωής. Μέσα στα συντρίμμια αυτού του παλιού κόσμου έχουν θαφτεί μαζί και όλες οι παραστάσεις και ιδεολογίες του παρελθόντος είτε «δεξιές» είναι αυτές, είτε «αριστερές». Τις πλατείες σήμερα δεν τις γεμίζουν ούτε τα εθνικιστικά εμβατήρια ούτε οι συνδικαλιστικές κορώνες. Από την Τυνησία μέχρι το Σύνταγμα μια νέα ταυτότητα αναδύεται, αυτή του ανώνυμου πλήθους, χωρίς θρησκευτικούς, κομματικούς ή ιδεολογικούς διαχωρισμούς. Στη παρούσα ιστορική φάση το δημοκρατικό πλήθος μέσα από τον θρυμματισμένο κόσμο που βρίσκεται έχει να κάνει μια, χωρίς να του δίνεται δικαίωμα δεύτερης ευκαιρίας, επιλογή.
Είτε αυτή του αλληλοσπαραγμού – Είτε αυτή της δημιουργίας.
Το αίτημα να φύγει το μνημόνιο είναι αίτημα σημαντικό αφού αφορά ζητήματα χειροπιαστά αλλά δεν αρκεί. Αποτελεί μια «μυωπική» ματιά της πραγματικότητας. Δεν είναι το αίτημα που απαντάει την ουσία του προβλήματος.

β) Η αγανάκτηση για την έλλειψη δημοκρατίας.

Στις πλατείες συναντηθήκαμε με το σύνθημα «Πραγματική Δημοκρατία Τώρα!». Αυτό αποτελεί αίτημα και πρόταγμα μαζί. Δεν είναι ένα κούφιο σλόγκαν. Η δημιουργία όλο και περισσότερο συγκεντρωτικών εξουσιών τύπου ΕΕ σηματοδότησαν μια εποχή όπου το έθνος κράτος χάνει την αρχική του σημασία και η εξουσία γίνεται όλο και πιο απόμακρη για τους πολίτες σε όλο και πιο δυσπρόσιτα για αυτούς μονοπάτια, καθώς οι αποφάσεις που αφορούν τις ζωές μας δεν παίρνονται ούτε καν στα εθνικά κοινοβούλια πια αλλά μέσα στα γραφεία τραπεζικών συγκροτημάτων και τους διαδρόμους των πολυεθνικών. Οι κυβερνήσεις λαών μετατρέπονται σε κυβερνητικές εταιρίες και οι λαοί αλλάζουν ιδιότητα από πολίτες σε καταναλωτές ή φορολογούμενους ανάλογα με την οικονομική τους θέση. Στο εντωμεταξύ η δημοκρατία πάει περίπατο και η μοναδική εξουσία που έχουμε την δυνατότητα να ασκούμε είναι να ψηφίζουμε κάθε βράδυ στο reality show το «νούμερο» της αρεσκείας μας.
Στις πλατείες οι κατακερματισμένες υποκειμενικότητες έχουμε συγκροτήσει ένα συλλογικό εγώ που λέει: «Αγανακτώ με αυτή την κατάσταση και αναλαμβάνω εγώ τώρα την πρωτοβουλία των αποφάσεων για όσα με αφορούν». Από την στιγμή που αυτή η αγανάκτηση εκφράστηκε συλλογικά ο δρόμος για την άμεση δημοκρατία έχει ήδη αρχίσει να διαφαίνεται. Με την παρουσία μας στις δεκάδες πλατείες και τις εκατοντάδες συνελεύσεις έχουμε ήδη ξεκινήσει αυτή την διαδικασία. Ο διάλογος. Το βίωμα. Ο χωροχρόνος που έχουμε απελευθερώσει, έχει αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμα του στην ιστορία, στην χώρα μας αλλά και σε όλη την Ευρώπη.

Αυτό που διακυβεύεται σήμερα δεν είναι ασφαλώς η κυβέρνηση Πασοκ, ούτε ακόμα το ίδιο το μνημόνιο. Για το κυρίαρχο καθεστώς αυτά αποτελούν αναλώσιμες επιλογές. Είτε πέσει η κυβέρνηση θα έρθει μια άλλη, λιγότερο ή περισσότερο, μπλε ή πράσινη, και είτε διώξουμε την Τρόικα οι πολιτικές των οικονομικών ολιγαρχιών θα συνεχιστούν με άγριο ή πιο ήπιο τρόπο. Η κίνηση μας λοιπόν θα πρέπει να αποσκοπεί στην ριζική αλλαγή του πολιτειακού και οικονομικού καθεστώτος και να ξεκινά πρώτα και κύρια από την ίδια την στάση μας ως πολίτες. Η κοινωνική αλλαγή προϋποθέτει τι συνείδηση έχουμε. Αν η συνείδηση μας εξακολουθεί και αναπολεί τον παλιό τρόπο ζωής του «αριστερού προφίλ με την δεξιά τσέπη» είμαστε καταδικασμένοι να επαναλάβουμε τα ίδια λάθη με το παρελθόν. Αν όμως επαναπροσδιορίσουμε το πώς ζούμε, πώς συγκατοικούμε, πως εργαζόμαστε και για τι, πως αξιολογούμε τον άνθρωπο, πως αντιλαμβανόμαστε την πόλη και την πολιτική τότε θα μπορούμε να αρχίσουμε να ελπίζουμε ξανά.



Η δύναμη μας είναι η απλότητα μας. Και επειδή τα απλά πράγματα είναι πολύ δύσκολο να τα αντιληφτούμε, προτιμούμε να χανόμαστε στην μετάφραση των μεγάλων λόγων και στόχων. Αυτή είναι και μια ερμηνεία του φαινομένου της «Βαβυλωνίας» που επικρατεί τις περισσότερες φορές στις συνελεύσεις. Ο άλλος λόγος είναι αυτός που περιέγραψε πολύ εύστοχα ένας χτεσινός ομιλητής. Όπως σε ένα αφυδατωμένο οργανισμό δεν του δίνεις απότομα μια λίμνη νερό να πιεί, παρά του βρέχεις τα χείλη σιγά σιγά, έτσι και σε εμάς η δημοκρατία θα πρέπει να έχει αργά και σταθερά βήματα αλλιώς κινδυνεύουμε να «πνιγούμε» στην υπερβολή. Όσο πιο μικρά τόσο πιο σίγουρα και δυνατά θα είναι. Ο ατέρμονος ακτιβισμός, τα υπερεπαναστατικά συνθήματα, οι βερμπαλιστικοί λόγοι μόνο κακό έχουν να προσφέρουν.

Από ένα like που κλικάραμε στον υπολογιστή μας κατακλύσαμε κατά εκατοντάδες χιλιάδες τις πλατείες τις χώρας και σχεδόν ταυτόχρονα κατά δεκάδες χιλιάδες αναδείξαμε τον δημόσιο διάλογο και την αυτοδιαχείριση του δημόσιου χώρου. Όλα αυτά που κάνουμε αυτές τις εβδομάδες, αυθόρμητα και αυτόοργανωμένα δεν θα μπορούσε να τα κάνει κανένα κόμμα, κανένας μηχανισμός - κρατικού, στρατιωτικού, εκκλησιαστικού ή και εταιρικού τύπου. Η δύναμη του αφυπνισμένου πλήθους είναι ικανή για τους μεγαλύτερους άθλους. Χωρίς καθοδήγηση, χωρίς κάθετο συντονισμό αλλά σχεδόν με μαγικό τρόπο ξεκινήσαμε ταυτόχρονα να παίρνουμε το λόγο στις πλατείες και μιλάμε, ακούμε, γεμίζουμε το δημόσιο χώρο ειρηνικά.

Το επόμενο μας βήμα πρέπει να είναι επίσης μικρό. Όσο γίνεται όμως πιο συνειδητό.
Το καθεστώς δεν φοβάται την οργή μας. Αυτή μπορεί και να την εκτρέψει σε αλληλοσπαραγμό ή να την διαχειριστεί όπως θέλει. Αυτό όμως που τα κυβερνητικά επιτελεία σε όλη την Ευρώπη δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν είναι το αποφασισμένο πλήθος.
Αν σήμερα έχουν σαστίσει με την μέχρι τώρα στάση μας, θα τρέμουν πραγματικά αν καταφέρουμε να εμβαθύνουμε την ποιότητα της άμεσης δημοκρατίας. Μέχρι τώρα αυτό το κάνουμε μόνο τοπικά η κάθε πλατεία χωριστά. Η υιοθέτηση της διακήρυξης της πλατείας συντάγματος είναι μια πολύ σημαντική παρακαταθήκη. Πρέπει να περάσουμε από τις συνελεύσεις των πλατειών και στην συνέλευση των συνελεύσεων – στην «εθνοσυνέλευση» αν θέλετε αλλιώς να το πούμε. Ας στείλουμε ένα κάλεσμα σε όλες τις πλατείες να υιοθετήσουμε 3 κοινά πράγματα.
- Δημοψήφισμα για να καταργηθεί το μνημόνιο.
- Άρνηση χρέους.
- Άμεση δημοκρατία τώρα!
Αυτό ας γίνει από κοινού σε μια εθνοσυνέλευση που θα λάβει χώρα στην πλατεία συντάγματος.
Εκεί η κάθε πλατεία να αποστείλει 3- 4 κληρωτούς εντολοδόχους για να εκπροσωπηθεί σε ένα σώμα αποτελούμενο από όλες τις πόλεις και τις πλατείες της Ελλάδας. Αυτή η εθνοσυνέλευση θα μπορεί με τον πιο υπεύθυνο και δημοκρατικό τρόπο να καλέσει τον ελληνικό λαό, και κάθε μετανάστη που αγαπά αυτό τον τόπο, σε Πολιτική Απεργία.
Αν καταφέρουμε και επιδείξουμε αντοχή στις διαφωνίες μας, θέληση στην ενότητα, και δημιουργήσουμε αυτή την δομή οριζόντιας αμεσοδημοκρατικής εθνοσυνέλευσης, θα είναι μια κίνηση που θα προκαλέσει τριγμούς εκ βάθρων στο πολιτικό σύστημα. Τότε η φωνή μας θα ακουστεί όχι μόνο σε όλη την Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο.


Γεωργιλάς Αθανάσιος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου