Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2011

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ

Την παρακάτω περιγραφή-ανάλυση-στοχασμό την πήρα με μαίηλ από το φίλο Στάθη, που τον "έπιασε το συγγραφικό του", όπως ο ίδιος λέει:

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ
Από μακριά, από τον μεγάλο δρόμο ακούγεται μια βοή. Είναι φωνές πολλών ανθρώπων. Κάποιο πλήθος πλησιάζει. Όσο πλησιάζει η βοή παίρνει έναν ρυθμό, έχει πια σχήμα μέσα στον χρόνο.

«Τι είναι αυτό;»
«Πορεία θα είναι. Κάποια συνδικάτα»

Οι πρώτοι προβάλλουν από την γωνία και κινούνται προς το κάτω μέρος της πλατείας. Πολύς κόσμος σε γρήγορο βηματισμό. Πανώ, πολλά πανώ. Συνθήματα, αιτήματα. Χιλιάδες στόματα τα κραυγάζουν ρυθμικά. Στις δύο πλευρές της πορείας διακρίνεται η περιφρούρηση.

«Κοίτα, σχοινιά ορίζουν τα όρια της πορείας!»

Ο απ’ έξω χώρος είναι ένας άλλος έξω χώρος. Πρόσωπα σφιγμένα από την ενέργεια που καταβάλλουν για να φωνάξουν δυνατά το σύνθημα συντονισμένα με τον διπλανό τους. Κάποιοι πιο χαλαροί, πιο χαμογελαστοί. Κάποιοι που στρέφουν το βλέμμα τους στον άλλο έξω χώρο διερευνητικά.

«Να και ο αρχηγός που με την ντουντούκα δίνει το σύνθημα!»

Άνδρες, γυναίκες. Νέοι, μεγάλοι. Άλλοι με τα ρούχα της δουλειάς, άλλοι με τα ρούχα του ελεύθερου χρόνου. Λίγη σημασία έχει.

«Είναι ένα ποτάμι»

Ένα ποτάμι με χαραγμένες όχθες. Ένα ορμητικό ποτάμι που κυλάει προς συγκεκριμένο σημείο. Παλεύει να φτάσει εκεί, να δώσει το μήνυμα με τρανταχτό τρόπο Να εκπληρώσει τον στόχο του………Και μετά; Μετά εξουθενωμένο, χαλαρό να παραδοθεί στις διαθέσεις των ανθρώπων του και να φυλλορροήσει, προς όπου αυτές προδιαγράφουν……..Όμως να, η θάλασσα είναι δίπλα. Δεν είναι η φυσική κατάληξη του ποταμιού;

«Τελείωσε η πορεία. Κοίτα, πολλοί στρέφονται προς το κέντρο και το πάνω μέρος της πλατείας! Ψάχνουν που να πάνε»

Άλλοι χωρίς δεύτερη σκέψη, άλλοι διστακτικοί με διερευνητικές ματιές και μπόλικη ανασφάλεια. Ναι ανασφάλεια. Η θάλασσα δεν σε ‘πάει’ όπως το ποτάμι. Πρέπει να κολυμπήσεις μόνος σου για να βρεις τον δρόμο.

Η πλατεία είναι γεμάτη από πολύχρωμο πλήθος. Έχουν έλθει εδώ κουβαλώντας μόνο τον εαυτό τους. Έχουν αγανακτήσει. Βαριά τα νέα μέτρα. Και είναι και αυτά τα παλιά. Όλα μαζί ασήκωτα. Για πιο λόγο; Για να πάρουν οι Τράπεζες πίσω τα λεφτά που μας δανείσανε.

«Εμείς όμως τι θα γίνουμε; Φως στον ορίζοντα δεν φαίνεται. Και το πιο σημαντικό τα λαμόγια κυκλοφορούν ακόμη»
«Και μας κυβερνούν. Κυβερνήσεις και αντιπολιτεύσεις χρόνια τώρα παίζουν το παιγνίδι. Άλλοι πιο δυνατά, άλλοι χωρίς να το καταγγέλλουν»
«Και η ΕΕ; Δεν έβλεπε ή έκανε τον χαζό επειδή κάτι έβγαζε και αυτή»
«Όλοι στο κόλπο! Και σου λέει μετά, μαζί τα φάγαμε!»
«Δεν τα φάγαμε μαζί. Ανεχτήκαμε πολλά όμως και πολλές φορές και χειροκροτούσαμε. Μας βόλευε και εμάς. Όμως δεν πάει άλλο»
«Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του!»

Καμιά κομματική αφίσα. Ούτε συνδικάτα. Αρκετά με αυτούς. Ο καθένας έφερε εδώ μόνο τον εαυτό του. Να δείξει την αγανάκτηση του. Να πει όχι στα βαριά μέτρα και να απαιτήσει δικαιοσύνη. Κανείς δεν λείπει. Από μωρά μέχρι παππούδες και γιαγιάδες, κάθε ταξικής προέλευσης. Σηκώθηκαν έστω για λίγο από τους καναπέδες και νάτοι.

«Πρώτη φορά πάω σε κάτι τέτοιο. Μου κόψανε τον μισθό και βλέπω να με απολύουν σύντομα. Εδώ όμως μ’ αρέσει! Λες να γίνει κάτι; Ουστ καθήκια!»
«Εγώ κατεβαίνω συχνά σε διαδηλώσεις. Ξέρεις αν απλά αρνείσαι κάτι χωρίς να προτείνεις ταυτόχρονα, το πολύ να ρίξεις μια κυβέρνηση και να σου έλθει μια άλλη ίδια. Εσύ θα έχεις απελπιστεί και θα πεις: πάω πάλι στον καναπέ μου και θα την βολέψω κάπως. Κάποιοι άλλοι θα τα σπάσουν. Αν και εσύ δεν μου φαίνεσαι απ’ αυτούς!»
«Κοίτα. Ας μπλοκάρουμε τώρα τα μέτρα και βλέπουμε! Πάντως φίλε χάρηκα που σε γνώρισα και τα είπαμε λίγο»

Στο πάνω μέρος της πλατείας και στα πλαϊνά η θάλασσα φουρτουνιασμένη.

«Κλέφτες! Όχι στο μνημόνιο!»

Μούντζες, πολλές μούντζες και σφυρίγματα με αποδέκτες την εξουσία. Πολύ συναίσθημα.

«Για δες. Μέσα στην πλατεία έχει πολύ κόσμο. Πάμε να δούμε!»
«Σκηνές, πολλές σκηνές. Τι λέει εδώ;»
«Πρώτες βοήθειες, ιατρείο! Και εδώ παιδικός σταθμός. Κοίτα τα πιτσιρίκια που ζωγραφίζουν! Και δίπλα αποθήκη υλικού!»
«Να και ραδιοφωνικός σταθμός. Δίπλα είναι η επικοινωνία. Δεκάδες laptops. Επικοινωνούν με όλο τον κόσμο. Ξέρεις και σε άλλες χώρες γίνεται κάτι τέτοιο! Και καθαριότητα με συγκέντρωση των σκουπιδιών για ανακύκλωση!»
«Τράπεζα χρόνου! Τι είναι αυτό;»
«Η κοπελιά εδώ λέει ότι μπορούμε να διαθέσουμε χρόνο μας για να προσφέρουμε σε κάποιον κάτι που μπορούμε και κάποιος άλλος θα προσφέρει χρόνο για μας για να μας βοηθήσει σε κάτι που χρειαζόμαστε. Αυτό κτίζει αλληλεγγύη. Έλα να γραφτούμε!»
«Πρόσεξες και αυτές τις δεκάδες σκηνές; Εδώ μένει κόσμος! Έχει αυτοοργανωθεί μια νέα κοινότητα. Εδώ λέει ότι στις επτά έχει γενική συνέλευση».

Πυρετός στην κοινότητα. Ο καθένας εθελοντικά κινείται με βάση τον ρόλο του. Τόσος κόσμος περνάει από εκεί. Πρέπει η κοινότητα να είναι ενωμένη μ’ αυτό τον κόσμο και όχι περιφρουρημένη. Ο κόσμος πρέπει να ενημερωθεί και να συμμετέχει στις δραστηριότητες της κοινότητας. Το βράδυ έχει παρεμβάσεις για την κρίση. Θα μιλήσουν κάποιοι για τις αιτίες και θα προτείνουν βήματα. Και πρέπει να γίνουν και συγκεντρώσεις και σε άλλες πλατείες ώστε την ημέρα που θα ψηφιστούν τα μέτρα όλοι οι πολίτες της Αθήνας να πουν το όχι τους. Όλα αυτά θα εγκριθούν από την γενική συνέλευση. Άμεση δημοκρατία. Το λένε και τα πανώ, το λένε και οι κάτοικοι της κοινότητας, το μουρμουράνε και οι πολίτες που κυκλοφορούν γύρω από τις σκηνές, το συζητούν στους πάγκους πληροφόρησης, στα πηγαδάκια και περιμένουν να το βιώσουν το βράδυ στην γενική συνέλευση.

«Άμεση δημοκρατία; Και αυτό που έχουμε δεν είναι δημοκρατία; Πως διάολο θα γίνει; Οι αρχαίοι Αθηναίοι ήταν λίγοι σε σχέση με τα σημερινά δεδομένα και μπορούσαν να μαζεύονται και να αποφασίζουν. Σήμερα όμως; Λες με την τεχνολογία;»

Καλή η τεχνολογία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και βοηθάει. Όλο αυτό έτσι ξεκίνησε. Και αυτοί εδώ ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα, ήλθαν εδώ σαν άτομα και συνειδητά συγκροτήθηκαν σαν κοινότητα. Εδώ αναπτύσσουν τώρα τις διαπροσωπικές τους σχέσεις μέσα από την κοινοτική αλληλεγγύη και την σχέση τους με τον χώρο, την πλατεία, και παλεύουν να δημιουργήσουν κάτι υπερπροσωπικό. Εκκλησία του δήμου λεγότανε. Και εδώ είναι η ουσία. Η διαδικασία της ψηφοφορίας έρχεται μετά. Πρώτα η αυτοοργάνωση στην πλατεία, στις πλατείες, στις γειτονιές της πόλης, στα χωριά. Αυτή είναι η κοινωνία που ελέγχει την μοίρα της και δημιουργεί για τον εαυτό της. Μήπως τελικά μέσα από το ζήτημα της κρίσης, όλα αυτά που συμβαίνουν εδώ μας παραπέμπουν σε κάποιο όραμα που το παρόν πολιτικό σύστημα αδυνατεί να εκφράσει; Και μήπως παραπέμπει και σε ένα τύπο κοινοτικού μέλους που λειτουργεί σαν υπεύθυνο άτομο μέσα στο κοινοτικό σύνολο και δεν το επιτρέπει να εξελιχθεί σε μάζα; Μήπως τελικά αυτό θα μας μείνει, αν όλο αυτό κάποια στιγμή πέσει θύμα του συσχετισμού των πολιτικών δυνάμεων ή της στείρας πολιτικής αντιπαράθεσης και της ξύλινης πολιτικής;

Όμως για το τώρα όχι στα μνημόνια, όχι στο χρέος, όχι στο διαβρωμένο πολιτικό σύστημα, δικαιοσύνη! Το όραμα, όπως αυτό διαγράφεται, και αυτό ‘το τώρα’ είναι η υπάρχουσα βάση να αναπτυχθεί κάτι το υπερπροσωπικό, να ενώσει τους κατοίκους της πλατείας και τους περαστικούς και να λειτουργήσει μέσα στον χρόνο. Να έχει δημιουργική σύνδεση με το εξελισσόμενο ‘τώρα’, να αποσαφηνίζει και να εμπλουτίζει συνεχώς το όραμα του, να συναντιέται και με τις άλλες πλατείες, τις γειτονιές και τα χωριά.

«Ξέρεις, θυμήθηκα την πορεία που κατέληξε στο κάτω μέρος της πλατείας πριν λίγες ώρες. Άλλος κόσμος ρε παιδί μου. Πειθαρχία, περιφρούρηση, ξεκάθαρα συνθήματα και αιτήματα για ‘κεκτημένα’ και μια ορμή! Και με το τέλος την αποστολής διάλυση. Μου έμεινε στο μυαλό μου σαν ορμητικό ποτάμι που μπούκαρε στην πλατεία και μετά πλάτειασε και χάθηκε. Στο πάνω μέρος της πλατείας βλέπω συναίσθημα. Εδώ στο κέντρο της πλατείας βλέπω δημιουργικότητα, βλέπω τα φωτεινά πρόσωπα των κατασκηνωτών που σου παρουσιάζονται, βλέπω ένα δέσιμο διαρκείας με τον χώρο και τους ανθρώπους του, βλέπω πολλά χρώματα, βλέπω κόπο και αγώνα για την κοινή συγκρότηση πάνω σε νέα πράγματα. Εδώ πράγματι ο καθένας έφερε το εαυτό του και ξεκινά τα επόμενα με τους άλλους»

«Πράγματι. Όμως να φοβάσαι αυτά που κουβαλά ο εαυτός του καθενός!»

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου