Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Παρασκευή, 17 Σεπτεμβρίου 2010

Αύξηση φορολογίας στα υψηλά εισοδήματα, αυτή είναι η λιτότητα που πραγματικά μας χρειάζεται

Του LAURENT CORDONNIER,Οικονομολόγου, συγγραφέα του «L'Economie des Toambapiks, Raisons d'Agir», Παρίσι, 2010.
Απόσπασμα από ένα μεγάλο κείμενό του στην Κυριακάτικη Ελευρεροτυπία της 12 Σεπτεμβρίου 2010:
Τελικά, δύο χρόνια μετά τη χρεοκοπία της τράπεζας Lehman Brothers, η χρηματοοικονομική κρίση οδηγεί στη λιτότητα τους πληθυσμούς της Γηραιάς Ηπείρου, που καλούνται να θυσιαστούν για να εξιλεωθούν για σφάλματα που δεν διέπραξαν αυτοί.
Πράγματι, έπρεπε να τρομοκρατηθούν οι πληθυσμοί για να αποδεχτούν το επιχείρημα ότι δεν μπορούν «να απολαμβάνουν αιώνια ένα επίπεδο ζωής πάνω από τις πραγματικές δυνατότητές τους» και, ταυτόχρονα, να καθησυχαστούν οι αγορές οι οποίες είχαν ήδη πανικοβληθεί από το ύψος αυτού του χρέους. Αυτό το διπλό κόλπο απαιτούσε μια κάποια δεξιοτεχνία, την οποία δεν διαθέτουν οι πάντες στον απαιτούμενο βαθμό.
Για παράδειγμα, οι ηγέτες του Fidesz, του φιλελεύθερου κόμματος που κυβερνά στην Ουγγαρία, αποδείχτηκαν εξαιρετικά αδέξιοι όταν προσπάθησαν να φορτώσουν στους σοσιαλιστές προκατόχους τους την τραγική εικόνα που υποτίθεται ότι παρουσίαζαν τα δημόσια οικονομικά της χώρας.Ξέχασαν όμως ότι και οι «αγορές» θα επηρεάζονταν ανάλογα. Την επομένη των σχετικών ανακοινώσεων, το φιορίνι υποτιμήθηκε κατά 3% και τα ασφάλιστρα κινδύνου μη εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους της χώρας εκτινάχθηκαν, προκαλώντας το αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που επιδιωκόταν.
Από τότε, το δόγμα τελειοποιήθηκε, τουλάχιστον όσον αφορά τη ρητορεία με την οποία προβάλλεται, και έδωσε τη θέση του στη μετριοπάθεια. Ετσι, ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, σπεύδει να διακηρύξει παντού και πάντα: «Είμαστε απόλυτα πεπεισμένοι ότι μια λελογισμένη μείωση των δημόσιων ελλειμμάτων ευνοεί την ανάπτυξη και όχι μόνο δεν τη θέτει σε κίνδυνο, αλλά και την ευνοεί μακροπρόθεσμα».
Κι όσο κι αν οι οικονομικοί δείκτες είναι αντιφατικοί (η ανάκαμψη στις ΗΠΑ εξασθενεί), ο πρόεδρος του Eurogroup, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, θέλει να πιστεύει ότι «η κατάσταση έχει περάσει στη φάση της εξομάλυνσης».
Καθώς το χειρότερο σενάριο δεν είναι ποτέ δεδομένο, οι «αγορές» θα μπορούσαν να το ενθαρρύνουν. Οταν, αργά ή γρήγορα, θα ξυπνήσουν και θα συνειδητοποιήσουν -με τη βοήθεια των οίκων αξιολόγησης- ότι οι στόχοι της μείωσης των δημόσιων ελλειμμάτων μέχρι το 2013 είναι εξωπραγματικοί, δεν θα είναι πλέον αδιανόητο ένα νέο κραχ των ομολόγων του δημόσιου χρέους.
Μπροστά σε αυτήν την ακραία τροπή που θα έχουν λάβει οι εξελίξεις, ενδέχεται να μην μπορεί να εφαρμοστεί το ευρωπαϊκό σχέδιο διάσωσης, το οποίο οδηγεί κράτη με ήδη υψηλό επίπεδο χρέους να δανειστούν και πάλι -αυτή τη φορά συλλογικά- για να βοηθήσουν άλλα κράτη που είναι υπερχρεωμένα. Το ευρωπαϊκό σχέδιο διάσωσης θα θυμίζει μια σειρά από σάπια καταφαγωμένα δοκάρια με τα οποία θα επιχειρηθεί η υποστύλωση ενός τοίχου που καταρρέει, ελπίζοντας ότι όλα μαζί θα αντέξουν παρά την τρομακτική φθορά τους.
Ωστόσο, δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να επισείουμε την απειλή μιας νέας καταστροφής, προκειμένου να αντιδράσουμε δυναμικά στη στρατηγική του νεοφιλελεύθερου σοκ και να την οδηγήσουμε σε αποτυχία. Η κατάσταση στην οποία ο νεοφιλελευθερισμός έχει βυθίσει τις οικονομίες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) θα έπρεπε να έχει ήδη προσφέρει νομιμοποίηση σε διάφορες άλλες επιλογές...
Αν το ύψος του δημόσιου χρέους πολλών χωρών αρχίσει να γίνεται ανησυχητικό (ωστόσο, όχι σε επικίνδυνο βαθμό) και εάν η κυριότερη απειλή που αντιμετωπίζουμε είναι ο αποπληθωρισμός, τότε το φάρμακο γι' αυτό το πρόβλημα θα έπρεπε να είναι αυτονόητο: να σταματήσει η αποπληθωριστική δυναμική και να καθιερωθεί και πάλι μια σοβαρή φορολογία στα υψηλά εισοδήματα και στα εισοδήματα του κεφαλαίου...
Κάτω από αυτές τις συνθήκες, η αποκατάσταση των δημόσιων οικονομικών δεν απαιτεί μια εντονότερη λιτότητα αλλά μια ηθική και διανοητική σοβαρότητα: για την αποκατάσταση της ισορροπίας των δημόσιων οικονομικών θα αρκούσε να καταργήσουμε αυτή τη σπατάλη που συνεπάγονται τα δώρα προς τα υψηλότερα εισοδήματα της μισθωτής εργασίας και του κεφαλαίου.
Θα αρκούσε απλώς να θεσπιστούν ξανά μία ή δύο φορολογικές κλίμακες που θα κυμαίνονται από το 50% ώς το 70% και να υπολογιστεί προσεκτικά το όριο από το οποίο θα αρχίσουν να ισχύουν, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η είσπραξη των ποσών. Μάλιστα, σε μια συγκυρία όπου η απειλή ενός νέου κραχ των ομολόγων του δημόσιου χρέους δεν έχει εκλείψει ολοκληρωτικά, θα μπορούσαμε μέχρι και να προσφέρουμε στον εαυτό μας την πολυτέλεια να προτείνουμε μια εναλλακτική λύση στους υπόχρεους για την καταβολή αυτών των επιπλέων ποσών φόρου: είτε να τα πληρώσουν κανονικά, είτε να καταθέσουν το τριπλάσιο αυτού του ποσού σε έναν άτοκο και δεσμευμένο για κάποια χρόνια λογαριασμό, ο οποίος θα προορίζεται για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος που συνεπάγεται αυτή η φορολογική επιλογή τους.
Κατά κάποιον τρόπο, θα πρόκειται για την ίδια επιλογή που προσφερόταν για μεγάλο χρονικό διάστημα στις εύπορες τάξεις: να ψηφίζουν κυβερνήσεις οι οποίες, αφενός μειώνουν τους φόρους που αυτές οι τάξεις θα έπρεπε να πληρώσουν και, αφετέρου, τους προσφέρουν τίτλους του δημόσιου χρέους... τους οποίους αγοράζουν με τα χρήματα που εξοικονομούν από τη μείωση της φορολογίας. Μόνο που, αυτή τη φορά, θα φροντίσουμε να καταργηθεί το διπλό όφελος που εξασφάλιζαν, καθώς θα καταργήσουμε την πληρωμή τόκων γι' αυτή την τοποθέτηση των χρημάτων τους...
Αντί σχολίου: βλέπουμε δηλαδή ότι προτείνεται στην ουσία επιστροφή σε σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις, που θα φορολογήσουν αρκετά τα υψηλά εισοδήματα, ώστε να μην έχουμε γενική κρίση του κρατικού χρέους και άρα κρίση της ίδιας της έννοιας του κράτους και της Ε.Ε. Όμως μια τέτοια προσπάθεια ήταν και του ΠΑΣΟΚ στην Ελλάδα, που με σοσιαλδημοκρατικό πρόγραμμα επανήλθε στην εξουσία, αλλά οι "διεθνείς αγορές" δεν καταλαβαίνουν από επιχειρήματα του είδους: "μειώστε προσωρινά τα κέρδη σας, γιατί διαφορετικά επίκειται διακύβευση των γενικότερων υπαρξιακών καπιταλιστικών συμφερόντων". Αυτές είναι έτοιμες να κερδίσουν ακόμα και από τις ζημίες και τις καταρρεύσεις. Αυτό θα οδηγήσει πιθανόν στην επαλήθευση του χειρότερου για τον καπιταλισμό σεναρίου: στην ίδια την κατάρρευσή του. Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει να έχουν συμβάλει και "οι από κάτω", με το να μη δεχθούν να γίνουν για μια άλλη φορά αντικείμενο της διαχείρισης της κρίσης από τους ιθύνοντες του καπιταλισμού.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου