Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2011

Μέσα στην καρδιά της Ρώμη υπάρχει η ”Πόλη της άλλης οικονομίας”


Σε μια έκταση 3.500 τετραγωνικών μέτρων στεγάζεται μια ζωντανή μαρτυρία ενός άλλου κόσμου πράγματι εφικτού, όχι μόνον ως ευχή ή ως προσδοκία. Βρίσκεται στο Testaccio , τα παλιά σφαγεία της Ρώμης που επί δημαρχίας της κεντροαριστεράς με τον Βελτρόνι, εντάχθηκε σε ένα πρόγραμμα αναβάθμισης της περιοχής στα πλαίσια του σχεδίου «η Πόλη των Τεχνών».
Είναι ένα πολυκατάστημα με τη διαφορά ότι, αντί να στοχεύει στην αύξηση της κατανάλωσης, προσπαθεί να την μειώσει. Δηλαδή όχι ένα Mall αλλά ένα αντί Mall. Σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία που τείνει να μετατρέψει τους πολίτες σε παθητικούς, αδηφάγους καταναλωτές (βλέπε το τελευταίο βιβλίο του Z. Bauman Καταναλώνω, άρα υπάρχω), η «Πόλη της Άλλης Οικονομίας» προσπαθεί να θέσει τα οικονομούντα άτομα ενώπιον των ευθυνών τους απέναντι στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Διότι οι καταναλωτικές μας συνήθειες και επιλογές δεν είναι αθώες και αδιάφορες, συνιστούν πολιτική πράξη.
Η Πόλη της Άλλης Οικονομίας είναι ο πρώτος χώρος στην Ευρώπη που φιλοξενεί μια συνολική πρόταση εναλλακτικής οικονομίας.
Αποτελείται από 40 μη κερδοσκοπικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της παραγωγής, της αποταμίευσης, της επικοινωνίας, της εναλλακτικής ενέργειας και γενικότερα της ποιότητας ζωής. Αποσκοπούν σε μια παραγωγή που να επιβαρύνει όσο λιγότερο γίνεται το περιβάλλον υιοθετώντας εναλλακτικές πηγές ενέργειας, σε μια δίκαιη ανακατανομή του πλούτου σε όλον τον πλανήτη, σε ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που να λειτουργεί με βάση τις αρχές της διαφάνειας της συμμετοχής και της δημοκρατίας, στη διαμόρφωση υπεύθυνης κριτικής συνείδησης στους καταναλωτές, σε πρακτικές και στάσεις που να σέβονται τον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Οι τομείς
Βιολογικές καλλιέργειες. Στην Πόλη της Άλλης Οικονομίας οι κάτοικοι της Ρώμης μπορούν να αγοράσουν απευθείας από τους παραγωγούς βιολογικά προϊόντα, ενώ παράλληλα μπορούν να ενημερωθούν για τη διαδικασία με την οποία έχουν παραχθεί, τις θρεπτικές τους ιδιότητες κ.α. Τα προϊόντα προέρχονται από τις γύρω περιοχές, οπότε ενισχύεται η τοπική οικονομία, επιβαρύνεται ελάχιστα το περιβάλλον με τη μεταφορά τους , αλλά και το κόστος για τον καταναλωτή μειώνεται . Ορισμένοι συνεταιρισμοί έχουν και κοινωνικό προσανατολισμό. Σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση ή άλλους φορείς προσπαθούν να απασχολήσουν ευπαθείς ομάδες, όπως αποφυλακισθέντες, χρόνια άνεργους κ.λ.π.
Δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο. Στους χώρους των πρώην σφαγείων οι επισκέπτες μπορούν να αγοράσουν καφέ, τσάι και άλλα προϊόντα που προέρχονται από χώρες του τρίτου κόσμου. Σκοπός του Δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου, όπως αποκαλείται, είναι να προωθήσει δίκαιες σχέσεις μεταξύ βιομηχανικών και μη βιομηχανικών χωρών, εισάγοντας και πουλώντας προϊόντα που έχουν παραχθεί από συνεταιρισμούς παραγωγών του τρίτου κόσμου, εξασφαλίζοντας τους έτσι αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης. Χωρίς τη διαμεσολάβηση τρίτων οι τιμές στις οποίες αγοράζονται τα προϊόντα είναι ικανοποιητικές, ενώ παράλληλα χρηματοδοτούνται προγράμματα για κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των τοπικών οικονομιών και για την προστασία του περιβάλλοντος.
Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το τμήμα των Ανανεώσιμων πηγών καταλαμβάνει ένα χώρο 60 τετραγωνικών μέτρων και στοχεύει στη διαμόρφωση μιας αντίληψης βιωσιμότητας στον τομέα της ενέργειας προωθώντας τη ορθολογική χρήση των ενεργειακών αποθεμάτων, τη μείωση της κατανάλωσης και την ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών. Εδώ οι επισκέπτες μπορούν να βρουν χρήσιμο ενημερωτικό υλικό και να παρακολουθήσουν διαλέξεις, ενώ ειδικά σεμινάρια απευθύνονται σε εκπαιδευτικούς και δημιουργικά εργαστήρια σε παιδιά.
Τράπεζα με αρχές. Η Πόλη της Άλλης Οικονομίας δε θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα αν δεν είχε τη στήριξη της Banca Etica , ενός εναλλακτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος με αρχές, μιας τράπεζας-κίνημα που ιδρύθηκε από συλλογικότητες της κοινωνίας των πολιτών. Η Banca etica επενδύει αποκλειστικά σε προγράμματα κοινωνικά χρήσιμα, σε προγράμματα που σέβονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη φύση, δίνοντας ίσες ευκαιρίες σε όλους. Λειτουργεί με απόλυτη διαφάνεια ( ο καταθέτης μπορεί να επιλέξει σε ποια προγράμματα θα χρησιμοποιηθούν τα χρήματά του) και δημοκρατικές συμμετοχικές διαδικασίες( ένα άτομο μία ψήφος ανεξάρτητα από τις μετοχές που έχει). Έχει 12 υποκαταστήματα στην Ιταλία αλλά και πλανόδιες μονάδες. Μια από αυτές έχει εγκατασταθεί στον περίβολο της Πόλης της Άλλης Οικονομίας σε ένα ανακαινισμένο καλαίσθητο… κάρο . Σημειωτέον ότι η τράπεζα-τσαντίρι δεν είναι κάποια ουτοπία εκκεντρικών, αλλά μια πραγματικότητα που λειτουργεί εδώ και δέκα χρόνια στην Ιταλία και είναι η μόνη που τούτους τους δύσκολους καιρούς όχι μόνον δεν γνώρισε κρίση αλλά αύξησε τα μεγέθη της.
Υπεύθυνος τουρισμός.Στον ίδιο πάντα χώρο λειτουργεί ένα συντονιστικό εναλλακτικού τουρισμού που στόχο του έχει να «εκπαιδεύσει» τον ταξιδιώτη ώστε να βλέπει όλες τις πραγματικότητες στα μέρη που επισκέπτεται κι όχι μόνον τα αξιοθέατα. Σε συνεργασία με τοπικές οργανώσεις στον τόπο προορισμού, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες, τα τουριστικά αυτά γραφεία εξασφαλίζουν φιλοξενία σε σπίτια κατοίκων, δίνοντας σπάνιες ευκαιρίες στους επισκέπτες και εξασφαλίζοντας ένα εισόδημα στους φτωχούς οικοδεσπότες.
Ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση. Τα προϊόντα που έπαψαν να ικανοποιούν την ανάγκη για την οποία έχουν παραχθεί, δε σημαίνει αναγκαστικά ότι είναι και για πέταμα. Με λίγη φαντασία και δημιουργικότητα μπορούν ίσως να εξυπηρετήσουν μια διαφορετική ανάγκη. Στο Σπίτι της Άλλης Οικονομίας μπορείτε να αγοράσετε ανακυκλωμένα αντικείμενα, να επισκευάσετε ηλεκτρονικές συσκευές, να παρακολουθήσετε σεμινάρια , ή απλά να πάρετε κάποιες καλές ιδέες για να αξιοποιήσετε παλιά αντικείμενα, ώστε στο μέτρο που σας αναλογεί να μην επιδεινώνετε το πρόβλημα των αποβλήτων.
Εναλλακτική ενημέρωση. Η γνώση είναι κοινωνικό αγαθό και δεν μπορεί να είναι αντικείμενο αγοροπωλησίας. Εδώ μπορεί να μάθει κανείς μέσα από σεμινάρια πώς να χειρίζεται τα προγράμματα ελεύθερου λογισμικού Linux , να έρθει σε επαφή με δημοσιογράφους της ανεξάρτητης εναλλακτικής τηλεόρασης και του τύπου και να συμμετέχει στη διαμόρφωση της πληροφόρησης, μέσα από μια αντίληψη ότι η πληροφόρηση πρέπει να είναι οριζόντια και συμμετοχική.
Βιο- καφενείο, Βιο- εστιατόριο. Το καφενείο και το εστιατόριο προσφέρουν αποκλειστικά βιολογικά προϊόντα και προϊόντα από το δίκαιο εμπόριο ενώ τα εδέσματα είναι φτιαγμένα με παραδοσιακές συνταγές, στην αντίληψη του slow και όχι του fast food .
Τέλος υπάρχουν χώροι όπου γίνονται συνέχεια εκθέσεις φωτογραφίας και ζωγραφικής, προβολές ταινιών, θεατρικές παραστάσεις, διαλέξεις, δρώμενα αλλά και γλέντια.
Πηγή: http://www.blogal.gr/bancaetica/2010/04/19/%CF%84%CE%BF-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF-mall-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%81%CF%8E%CE%BC%CE%B7%CF%82-2/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου