Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Σάββατο, 31 Δεκεμβρίου 2011

«Σύνορα η αγάπη δεν γνωρίζει…»

του Μιχάλη Μπάκα, που πήρα με μαίηλ:
«Σύνορα η αγάπη δεν γνωρίζει» τραγουδούσε ο Κώστας Χατζής και η Μαρινέλλα, στο χαρακτηριστικό τραγούδι της δεκαετίας του ’70. Αλλά εμείς οι κάτοικοι των νησιών του ανατολικού Αιγαίου γνωρίζουμε ότι εκτός από την αγάπη σύνορα δεν γνωρίζουν αφενός μένα τα περιβαλλοντικά προβλήματα αφετέρου δε η στενοκεφαλιά των κυβερνήσεων και από τις δυο πλευρές του Αιγαίου. Με αφορμή τις πρόσφατες δηλώσεις του Μ. Γιλμάζ για αντίποινα των μυστικών υπηρεσιών της Τουρκίας με πυρκαγιές στα ελληνικά νησιά τη δεκαετία του ’90 οι Πράσινοι της Ελλάδας και της Τουρκίας προχώρησαν σε μια κοινή δήλωση επισημαίνοντας ότι «καταδικάζουμε με τον πιο έντονο τρόπο την καταστροφή της φύσης ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής και κρατικών συμφερόντων». Πρόκειται για μια υποψία που όλα αυτά τα χρόνια συζητιόταν στα νησιά μας, όπως θυμάμαι από την πρώτη μου επαφή ως εθελοντής σε κατάσβεση πυρκαγιάς στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όπου η επίσκεψη στη Μυτιλήνη του πρώην προέδρου της Κύπρου Γ. Βασιλείου, είχε συνδυαστεί με πυρκαγιά στο δάσος. Ίσως τελικά μόνο οι Τούρκοι είχαν καταλάβει αυτό που λέμε χρόνια ότι ο πραγματικός πλούτος της χώρας μας είναι το φυσικό μας περιβάλλον. Η κοινή δήλωση των Ελλήνων και Τούρκων Πράσινων πέρα από το συμβολική της θέση αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό χαρακτήρα για τη θέση μας στα ελληνοτουρκικά προβλήματα.
Πολλοί από αυτούς που χύνουν κροκοδείλια δάκρυα τις τελευταίες ημέρες για τις πυρκαγιές στα ελληνικά δάση είναι αυτοί που όταν βλέπουν φωτιές στις απέναντι ακτές του Αιγαίου, είναι οι πρώτοι που χαίρονται. Είναι αυτοί που με παρεμβάσεις τους στο ελληνικό κοινοβούλιο έχουν αποδείξει πολλά χρόνια τώρα ότι εξυπηρετούν συμφέροντα οικοπεδοφάγων και επίδοξων «βιαστών» της ελληνικής φύσης. Η νομιμοποίηση αυθαιρέτων σε περιοχές Νατούρα ήταν ένα παράδειγμα που καταγγείλαμε τον περασμένο Σεπτέμβριο ενώ τις τελευταίες ώρες της κυβέρνησης Παπανδρέου και με διακομματική συμφωνία ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ΛΑΟΣ, εσπευσμένα ψηφίστηκε το Νοέμβριο, σειρά τροπολογιών που εξυπηρετούν συμφέροντα εργολάβων, καταπατητών και όσων θέλουν να εκμεταλλευτούν δασικές εκτάσεις για τουριστική ή άλλη αξιοποίηση.


Γαλιά ή Ασιατικός Σκίουρος, Sciurus anomalus, ένα χαρακτηριστικό είδος της μικρασιατικής χερσονήσου που η κατανομή του στην Ελλάδα περιορίζεται μόνο στη Λέσβο


Γιατί τα περιβαλλοντικά προβλήματα και στις δυο πλευρές του Αιγαίου δεν έχουν σύνορα. Γιατί η κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου στις τουρκικές ακτές φέρνει μια βόμβα στα νησιά μας καθώς η ραδιενέργεια από ένα πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σε περίπτωση διαρροής θα καταστρέψει τη ζωή των ανθρώπων αλλά και κάθε ζωντανού πλάσματος σε όλη την ανατολική Μεσόγειο την περιοχή. Η Ελλάδα έχει κάθε όφελος να αναλάβει πολιτική πρωτοβουλία σε διεθνές επίπεδο για την αποτροπή εγκατάστασης οποιουδήποτε νέου πυρηνικού σταθμού στην ευρύτερη περιοχή μας και τη δημιουργία Ζώνης Ειρήνης στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή χωρίς πυρηνικά και όπλα μαζικής καταστροφής και προς αυτή την κατεύθυνση έχουν αναπτύξει πρωτοβουλία συνεργασίας Πράσινοι της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Κύπρου. Γιατί εάν έχουμε ένα ναυάγιο του μεγέθους του Prestige στο Αιγαίο (τάνκερ ελληνικών συμφερόντων που βυθίστηκε στα ανοικτά της Ισπανίας και Γαλλίας το 2002) με 77,000 τόνους αργού πετρελαίου στη θάλασσα, πέρα από την τεράστια οικολογική καταστροφή, η ζημιά για την τουριστική και αλιευτική δραστηριότητα και για τις 2 μεριές του Αιγαίου θα είναι ανυπολόγιστη.
Σε μια εποχή οικολογικής κρίσης που οι περιβαλλοντικές απειλές δε γνωρίζουν σύνορα, είναι επιτακτική ανάγκη για χώρες που μοιράζονται τα ίδια σύνορα, να μοιράζονται επίσης κοινές προσπάθειες για την προστασία των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος. Η Τουρκία και η Ελλάδα πρέπει να συνεργαστούν στο σχεδιασμό και την υλοποίηση επαρκών πολιτικών περιβαλλοντικής προστασίας.
Σε κάθε περίπτωση τα σχέδια παρακρατικών εμπρησμών δεν μπορούν να αποτελούν άλλοθι για τη διαχρονική αποτυχία των κυβερνήσεών μας να προστατέψουν τον εθνικό αυτό πλούτο και να εξασφαλίσουν εγγυήσεις για την αποκατάσταση της καμένης δασικής γης. Όπως σημείωναν και σε σχετική τους δήλωση οι εκπρόσωποι των Οικολόγων Πράσινων «αν ήταν όντως «πράκτορες του εχθρού» αυτοί που έβαζαν φωτιές πριν 15 χρόνια, τότε τι είναι αυτοί που σήμερα προσπαθούν να επωφεληθούν εις βάρος των καμένων εκτάσεων» και με τις καθημερινές τους πρακτικές επιβουλεύονται την περιβαλλοντική προστασία των νησιών μας; Ας αναλάβουμε λοιπόν τις ευθύνες μας σε κάθε επίπεδο και ας προχωρήσουμε στην περιβαλλοντική προστασία της χώρας μας ως εθνική ανάγκη αλλά και υποχρέωση μας στις γενιές που έρχονται. Γιατί όπως είχε γράψει και ο εθνικός μας ποιητής Δ. Σολωμός «το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθινό».

O Μιχάλης Μπάκας (e-mail:mibakas@gmail.com) είναι Περιβαλλοντολόγος, ΜΔΕ στην Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση, Γραμματέας της Περιφερειακής Οργάνωσης Βορείου Αιγαίου των Οικολόγων Πράσινων.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου