Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τετάρτη, 13 Οκτωβρίου 2010

«Αυτονομίες και Χειραφετήσεις: η Λατινική Αμερική σε κίνηση» .


Ανοιχτή συζήτηση με τον Ραούλ Ζιμπέκι με αφορμή την έκδοση στην Ελλάδα του βιβλίου του

Ανέκαθεν τα κινήματα της Λατινικής Αμερικής υπήρξαν σημεία αναφοράς για τον υπόλοιπο κόσμο, τόσο σε περιόδους εξεγέρσεων, όσο και σε περιόδους «νηνεμίας» γιατί αποτελούν ελπιδοφόρα εργαστήρια συλλογικής δράσης, οργανωτικών και πρακτικών εγχειρημάτων και θεωρητικών αναζητήσεων. Μέσα στην πολυμορφία πολιτικής έκφρασης και δράσης που εκδηλώνεται τον τελευταίο καιρό στη Λατινική Αμερική, έχουν κατακτήσει σημαίνουσα θέση τα κινήματα των «από κάτω»: Ζαπατίστας, ιθαγενείς, πικετέρος, ακτήμονες, άστεγοι, περιθωριοποιημένοι κάτοικοι των πόλεων διεκδικούν ό,τι φαντάζει αδύνατον. Πρόκειται για κινήματα –ή, καλύτερα, για κοινωνίες «εν κινήσει», σύμφωνα με τη διατύπωση του Ραούλ Ζιμπέκι– που εξεγείρονται καθώς ωθούνται στο περιθώριο από ένα αδηφάγο σύστημα κυριαρχίας που σταδιακά επεκτείνεται σ’ ολόκληρο τον πλανήτη. Η εξέγερσή τους, άλλοτε ορατή, πολεμική, άλλοτε σιωπηλή και υπόγεια, ξεκινάει από την ανάγκη για επιβίωση, για να επεκταθεί στην αναζήτηση ενός κόσμου διαφορετικού, ενός κόσμου που πρέπει να επινοηθεί.
Ένας νέος κόσμος, με έντονα τα στοιχεία του πειραματισμού και της αβεβαιότητας, αναζητείται, δημιουργείται εδώ και τώρα∙ μέσα από διαδικασίες και μορφές οργάνωσης στις οποίες υπάρχουν εν σπέρματι τα χαρακτηριστικά μιας άλλης κοινωνίας, όπου έννοιες όπως η αυτονομία, η οριζοντιότητα, η συλλογικότητα, η αλληλεγγύη, η αξιοπρέπεια έχουν ιδιαίτερο βάρος.
Ο Ραούλ Ζιμπέκι, με τη ματιά του στρατευμένου στο πλευρό αυτών των κινημάτων, προσεγγίζει τους αγώνες κοινωνικής χειραφέτησης και τις νέες μορφές οργάνωσης που οικοδομούν τα κινήματα των από κάτω και αναλύει τις καθημερινές κοινωνικές πρακτικές αυτοδιαχείρισης, την αξία των κοινωνικών δεσμών και την πολιτική κουλτούρα αυτών των «εν κινήσει» κοινωνιών.


Λίγα λόγια για το βιβλίο:
Η συλλογή δοκιμίων που απαρτίζουν το βιβλίο Αυτονομίες και Χειραφετήσεις αποτελεί μια απόπειρα χαρτογράφησης των κινημάτων των «από κάτω» της Λατινικής Αμερικής. Από τις κατειλημμένες εκτάσεις στις παρυφές των μεγαλουπόλεων της Χιλής, της Αργεντινής και του Περού, μέχρι τις αυτόνομες ζαπατιστικές περιοχές στο νοτιοανατολικό Μεξικό και τα απαλλοτριωμένα από τους αγρότες εδάφη στη Βραζιλία, ο συγγραφέας ανιχνεύει τα πολιτικά όρια μεταξύ αυτονομίας και ηγεμονίας, αντιπαραβάλει στους κάθετους και παραδοσιακούς τρόπους άσκησης της πολιτικής τις οριζόντιες μορφές που επινοούν τα κοινωνικά κινήματα σε όλο το μήκος και πλάτος της ηπείρου. Μέσα από αυτή τη διαδρομή φωτίζονται οι αθέατες πλευρές και οι υπόγειες διεργασίες των κινημάτων, αυτές ακριβώς που τους επιτρέπουν να επιβιώνουν και να αναπτύσσουν μορφές οργάνωσης που εμπεριέχουν σπέρματα μιας άλλης κοινωνίας.
Η μετάφραση του βιβλίου έγινε συλλογικά από την ομάδα έκδοσης του περιοδικού Αλάνα και τα έσοδα θα διατεθούν στους Αυτόνομους Δήμους των Ζαπατίστας.
Ομάδα ΑΛΑΝΑ (Αλληλεγγύη, Αντίσταση, Αξιοπρέπεια ...στις Αμερικές των κινημάτων)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου