Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Πέμπτη, 29 Απριλίου 2010

Η Κοτσαμπάμπα αφετηρία ριζοσπαστικών αντιστάσεων και πλανητικών κινητοποιήσεων

Του Γιώργου Μητραλιά, από το ιστολόγιο http://ecoleft.blogspot.com/2010/04/blog-post_25.html

Tι κι αν το αντικείμενό της ήταν η κλιματική κρίση, το υπ’αριθμόν 1 πρόβλημα της ανθρωπότητας; Τι κι αν η συμμετοχή ήταν μαζική (31.000 αγωνιστές και ακτιβιστές από τις 5 ηπείρους), ξεπερνώντας κάθε προσδοκία; Τι κι αν δεν έλειψαν οι αρχηγοί κρατών, έστω κι αν αυτοί (Τσάβες, Κορρέα, Μοράλες, Ορτέγκα) δεν ορκίζονται στο όνομα του ιμπεριαλισμού; Τι κι αν υπήρξαν όλα τα συστατικά (άφθονος «εξωτισμός» και «χρώμα» των ιθαγενικών κινημάτων από την Αλάσκα μέχρι τη Γη του Πυρός) της πιο πιασάρικης τηλεοπτικής παραγωγής; Η Συνδιάσκεψη των Λαών για τη Κλιματική Αλλαγή και τα Δικαιώματα της Μητέρας-Γης, που διεξήχθη με μεγάλη επιτυχία από τις 19 μέχρι τις 22 Απριλίου στην Κοτσαμπάμπα της Βολιβίας, «θάφτηκε» κυριολεκτικά από όλα τα μεγάλα δυτικά –και «φυσικά» και τα ελληνικά- ΜΜΕ, που αρνήθηκαν να δώσουν την παραμικρή εικόνα της, την παραμικρή πληροφορία για τις εργασίες της.
Αναμενόμενος…αλλά μάταιος ο κόπος τους! Οι τρεις μέρες της Κοτσαμπάμπα έγραψαν κιόλας ιστορία καθώς τίποτα δεν είναι πια όπως πριν από αυτές. Καταρχήν, κάλυψαν ένα τεράστιο κενό δίνοντας για πρώτη φορά το λόγο στους «από κάτω» του πλανήτη μας, που είχαν καταδικαστεί σε διακοσμητικό ρόλο στις διάφορες Κοπεγχάγες των «από πάνω». Κατόπιν, κατάφεραν να αποτελέσουν την εναλλακτική πρόταση και συνάμα την ελπίδα που τόσο έχει ανάγκη η ανθρωπότητα μετά από τις αλλεπάλληλες παταγώδεις αποτυχίες των «από πάνω», με πιο πρόσφατη εκείνη της διάσκεψης της Βόννης μόλις 10 μέρες πριν από τη Κοτσαμπάμπα. Και τέλος, άρθρωσαν ένα ριζικά διαφορετικό λόγο που, εντοπίζοντας στον καπιταλισμό την κύρια αιτία της κλιματικής καταστροφής, προχωράει σε τολμηρές διεκδικητικές προτάσεις ικανές να εμπνεύσουν και να κινητοποιήσουν εκατομμύρια ανθρώπους.
Φυσικά, θα πρέπει να μεταφραστούν το συντομότερο δυνατό στα ελληνικά και οι 9 σελίδες του «Συμφώνου των Λαών» που, συνοψίζοντας τα πορίσματα των 17 ομάδων εργασίας της συνδιάσκεψης, αποτελεί σίγουρα ένα ιστορικό ντοκουμέντο, δίνοντας ευθύς εξ αρχής τον τόνο με διαπιστώσεις όπως: «Σήμερα, η Μητέρα Γη μας είναι πληγωμένη και κινδυνεύει το μέλλον της ανθρωπότητας». Ή επίσης, «Αντιμετωπίζουμε τη τελική κρίση του πατριαρχικού πολιτισμικού μοντέλου που βασίζεται στην υποταγή και τη καταστροφή των ανθρώπινων όντων και της φύσης, που επιταχύνθηκε με τη βιομηχανική επανάσταση». Και ακόμα, «υπό το καπιταλισμό, η Μητέρα Γη μετατρέπεται μόνο σε πηγή πρώτων υλών και τα ανθρώπινα όντα σε παραγωγικά μέσα και σε καταναλωτές, σε πρόσωπα που αξίζουν για αυτό που έχουν και όχι για αυτό που είναι». Και όλα αυτά επειδή «το καπιταλιστικό σύστημα μας έχει επιβάλει μια λογική του ανταγωνισμού, της προόδου και της απεριόριστης ανάπτυξης. Αυτό το μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης επιδιώκει το χωρίς όρια κέρδος, αποκόπτοντας τα ανθρώπινα όντα από τη φύση, εγκαθιδρύοντας μια λογική κυριαρχίας πάνω στα ανθρώπινα όντα, μετατρέποντας τα πάντα σε εμπορεύματα»…

Το Σύμφωνο των Λαών δεν περιορίζεται όμως μόνο στη διάγνωση των βαθύτερων αιτίων του κακού. Προχωράει και σε προτάσεις για τη θεραπεία του, όπως όταν προλειαίνει το έδαφος π.χ. για τη δημιουργία ενός «Διεθνούς Δικαστηρίου Κλιματικής και Περιβαλλοντικής Δικαιοσύνης» που θα δικάζει κράτη, επιχειρήσεις και άτομα που συμβάλουν στην επιδείνωση της κλιματικής και περιβαλλοντικής κρίσης. Ή για την οργάνωση ενός Παγκόσμιου Δημοψηφίσματος, που θα μπορούσε να διεξαχθεί στις 22 Απριλίου 2011, για να απαντήσει η ανθρωπότητα (στόχος είναι να ψηφίσουν 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι) σε ερωτήματα όπως «η μεταφορά των στρατιωτικών δαπανών σε ένα ταμείο για την υπεράσπιση του πλανήτη» ή «η εγκατάλειψη της υπερπαραγωγής και της υπερκατανάλωσης που χαρακτηρίζει το καπιταλιστικό μοντέλο»!

Το κυριότερο και πιο πολύτιμο αποτέλεσμα των τριών ημερών της Κοτσαμπάμπα είναι όμως, το κάλεσμα για τη δημιουργία του «Παγκόσμιου Κινήματος των Λαών για τη Μητέρα Γη», ενός ενωτικού, ανοιχτού, ριζοσπαστικού και δημοκρατικού κινηματικού δικτύου πλανητικής εμβέλειας, «με στόχο να συντονίζει τη δράση όλων μας»! Σε εμάς εδώ στην Ελλάδα απομένει τώρα το πιο σημαντικό αλλά συνάμα και το πιο δύσκολο: να εμπνευστούμε και να επωφεληθούμε από το ιδρυτικό γεγονός της Κοτσαμπάμπα, για μην μείνει η χώρα μας έξω από αυτό το παγκόσμιο κίνημα σωτηρίας του ανθρώπινου είδους, που απαιτούν οι χαλεποί καιροί μας…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου