Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2013

ΒΙΟ.ΜΕ: Η αυτοδιαχείριση προ των πυλών



Συνέντευξη με τον Μάκη Αναγνώστου από το σωματείο εργατών της Bιομηχανικής Mεταλλευτικής
Σε ποιό στάδιο βρίσκεται σήμερα ο αγώνας σας;
Από την προηγούμενη συνέντευξη έχουν αλλάξει πολλά πράγματα. Πλέον έχουν παρθεί αποφάσεις που δεν είχαν ληφθεί το προηγούμενο διάστημα. Μέχρι ένα σημείο κοιτούσαμε να ακολουθήσουμε τον δρόμο της νομιμότητας και τίποτα άλλο, όμως είδαμε ότι με τον δρόμο αυτό πάει μακριά η βαλίτσα. Γι’ αυτό και η συνέλευση αποφάσισε να ακολουθήσει άλλον δρόμο, νόμιμο πάλι, αλλά βασισμένο στη λογική πως νόμος είναι το δίκαιο του εργάτη και όχι ο αστικός νόμος.
Είστε απλήρωτοι από τον Μάιο του 2011, ενώ από τον Σεπτέμβριο έχει λήξει και το επίδομα επίσχεσης εργασίας που λαμβάνατε από τον ΟΑΕΔ. Πώς επιβιώνετε σε αυτές τις συνθήκες;
Ίσα ίσα επιβιώνουμε, αν λέγεται αυτό επιβίωση. Η αλήθεια είναι ότι σε κάποιες ακραίες περιπτώσεις έχει ενδιαφερθεί το Υπουργείο αλλά ουσιαστικά η βοήθεια αυτή είναι ελεημοσύνη και δεν δίνει λύσεις στο πραγματικό πρόβλημα που είναι η ανεργία. Αυτό που θέλουμε εμείς είναι εργασία και όχι ελεημοσύνη.
Θα ήθελα να μου πεις για την ανταπόκριση που έχει ο αγώνας σας και για την αλληλεγγύη που σας δείχνει ο κόσμος.
Υπάρχει βοήθεια απ’ όλη την Ελλάδα αλλά και από το εξωτερικό. Βέβαια αυτοί που μας υποστηρίζουν είναι φτωχοί άνθρωποι. Δεν είναι ούτε μεγάλοι εκδότες, ούτε μεγάλοι εργοδότες. Είναι άνθρωποι λαϊκοί, εργάτες, εργαζόμενοι και μάλλον οι περισσότεροι άνεργοι, οι οποίοι όμως μας υποστηρίζουν με το υστέρημα τους. Άλλοι μας φέρνουν ένα πακέτο μακαρόνια, άλλοι ένα σακουλάκι φασόλια ή άλλοι μας υποστηρίζουν δίνοντας 2 ευρώ οικονομική ενίσχυση. Ακόμη όμως και αυτή η μικρή βοήθεια είναι για εμάς σημαντική και μας δίνει δύναμη και κουράγιο να συνεχίσουμε.
Μια μερίδα της “αριστεράς” σας έχει κατηγορήσει ότι με την προσπάθειά σας να πάρετε τον έλεγχο του εργοστασίου στα χέρια σας προσπαθείτε να γίνετε μικροί καπιταλιστές. Πως απαντάτε σε αυτούς;
Σε αυτούς έχουμε απαντήσει ήδη. Όταν το εργατικό κίνημα είναι δίπλα μας αυτοί οι αγώνες είναι δύσκολο να ξεφύγουν από το πλαίσιό τους. Όταν όμως το κίνημα απομακρύνεται οι εργαζόμενοι σαν εργαζόμενοι προσπαθούν να βρουν τρόπους για να επιβιώσουν και υπάρχει κίνδυνος να αστικοποιηθεί το όλο ζήτημα.
Στις τελευταίες απεργιακές κινητοποιήσεις επιλέξατε μία διακριτή στάση τόσο από την ΓΣΕΕ όσο και από το Π.Α.ΜΕ. και τον Συντονισμό Πρωτοβάθμιων Σωματείων. Τι σας οδήγησε στην απόφαση αυτή;
Όλα αυτά είναι αποφάσεις της γενικής συνέλευσης. Θέλω να πω ότι δεν ήταν πρόταση της διοίκησης του σωματείου -αν και δεν λειτουργούμε ουσιαστικά σαν διοίκηση- το που θα πάμε, αλλά υπάρχει πάντα προβληματισμός για το που θα πάμε, συζητείται μέσα στην γενική συνέλευση και η γενική συνέλευση αποφασίζει. Η γενική συνέλευση έχει αυτή την στάση γιατί έχει δει κάποια πράγματα τα οποία εγώ δεν θέλω να κριτικάρω.
Δεν θέλεις να μας πεις τι ακριβώς ήταν αυτά που είδαν οι εργαζόμενοι;
Όταν ξεκίνησε να λειτουργεί το σωματείο πηγαίναμε στο Εργατικό Κέντρο. Εκεί είδαμε ότι η στάση τους δεν ήταν αυτή που περιμέναμε. Δηλαδή, για παράδειγμα, έβγαιναν διάφοροι στις απεργιακές κινητοποιήσεις και έλεγαν ότι θα πρέπει να παρακαλέσουμε τα αφεντικά να φέρουν πίσω τα κεφάλαια. Εμείς δεν συμφωνούσαμε. Θέλαμε έναν πιο ταξικό δρόμο και πήγαμε στο Π.Α.ΜΕ. Εκεί φτάσαμε στο σημείο να είμαστε το μοναδικό σωματείο που κρατούσε πανό μαζί με το Π.Α.ΜΕ. και το Π.Α.ΜΕ. έκανε πως δεν μας βλέπει επειδή δεν συμφωνούσε μαζί μας σε κάποια πράγματα. Το ΠΑΜΕ έχει ταξικότητα, αλλά μπορεί να πει κάποιος πως εμείς σαν σωματείο βάσης δεν έχουμε ταξικότητα; Το ότι δεν συμφωνούμε με το Π.Α.ΜΕ. σε επί μέρους ζητήματα δεν μας κάνει αντιπάλους. Aλλά σίγουρα η στάση του Π.Α.ΜΕ. επειδή δεν συμφωνούμε σε όλα και δεν ακούμε τυφλά τις συμβουλές δεν είναι μάλλον η αναμενόμενη από την γενική συνέλευση και για αυτό πάρθηκαν αυτές οι αποφάσεις.
Δηλαδή κατά κάποιο τρόπο τους βρήκατε απέναντι σας.
Δε μπορούμε να πούμε ότι τους βρήκαμε απέναντί μας, αλλά σίγουρα δεν τους βρήκαμε δίπλα μας. Αυτό είναι το κακό. Και πρέπει να πω σε πολλές εκδηλώσεις σε πόλεις που έγιναν το τελευταίο διάστημα, πολλά μέλη του Π.Α.ΜΕ, μεμονωμένα κατέθεσαν θετική άποψη για τον αγώνα μας και τον τρόπο που βάζουμε τα ζητήματα!
Τον Οκτώβριο πραγματοποιήθηκε ένα μεγάλο καραβάνι αλληλεγγύης από την Θεσσαλονίκη στη Λάρισα και Βόλο, με κατάληξη την Αθήνα. Πως θα χαρακτήριζες αυτή την εμπειρία;
Θα σου πω τι είπαν οι συνάδελφοι, δεν θα την χαρακτηρίσω εγώ. Πολλοί συνάδελφοι ήταν μέχρι τότε προβληματισμένοι και δεν γνώριζαν αν ήθελαν να έρθουν ή όχι, όμως μετά το τέλος του καραβανιού αυτό που δήλωσαν ήταν πως αν ξαναγίνει ακόμη και αύριο θα πάμε ξανά.
Από τους ιδιοκτήτες του εργοστασίου υπήρξε κάποια αντίδραση όλο αυτό το διάστημα;
Μέχρι στιγμής κρατάνε μια παθητική στάση, αλλά είμαστε σίγουροι πως κάνουν κάποιες κινήσεις για να ξαναμπούν στο παιχνίδι. Εδώ θα παίξει ρόλο η αποφασιστικότητα η δικιά μας και πόσο δυνατοί είμαστε.
Κάποιοι ίσως θα παρατηρούσαν πως το τελευταίο διάστημα υπήρχε μία κάμψη στον αγώνα της ΒΙΟΜΕ. Τι προτίθεστε να κάνετε στο επόμενο διάστημα για να αναθερμάνετε τον αγώνα σας;
Κάμψη δεν θα το έλεγα. Φυσικά μέσα στις γιορτές υπήρξε ένα χαλάρωμα, όμως μερικές φορές όταν είναι να δώσεις έναν αγώνα δρόμου πρέπει πρώτα να πάρεις φόρα ώστε να καταφέρεις να δώσεις περισσότερη ώθηση. Αυτό νομίζουμε πως γίνεται γιατί το επόμενο διάστημα θα τρέξουν πολλά. Είπαμε πως επίκειται η συνάντηση με το Υπουργείο, θα γίνουν κάποιες επαφές στην Αθήνα γενικά για το πως μπορούμε να διακινήσουμε κάποια προϊόντα, θα έχουμε ποινικό δικαστήριο στις 24 του μηνός ενάντια στην πρώην εργοδοσία και στη συνέχεια, στις 8 του Φλεβάρη, ξεκινάει κάτι καινούριο για να γεννηθεί κάτι άλλο. Η αρχή θα είναι η συναυλία που ετοιμάζουμε για εκείνη την ημερομηνία με την συμμετοχή γνωστών καλλιτεχνών, όπως ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, ο Χαρούλης, οι Χαΐνηδες κ.α και στις 11 θα υπάρχει εξέλιξη για να λειτουργήσει το εργοστάσιο.
Τι ακριβώς σκοπεύετε να κάνετε το συγκεκριμένο τριήμερο;
Θα γίνει ένα αντίστροφο καραβάνι. Δηλαδή αυτή την φορά δεν θα κατέβουμε εμείς στις άλλες πόλεις, αλλά καλούμε τις άλλες πόλεις να έρθουν στην Θεσσαλονίκη και να στηρίξουν μια νέα προσπάθεια που ξεκινάει στις 8 του μηνός. Το αποκορύφωμα αυτής της προσπάθειας δεν ξέρουμε πότε ακριβώς θα είναι, αλλά όπως είπαμε ξεκινάει στις 8 του μήνα με πορεία και συναυλία και μετά θα συνεχίσουμε στο εργοστάσιο. Το πώς ακριβώς θα συνεχίσουμε θα το πούμε το επόμενο διάστημα.
Θα κριθεί αυτό και από τις επαφές που θα έχετε στην Αθήνα; Δηλαδή, αν δεν ευοδωθούν οι συζητήσεις με το Υπουργείο, υπάρχει περίπτωση να λειτουργήσετε οι ίδιοι;
Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε, με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Τώρα αν αλλάξουν κάποια πράγματα στον δρόμο και το Υπουργείο όντως δώσει κάποια λύση μακάρι να την δώσει. Εμείς ρίξαμε το μπαλάκι στο Υπουργείο και είπαμε πως αυτό είναι πλέον υπεύθυνο για το πως θα δουλέψει το εργοστάσιο. Είτε με τον νόμιμο ή μάλλον καλύτερα νομότυπο τρόπο, είτε με αυτό που λέμε εμείς πως νόμος είναι το δίκαιο του εργάτη και πως δικαιούμαστε να το πάρουμε στα χέρια μας.
Αν όντως πάρετε στα χέρια σας το εργοστάσιο και το λειτουργήσετε, πώς πιστεύετε ότι θα καταφέρετε να το κρατήσετε ζωντανό και υγιές κάτω από την πίεση της οικονομικής κρίσης; Έχετε κάποιο σχέδιο γι’ αυτό;
Σχέδιο υπάρχει. Το τι ισχυριζόμαστε εμείς με το τι υπάρχει εκεί έξω έχει μεγάλη διαφορά. Εμείς πιστεύουμε πως ακόμα και σε αυτή την μειωμένη και παρακμασμένη αγορά, ένα άνοιγμα σε διαφορετικού είδους μαγαζιά και εμπορικά καταστήματα και ένα άνοιγμα προς άλλες χώρες θα μας δώσει την δυνατότητα να το κρατήσουμε στην παρούσα φάση που περνάμε τα δύσκολα. Να αντέξουμε και να δουλέψουμε στην συνέχεια με άλλον τρόπο.
Ο αγώνας της ΒΙΟΜΕ έχει χαρακτηριστεί από πολλούς πρωτοπόρος για τα ελληνικά τουλάχιστον δεδομένα καθώς δείχνει τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουν και άλλα εργοστάσια που βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση. Υπάρχει μέχρι στιγμής κάποια ανταπόκριση από εργαζόμενους άλλων εργοστασίων που βιώνουν την ίδια κατάσταση;
Πρωτοπόρος δεν θα έλεγα. Το αίτημα μας είναι αρχέγονο αίτημα των εργαζόμενων από πάντα. Αυτό που κοιτούσε ο εργαζόμενος, ο βιομηχανικός εργαζόμενος περισσότερο, ήταν να πάρει τα μέσα παραγωγής στα χέρια του και να μπορέσει να παράγει ο ίδιος για τον εαυτό του. Το ζήτημα αυτό εμείς το θέτουμε σε όλους τους εργαζόμενους όμως αυτό που κάνει εδώ και χρόνια η αστική τάξη είναι να κρατάει σε ύπνωση την εργατική τάξη ώστε να μην μπορεί να σκέφτεται με αυτόν τον αρχέγονο τρόπο. Για αυτό και ωθεί τους αγώνες σε πιο “ήρεμες” και αστικής φύσης λύσεις. Εμείς, το ξαναλέω, πήραμε τα παραδείγματα από το παρελθόν και πιστεύουμε πως με το στήσιμο που θέλουμε να κάνουμε και με το καταστατικό που θα κάνουμε θα μπορέσουμε να κρατήσουμε ένα πολύ καλό επίπεδο συνεργατικότητας, γιατί αυτό θα γίνει στην ουσία ένας εργατικός συνεταιρισμός που θα ξεφύγει από αυτές τις αστικού τύπου λύσεις.
Βάγιος Τζαχρήστας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου