Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Πέμπτη, 31 Ιανουαρίου 2013

Αντίσταση στην οικονομία της αγοράς



ΚΟΛΕΚΤΙΒΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ

Της Αφροδίτης Τζιαντζή

Δεν τους αρέσει η έκφραση «αφεντικά του εαυτού τους», γιατί επιχειρούν να υπερβούν τις σχέσεις αφεντικού-υπαλλήλου μέσα από οριζόντιες συλλογικότητες, χωρίς ιδιοκτησία και κέρδος. Δεν θέλουν να λέγονται συν-έταιροι, αλλά συν-εργαζόμενοι: «Αλλο κοινωνική αυτοδιαχείριση, άλλο επιχείρηση», γράφουν. Δεν καρπώνονται υπεραξία, αλλά πληρώνονται ίσο μισθό για ίση δουλειά.

Συνήθως δεν υπάρχει ιδιοκτησιακό μέρισμα, αλλά το όποιο πλεόνασμα προκύπτει μετά την πληρωμή των μισθών, επιστρέφει στο κοινό ταμείο ή στηρίζει αλληλέγγυα εγχειρήματα. Δεν έχουν αυταπάτες ότι είναι «νησίδες ελευθερίας» στον καπιταλισμό, αλλά φιλοδοξούν να στήσουν συνεργατικά δίκτυα αντίστασης στην οικονομία της αγοράς. Τέκνα της ανάγκης για επιβίωση αλλά και της επιθυμίας για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση, οι συλλογικότητες εργασίας ή αλλιώς κολεκτίβες γεννιούνται, οργανώνονται, αλληλοϋποστηρίζονται, αντέχουν και αυξάνουν, σε πείσμα των Μνημονίων, της φτώχειας και της ανεργίας.

Την Κυριακή το βράδυ, στο φιλόξενο σπίτι της «Μεσοποταμίας» στο Μοσχάτο, μιας κίνησης πολιτών που δραστηριοποιείται πάνω από οχτώ χρόνια σε περιβαλλοντικά και κοινωνικά ζητήματα, παρουσιάστηκαν εφτά κολεκτίβες εργασίας και αλληλέγγυοι συνεταιρισμοί. Ολες τους δημιουργήθηκαν μέσα στην κρίση, με την παλαιότερη, το καφενείο «Παγκάκι» στο Κουκάκι, να έχει διάρκεια ζωής δυόμισι χρόνια, ενώ η νεότερη, το Κοινωνικό Παντοπωλείο «Η Σέσουλα», εγκαινιάζεται σε δεκαπέντε ημέρες στα Εξάρχεια.

Οι νεοεμφανιζόμενες κολεκτίβες δραστηριοποιούνται υπό τη νομική μορφή του κοινωνικού ή αστικού συνεταιρισμού, εμπνέονται από τις αρχές της αλληλέγγυας οικονομίας και του δίκαιου εμπορίου, σέβονται τον παραγωγό, τον καταναλωτή και το περιβάλλον, ενώ ταυτόχρονα αυτοπροσδιορίζονται ως πειράματα επαναπροσδιορισμού των σχέσεων εργασίας και παραγωγής.

Οχτώ κολεκτίβες έχουν δημιουργήσει ένα στοιχειώδες δίκτυο αλληλοϋποστήριξης με σκοπό να το επεκτείνουν: «Οταν μας χαλάει ο υπολογιστής, τον φτιάχνουμε απέναντι «Στην Πρίζα»», λέει ο Ηλίας από τον «Συν Αλλοις», προμηθευτικό συνεταιρισμό αλληλέγγυου εμπορίου στο Θησείο. Oι «Εκδόσεις των συναδέλφων» εκδίδουν βιβλία συλλογικοτήτων και στηρίζουν οικονομικά εργατικούς αγώνες και συνεταιρισμούς. «Εκτός από την οικονομική επιβίωση και τα γραφειοκρατικά εμπόδια, το μεγάλο στοίχημα είναι οι ανθρώπινες σχέσεις», μας λέει η Λόλα από το καφενείο «Περιβολάκι» στα Κάτω Πετράλωνα, που δημιουργήθηκε από απολυμένους από τον χώρο των ΜΜΕ. «Αν θες να μείνεις σε μια κολεκτίβα πρέπει να κατεβάσεις το εγώ σου», λέει η Ευγενία από το «Παγκάκι», περιγράφοντας πώς λειτουργούν οι τακτικές συνελεύσεις, που αποφασίζουν, με συναίνεση ή ομοφωνία, για τα πάντα, «από το τι καφέ θα σερβίρουμε ώς το τι στάση θα κρατήσουμε στις γενικές απεργίες».

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολυεθνική κολεκτίβα Leilimlei, εστιατόριο και πολιτιστικό κέντρο στου Γκύζη. Την ξεκίνησαν πριν από ενάμιση χρόνο πέντε πολιτικοί πρόσφυγες από την Τουρκία, και σήμερα συμμετέχουν τρεις Ελληνες, δύο Κούρδοι, ένας Τούρκος και ένας Σέρβος. «Πήρα την ιδέα από την Collective Courier, κολεκτίβα που σχημάτισαν συνάδελφοί μου μέλη του Σωματείου Βάσης Οδηγών Δικύκλου», λέει ο Κιαμίλ. «Δεν είναι μόνο μια πρόταση επιβίωσης αλλά μια κίνηση φιλοσοφική και αντικαπιταλιστική». Κάθε Τετάρτη έχει δωρεάν προβολή ταινίας και συζήτηση, κάθε Πέμπτη 6-8 το βράδυ δωρεάν μαθήματα τουρκικών, ενώ διοργανώνονται συζητήσεις για την πολιτική κατάσταση στην Τουρκία και το Κουρδιστάν.

Κοινό χαρακτηριστικό των συλλογικοτήτων εργασίας είναι οι προσιτές τιμές και η υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών και των αγαθών. Δυστυχώς προς το παρόν μόνο το «Παγκάκι» καλύπτει πλήρως οικονομικά τα μέλη του. Οι υπόλοιποι δίνουν ένα συμφωνημένο κοινό ωρομίσθιο, με στόχο να αυξηθεί ώστε να καλύπτει βιοποριστικά κατά προτεραιότητα όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, εφαρμόζοντας τις αρχές της αλληλεγγύης μέσα στη συλλογικότητα. Οι λέξεις «δυσκολία», «πείραμα» και «ελπίδα» επανέρχονταν στα χείλη των ομιλητών, μαζί με το χαμόγελο και εκείνο το βλέμμα αναγνώρισης ανάμεσα σε ανθρώπους που μοιράζονται το κοινό στοίχημα ενός διαφορετικού τρόπου να ζεις και να εργάζεσαι.

…………………………………………………………………………………………………………………………………..

Πού θα τους βρείτε

-Καφενείο «Το Παγκάκι» – πεζόδρομος Γ. Ολυμπίου 17-19 Κουκάκι τηλ. 2130009927. pagkaki.org

-Καφενείο-Μεζεδοπωλείο «To Περιβολάκι» – Αθηναίου 7, πλατεία Ηούς Κάτω Πετράλωνα, τηλ. 2130237687

-Εστιατόριο-Πολιτιστικό Κέντρο Λείλιμ Λει: Bαλτινών 2 Γκύζη, τηλ. 2117009383, leilimlei.gr

-Εκδόσεις και Βιβλιοπωλείο Των Συναδέλφων: Ερεσού 35 Αθήνα, τηλ. 2103818840, ekdoseisynadelfwn.wordpress.com

-Κολεκτίβα Εργασίας για την Τεχνολογία «Στην Πρίζα», Nηλέως 36 Θησείo, τηλ. 2117802500, stinpriza.org

-Συνεταιρισμός Αλληλέγγυας Οικονομίας «Συν Αλλοις», Νηλέως 35 Θησείο, τηλ. 2103456681, synallois.org

-Κίνηση Πολιτών Μεσοποταμία – Mesopotamia.gr

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου