Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Κυριακή, 3 Ιουνίου 2012

Ναι στο διχασμό της Αριστεράς, όχι στον καπιταλισμό!


(Ένα σχόλιο με αφορμή ένα πρόσφατο άρθρο του Boaventura de Sousa Santos*)

Μην τρομάζετε. Στην ιστορία της η Αριστερά ήταν πάντα διχασμένη και πολυδιασπασμένη. Υπήρξαν εποχές που η πολυδιάσπαση δεν αποτέλεσε εμπόδιο για τη δημιουργία μεγάλων ανατροπών προς όφελος των καταπιεσμένων.
Αλλά: «Η αριστερά πάντα διχαζόταν για τα μοντέλα σοσιαλισμού που πρότεινε και για τους τρόπους υλοποίησης του σοσιαλισμού. Σήμερα διχάζεται για μοντέλα καπιταλισμού» επισημαίνει ο Boaventura de Sousa Santos.
Το άρθρο του αφορά κυρίως τις διαφωνίες στην Αριστερά της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής στο θέμα της Ανάπτυξης, αλλά και στις διάφορες τάσεις που υπάρχουν στην ίδια τη Λατινική Αμερική πάνω σε μοντέλα ανάπτυξης, δυστυχώς καπιταλιστικά.
Έχω να προσθέσω ότι στην Ευρώπη η Αριστερά μάλιστα διαφωνεί ακόμα και για τους τρόπους εξόδου του καπιταλισμού από την κρίση του!
Επίσης ενώ στη Λατινική Αμερική η κυρίαρχη τάση στην Αριστερά υποστηρίζει την περιφερειακή οικονομική ολοκλήρωση στην UNASUR, την κοινή τράπεζα και το κοινό λατινοαμερικάνικο νόμισμα, το Ευρώ είναι υπό κατάρρευση.
Ο έξωθεν παρατηρητής των πολιτικών τοποθετήσεων στην Ευρώπη παθαίνει σύγχυση διότι βλέπει εκπροσώπους του Γερμανικού κεφαλαίου να θέλουν επιστροφή στο μάρκο, και ταυτόχρονα ορισμένους ισπανούς νεοαποικιοκράτες που θέλουν πάλι την ισπανική πεσέτα. Η Λεπέν θέλει αποχώρηση της Γαλλίας από την Ευρωζώνη και παραδόξως το ίδιο διεκδικούν μανιωδώς αρκετοί κομμουνιστές του Νότου.

Και για να έρθουμε στην Ελλάδα.

Η αριστερά στην Ελλάδα διχάζεται για το μοντέλο καπιταλισμού που πρέπει να εφαρμοστεί και για τους καπιταλιστικούς θεσμούς που χρειαζόμαστε.
Υπάρχει η αριστερά του Ευρώ και η αριστερά του «εθνικού νομίσματος», υπάρχει η αριστερά του «Μέσα στην ΕΕ» και η αριστερά του «Έξω από την ΕΕ», υπάρχει η αριστερά που προσπαθεί να δώσει τη μάχη μέσα στους διεθνείς καπιταλιστικούς σχηματισμούς ελπίζοντας σε διεθνείς ανατροπές και υπάρχει η αριστερά που επιμένει στο «έθνος-κράτος», που πιστεύει στην «Εθνική Ανεξαρτησία και την Παραγωγική Ανάπτυξη».
Μήπως είναι καιρός να πάψουμε να διαφωνούμε για τα μοντέλα καπιταλισμού και να αρχίσουμε να διαφωνούμε για την άλλη κοινωνία που ονειρευόμαστε;
Έχει νόημα τελικά να συζητάμε για το ποια τράπεζα θα τυπώνει νόμισμα; Ποιος ο σκοπός της ιδιαίτερης αναφοράς στη σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τους άλλους θεσμούς διακυβέρνησης της ΕΕ;
Μια ουσιαστικά αντικαπιταλιστική πρόταση, που είναι πραγματικά απελευθερωμένη από «μοντέλα καπιταλισμού» δεν έχει ανάγκη να θέσει ως «ιδιαίτερο», «ξεχωριστό» και πιο «σημαντικό» στόχο την σύγκρουση με την ΕΕ. Εκτός αν θέλει να υπονοήσει μια ανύπαρκτη αντίθεση «Έθνους» και «Ε.Ε», να τονίσει την ανυπόστατη και φανταστική αντίθεση Ελλάδας και Γερμανίας, λόγου χάρη, ενώ θα έπρεπε να αποκαθηλώσει τις φανταστικές εθνικές ενότητες.
Αν είναι «ανόητο» να απαριθμούμε ξεχωριστά έναν-έναν τους καπιταλιστικούς θεσμούς με τους οποίους πρέπει να συγκρουστούν οι καταπιεσμένοι όλων των εθνών, είναι μάλλον επικίνδυνο να δίνουμε έμφαση στη σύγκρουση με το «ξένο» κεφάλαιο, τις «ξένες» επιλογές, τις «ξένες» νομοθεσίες που μας καταπιέζουν. Όπως είναι αυτονόητο ότι οι εργάτες της Ελλάδας πάντα θα συγκρούονται πχ με την Τράπεζα της Ελλάδας και τους στόχους της περί «πληθωρισμού», περί «ελλειμμάτων» και δημοσίου χρέους, έτσι είναι και αυτονόητο ότι οι εργαζόμενοι της Ευρώπης συγκρούονται με τις αντίστοιχες επιλογές των οργάνων της Ευρωζώνης.
Μήπως στις καταγγελίες για «λαϊκισμό» όταν προβάλλουμε τα δικαιώματα των καταπιεσμένων πρέπει να αντιτάξουμε ακόμα περισσότερη «ταξική» πολιτική;
Στις θέσεις για «επαναδιαπραγμάτευση με τους Ευρωπαίους» η καλύτερη απάντηση δεν είναι το «δεν υπάρχει φιλολαϊκή λύση μέσα στην Ευρωζώνη» αλλά ίσως κάτι που λέει πάλι ο Boaventura de Sousa Santos:
«(…) να υποστηρίξουμε ότι η ευτυχία της κοινωνίας εξαρτάται λιγότερο από την ανάπτυξη και περισσότερο από την κοινωνική δικαιοσύνη και τον περιβαλλοντικό ορθολογισμό, να βρούμε το θάρρος να δηλώσουμε ότι ο αγώνας για τη μείωση της φτώχιας είναι μια κοροϊδία για να συγκαλυφθεί ότι θέλουν να εμποδίσουν τον αγώνα κατά της συγκέντρωσης του πλούτου.

Και καταλήγει:

«Οι όροι για πολιτικές παγκόσμιας σύγκλισης είναι απαιτητικοί αλλά δεν είναι ανέφικτοι και δεν πρέπει να απορρίπτουμε επιλογές με την πρόφαση ότι είναι ανέφικτες πολιτικές. Το ζήτημα δεν είναι να επιλέξουμε την πολιτική του εφικτού κόντρα στην πολιτική του ανέφικτου. Το ζήτημα είναι να ξέρουμε πάντα ποια είναι η αριστερή πλευρά του εφικτού.»

*Ο Boaventura de Sousa Santos είναι κοινωνιολόγος και καθηγητής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο της Κοίμπρα στην Πορτογαλία. Έχει ασχοληθεί πολύ με τα κινήματα και τους αγώνες της Λατινικής Αμερικής. Τα βιβλία του είναι ανέκδοτα στην Ελλάδα.

http://efimeridadrasi.blogspot.gr/2012/06/blog-post.html



2 σχόλια:

  1. The Leftist elites who have dominated Greek politics for over a century
    shamelessly drove their Trojan Horse into Brusselles and are now
    incredulous they have been
    caught. Read
    https://sites.google.com/site/vasjpan2/Home/greekdebt.pdf

    to see how 1893 and 1453 were very similar.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Φυσικά υπάρχει λόγος που η πραγματική αριστερά πρέπει να προτάσσει την έξοδο από την ΕΕ και τους υπερεθνικούς μηχανισμούς, και αυτός είναι βέβαια ότι σήμερα υπάρχει πλήρης εξάρτηση των ντόπιων αστικών τάξεων και προνομιούχων από την ΕΕ και την υπερεθνική εξουσία κτλ. και έχουν απόλυτο συμφέρον να είμαστε μέσα σε αυτούς τους οργανισμούς γιατί τους βοηθούν να συντρίβουν τους ντόπιους πληθυσμούς και λαούς καθώς και να γιγαντώνουν την ανάπτυξη προς όφελος των πολυεθνικών και εν μέρει για τους ίδιους τους προνομιούχους.

    Η υπερεπαναστατική επιλογή ότι εντάξει να καταλύσουμε τον καπιταλισμό και την ανάπτυξη τώρα υπολείπεται πλήρως και ταξικής ανάλυσης και ανάλυσης ανθρωπολογικής σε σχέση με το πώς εξελίχθηκε το σύστημα σε παγκόσμιο και για ποιο λόγο έχουν συμφέρον μεγάλα τμήματα της κοινωνίας να το στηρίζουν.

    Μόνο λοιπόν με σταδιακή απεξάρτηση από την ιεραρχία του συστήματος που χτυπάει τα ντόπια αφεντικά και ελίτ είναι δυνατή η δημιουργία μιας διαφορετικής κοινωνίας και όχι με ισοπεδωτικά ευχολόγια ότι είναι δυνατό τώρα να καταργήσουμε την ανάπτυξη και τον καπιταλισμό.

    Σε ποιους απευθύνονται τέτοια ευχολόγια σαν κρίσιμη μάζα; Στους ανέργους σήμερα θα τους πεις να καταλύσουν την ανάπτυξη και τον καπιταλισμό ενώ σκοτώνονται να βρουν δουλειά και να γίνει ανάπτυξη για να επιζήσουν; Νομίζω ότι κάποιοι έχετε βγει τελείως από το βασίλειο της ανάγκης και φτιάχνετε θεωρητικές κατασκευές από "βολεμένα πόστα" για να βγούμε από την κρίση, τη στιγμή που υπάρχει οικονομική ιστορία και ιστορία κινημάτων που δεν έχουν σχέση με τέτοια συμπεράσματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή