Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τετάρτη, 5 Μαΐου 2010

H άλλη όψη : Σώθηκε η Ελλάδα ή…οι πιστωτές της;



«Στο τέλος της θητείας μου, η Ελλάδα δεν θα είναι χρεοκοπημένη. Θα είναι αναγεννημένη», ανέφερε χθες ο Πρωθυπουργός στη δραματική ομιλία του ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου, αλλά ήδη αυτή η αισιόδοξη πρόβλεψη αμφισβητείται: το «πακέτο» -ρεκόρ από την Ευρωζώνη και το ΔΝΤ είναι βέβαιο ότι θα σώσει τους πιστωτές της χώρας, αλλά απολύτως αβέβαιο αν θα αποτρέψει την ελληνική χρεοκοπία λίγα χρόνια αργότερα.

Με τα 110-120 δις. ευρώ του διεθνούς χρηματοδοτικού «πακέτου», ποσό σχεδόν διπλάσιο από το προηγούμενο ρεκόρ διεθνούς διάσωσης (58 δις. ευρώ για την Νότια Κορέα), οι ευρωπαϊκές, κυρίως, τράπεζες, που δάνειζαν την Ελλάδα αφειδώς τα προηγούμενα χρόνια δεν θα υποστούν το κόστος της απερισκεψίας τους, αφού τα περισσότερα ομόλογα που κρατούν και λήγουν την προσεχή τριετία θα πληρωθούν στο ακέραιο από το διεθνή μηχανισμό, μέσω του οποίου χονδρικά το 1/3 του ελληνικού χρέους θα περάσει στα κράτη της Ευρωζώνης και στο ΔΝΤ.

Όσοι ασκούσαν εδώ και χρόνια την ίδια κριτική στο Ταμείο, ότι δηλαδή παρεμβαίνει για να διασώζει τα πανίσχυρα ιδιωτικά τραπεζικά συμφέροντα και όχι τις χρεοκοπημένες χώρες, πιθανότατα θα δικαιωθούν στην κριτική τους: το διεθνές χρηματοοικονομικό σύστημα παίρνει μια παράταση τριών ετών και αρκετές δεκάδες δισεκατομμύρια για να διαχειρισθεί χωρίς τεράστιο κόστος την κατάρρευση μιας χώρας, που αποδείχθηκε ότι κακώς δανειζόταν τα τελευταία χρόνια, πριν την κρίση που άρχισε το 2009, με αποδόσεις πολύ κοντά στις αντίστοιχες των γερμανικών ομολόγων.

Όμως, το μεγάλο ζητούμενο για τους Έλληνες, δηλαδή η οριστική αποφυγή της χρεοκοπίας, δεν φαίνεται ότι διασφαλίζεται με το «πακέτο» φόρων και περικοπών – σοκ που ανακοίνωσε χθες ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, παρότι αυτό έχει πρωτοφανές βάθος και εύρος: σε 30 δις. ευρώ υπολογίζεται η εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί στη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος περικοπής μισθών στο Δημόσιο και αύξησης των έμμεσων φόρων.

Η δυναμική αυτών των μέτρων είναι τόσο έντονα υφεσιακή, που μόνο αν γίνει κάποιο θαύμα ιστορικών διαστάσεων και ξαφνικά οι επενδυτές από τα πέρατα της… οικουμένης ανακαλύψουν την Ελλάδα ως επενδυτικό προορισμό, θα μπορούσε να αποφευχθεί μια πρωτοφανής κατάρρευση του ελληνικού ακαθάριστου προϊόντος. Είναι χαρακτηριστικό, ότι με ένα «μετριοπαθή» πολλαπλασιαστή 2-3, το ποσό των περικοπών θα αφαιρέσει τα επόμενα χρόνια 60-90 δις. ευρώ από την τελική δαπάνη στην ελληνική οικονομία, δηλαδή ένα ποσό που αντιστοιχεί σε 25-38% του ΑΕΠ!

Με αυτούς τους υπολογισμούς, μοιάζουν με… κατασκευές στην άμμο, που θα σαρωθούν αναπόφευκτα από τα κύματα της ύφεσης, οι υπολογισμοί του Γ. Παπακωνσταντίνου για μείωση του ΑΕΠ μόνο 4% φέτος, 2,6% το 2011 και οριακή αύξηση 1,1% το 2012. Δυστυχώς, σε αυτούς ακριβώς τους αβάσιμους υπολογισμούς έχει βασισθεί η παραδοχή που γίνεται, ότι στη λήξη του προγράμματος σταθεροποίησης, το 2014, το δημόσιο χρέος θα έχει σταθεροποιηθεί στο εξόχως υψηλό ποσοστό 150% του ΑΕΠ, για να αρχίσει να υποχωρεί, ενώ το έλλειμμα θα έχει μειωθεί κάτω από το 3%.

Αναλυτές υπενθυμίζουν, ότι και για το 2010 η αρχική πρόβλεψη της ελληνικής κυβέρνησης έκανε λόγο για μείωση του ΑΕΠ κατά 0,3% και αποδείχθηκε ανεδαφική και εκτιμούν ότι το ίδιο θα συμβεί και με αυτές τις προβλέψεις. «Υπάρχει μια πολύ ρεαλιστική προοπτική, ότι στο τέλος του προγράμματος, ή και νωρίτερα, η Ελλάδα θα έχει να διαχειρισθεί και πάλι ένα μη βιώσιμο εθνικό χρέος και θα υποχρεωθεί να προχωρήσει σε επαναδιαπραγμάτευση (σ.σ.: βλ. χρεοκοπία «ήπιας» μορφής), επειδή θα έχει μια πολύ, πολύ βαθιά ύφεση στο μεταξύ», τονίζει στο “Bloomberg” ο Μπάρι Άιχενγκριν, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, όπου δίδασκε και ο Ανδρέας Παπανδρέου…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου