Αποανάπτυξη-Τοπικοποίηση με σχεδιασμό και όχι καταστροφή με μνημόνια!

ΤΜετά το 4ο κατά σειράν μνημόνιο, τώρα έρχεται η «μια από τα ίδια ανάπτυξη», ίσως πιο «δίκαια», υπόσχεται η κυβέρνηση. Με διεθνείς επενδύσεις για μεταφορά του πλούτου της χώρας στο εξωτερικό, στα χέρια των διεθνών επενδυτών, αυτών καλέ που μας δανείζανε όλα αυτά τα χρόνια και τώρα τους χρωστάμε τα «μαλλιά της κεφαλής μας».

Τι και αν κάποιοι από μας φωνάζουμε όλα αυτά τα χρόνια: σεισάχθεια και αποανάπτυξη!(http://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/36) και «στροφή σεαποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη, αμεσοδημοκρατική κοινωνία ίσης κατανομής και του μικρότερου δυνατού οικολογικού αποτυπώματος».
Μα τα μνημόνια δεν πετύχανε –χωρίς να το θέλουμε-αποανάπτυξη; Τι είναι η συρρίκνωση κατά 25% του ΑΕΠ της χώρας, αν δεν είναι αποανάπτυξη; Λένε μερικοί κυνικοί!
Απαντάμε: πρώτα -πρώτα το ΑΕΠ μιας χώρας δεν είναι κατάλληλος δείκτης για την ευζωία των κατοίκων της και σήμερα αμφισβητείται αυτό και υπάρχουν οικονομολόγοι, κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί που εργάζονται εδώ και δεκαετίες για τη διαμόρφωση καλύτερων δεικτών ευημερίας, διότι η προσήλωση στο ΑΕΠ θέτει στο περιθώριο της κοινωνικής συνείδησης το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος της ανάπτυξης (http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/1559378 καιhttp://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/2087834).
Στη συνέχεια λέμε ότι: αποανάπτυξη κάνεις με συνειδητό σχεδιασμό και όχι με καταστροφή μέσω των μνημονίων!
Η βασική ιδέα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης είναι η αλληλέγγυα, δημοκρατική, κοινωνική και οικολογική οικονομία με χαμηλή κατανάλωση πόρων – και όχι η φτώχεια και η ύφεση με ντιρεκτίβες λιτότητας, συνδυασμένη μάλιστα με καταστροφή του περιβάλλοντος και οικολογική υποβάθμιση που βιώνουν οι άνθρωποι σήμερα στην Ελλάδα.
Οι αρνητικές συνέπειες των δήθεν λύσεων για την κρίση, βύθισαν τους ανθρώπους στην Ελλάδα στη δυστυχία και έφερε την Ευρώπη στο χείλος της ανθρωπιστικής καταστροφής. Αντίθετα πολλοί πλούσιοι Έλληνες κατάφεραν - με τη βοήθεια της υπόλοιπης Ευρώπης - να βγάλουν τα περισσότερα περιουσιακά τους στοιχεία από τη χώρα. Για να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια ενδεχόμενη πλήρη κατάρρευση της οικονομίας, αλλά αυτό επιτάχυνε ταυτόχρονα αυτή την κατάρρευση και σε γενικές γραμμές αύξησε την ανισότητα, τις συγκρούσεις κατανομής και τον αποκλεισμό.
Την ίδια στιγμή η κρίση-πολλές φορές το τονίσαμε αυτό και σαν ιστοσελίδα και στις ομιλίες συζητήσεις με τα εναλλακτικά εγχειρήματα που ξεπήδησαν σε όλο αυτό το διάστημα-είχε και έχει ακόμα ένα θετικό: Μας αναγκάζει επίσης να αναζητήσουμε νέες δυνατότητες και τρόπους ζωής, συνύπαρξης και εργασίας, καθώς και διευρυμένους χώρους για να δοκιμάζουμε όλα αυτά. Εγχειρήματα που πριν την κρίση για χρόνια διαχειρίζονταν από μικρές μειοφηφικές πρωτοβουλίες ( από ελευθεριακές, αντιφασιστικές ή ομάδες αλληλεγγύης για παράδειγμα), βρίσκουν τώρα μεγάλη απήχηση και δημιουργούνται καινούργια, με νέες ιδέες. Υπάρχουν αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι και εγχειρήματα γειτονιάς, κοινωνικά-αλληλέγγυα ιατρεία, δίκτυα-οάσεις μη χρηματικής οικονομίας και ανταλλαγής, κοινωνικά παντοπωλεία με δωρεάν διάθεση προϊόντων και αντικειμένων κυρίως από «δεύτερο χέρι», νέας μορφής συνεταιρισμοί(χωρίς διοικητικά συμβούλια , με συνέλευση μελών), εργαστήρια και πρότζεκτ αυτοβοήθειας. Μοντέλα συλλογικής εργασίας και συνεργατικές με αποφάσεις στη βάση της συναίνεσης και της άμεσης δημοκρατίας, γίνονται πλατιά γνωστά και οικεία. Μερικοί άνθρωποι λοιπόν στην Ελλάδα αναγκάσθηκαν και αναγκάζονται να συνευρεθούν και να οικοδομήσουν στοιχεία μιας ενωμένης και ειρηνικής κοινωνίας «από τα κάτω».
Αλλά οι προϋποθέσεις για όλα αυτά είναι κατανοητά δύσκολες - η πλειοψηφία της κοινωνίας βιώνει τη συρρίκνωση, όχι ως δημιουργία νέων δυνατοτήτων, αλλά ως καταστροφή. Γιατί παρά αυτά τα φωτεινά σημάδια της ελπίδας, ο ισολογισμός της μέχρι τώρα λιτότητας παραμένει καταστροφική. Η βρεφική θνησιμότητα αυξήθηκε μόνο μεταξύ 2008 και 2010 κατά 43%. Η επίσημη ανεργία βρίσκεται στο 25%, ενώ η ανεργία των νέων φθάνει ακόμη και στο 50%. Ολόκληρες οικογένειες ζουν από την μικρή σύνταξη των παππούδων. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ίδιου του ελληνικού κοινοβουλίου σχεδόν 6,5 εκατομμύρια Ελλήνων ζουν μέσα στη φτώχεια - αυτό είναι το 58% του πληθυσμού! Ένας τρίτο του πληθυσμού δεν έχει ασφάλιση υγείας. Οι διαδηλώσεις, οι διαμαρτυρίες και ενέργειες ενάντια σε αυτές τις πολιτικές ήταν και είναι κοινός τόπος – ακριβώς όπως και η βίαιη καταστολή τους από την αστυνομία.
Περισσότερη «λιτότητας» χωρίς περικοπή ή εξάλειψη του χρέους θα επιδεινώνει συνεχώς την κατάσταση, χωρίς να την επιλύει. Η κλασική πολιτική πρόταση-από όλα σχεδόν τα κόμματα- για μια μονόπλευρη εστίαση στην μια από τα ίδια «ανάπτυξη» και στις επενδύσεις με στόχο το κέρδος κερδών, δεν μπορεί να είναι η απάντηση και αυτό είναι ολοφάνερο. Παραμένουν άλυτες-και σε παγκόσμιο επίπεδο-οι αντιθέσεις και οι συγκρούσεις για ισότιμη και δίκαιη κατανομή των βαρών και των πλεονασμάτων, καθώς και η οικολογική καταστροφή. Χρειαζόμαστε μια εναλλακτική λύση, η οποία θα αντιμετωπίζει μαζί τα οικολογικά και κοινωνικά προβλήματα και τις αιτίες τους. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε αλλαγές σε πολλαπλά επίπεδα: στο προσωπικό και συλλογικό επίπεδο συνείδησης, στην οργάνωση και αυτοοργάνωση, στο θεσμικό πολιτικό επίπεδο. Να επανέλθει το πνεύμα του κοινοτισμού για να βρούμε συλλογικά τις απαιτούμενες σήμερα ριζοσπαστικές λύσεις. Να στηρίξουμε και να πολλαπλασιάσουμε τα αυτοοργανωμένα εναλλακτικά εγχειρήματα σε όλους τους ζωτικούς τομείς της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας, ώστε να αναπνεύσει ο πληθυσμός και να επανέλθει η ελπίδα για το μέλλον, κόντρα στη δυστοπία των μνημονιακών πολιτικών.

Επισκεφθείτε και την νέα ιστοσελίδα μας: http://www.topikopoiisi.eu/






Τετάρτη, 5 Μαΐου 2010

Κίνηση για τον Ελευθεριακό Δημοτισμό

Έλαβα με μαίηλ και το αναρτώ:

Η παγκόσμια οικονομική κρίση και το παράδοξο του Lauderdale (κι ένα υστερόγραφο για την Ελλάδα)[1]
Posted: 30 Apr 2010 01:54 AM PDT
Σ’ ένα βιβλίο πολιτικής οικονομίας τού 1804, ο James Maitland (ή, αλλιώς, όγδοος κόμης του Lauderdale) διαπίστωσε πως υπάρχει μία αντίστροφη σχέση μεταξύ δημόσιων αγαθών και ιδιωτικού πλούτου. Η αύξηση του τελευταίου συνοδεύεται από την εξάλειψη των πρώτων. Τα δημόσια αγαθά υπάρχουν (ή, καλύτερα, θεωρείται ότι υπάρχουν) σε απόλυτη αφθονία, ενώ τα ιδιωτικά πλούτη προκύπτουν μονάχα απ’ οτιδήποτε σπανίζει (πραγματικά ή ιδεολογικά). Τα πρώτα είναι, για παράδειγμα, ο αέρας που αναπνέουμε ή το νερό μίας πηγής, ενώ τα ιδιωτικά πλούτη αποτελούνται από εμπορεύματα.
Που είναι το παράδοξο; Ο Maitland παρατήρησε ότι μία αύξηση της σπανιότητας αγαθών που πριν θεωρούνταν σε αφθονία (όπως το νερό, ο αέρας και η τροφή), και η μετατροπή τους σε εμπορεύματα, οδηγούσε σε αύξηση του ιδιωτικού πλούτου, και συνεπώς του εθνικού, αλλά αυτό εις βάρος των δημόσιων αγαθών. Έτσι, για παράδειγμα, μια πλήρης ιδιωτικοποίηση του νερού μπορεί να αυξήσει τον πλούτο αλλά στην πραγματικότητα έχει οδηγήσει σε σωρεία προβλημάτων τόσο σε σχέση με την τιμή όσο και με την ποιότητα [2].
Ο Μαρξ ανέπτυξε περαιτέρω αυτό το παράδοξο, κωδικοποιώντας το στην αντίθεση μεταξύ αξιών χρήσης και ανταλλακτικών αξιών (δημόσια αγαθά και ιδιωτικά πλούτη ή εμπορεύματα, αντίστοιχα). Αμφισβήτησε ριζικά τη θεώρηση της Φύσης ως «δώρου» το οποίο μπορεί να εκμεταλλευτεί κατά το δοκούν η ανθρωπότητα (όσο μπορούσε φυσικά στο πλαίσιο της εποχής του). Βασική πτυχή της καπιταλιστικής ιδεολογίας που αντιπάλεψε είναι η ταύτιση, μάλλον η σύγχυση, αξίας και πλούτου, με την έννοια ότι αξία παράγουν μόνο οι άνθρωποι. Ο Μαρξ ήταν κατηγορηματικός: αξία και αγαθά παράγει τόσο η ανθρώπινη εργασία όσο και η Φύση. Η αποτυχία να ενσωματώσει τη Φύση στον υπολογισμό της αξίας αποτελούσε για τον Μαρξ θεμελιώδη αντίφαση του κεφαλαίου.
Οι σύγχρονες εξελίξεις δικαιώνουν τους Μαρξ και Maitland. Ο καπιταλισμός τρέφεται από τη σπανιότητα. Τίποτα δεν είναι πιο επικίνδυνο γι’ αυτόν από την αφθονία. Η οικολογική αποσύνθεση γίνεται ευκαιρία για νέες αγορές, επενδύσεις και κέρδη. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι ανθούσες βιομηχανίες διαχείρισης αποβλήτων και ανταλλαγών εκπομπών άνθρακα. Η γιγάντωση της σπανιότητας των φυσικών πόρων οδηγεί επιπλέον στην ιδιωτικοποίηση των παγκόσμιων αγαθών. Πολυεθνικές σαν τη Suez (που έχουν βάλει στο μάτι και την ΕΥΑΘ στη Θεσσαλονίκη) επιβουλεύονται το τρεχούμενο νερό. Η σπανιότητα των παραδοσιακών ενεργειακών πόρων, από την άλλη, όπως η εξάντληση των αποθεμάτων πετρελαίου, οδηγεί στη στροφή της παγκόσμιας γεωργίας από τα τρόφιμα στα βιοκαύσιμα. Αυτό επιτείνει την παγκόσμια πείνα, με την άνοδο της τιμής των τροφίμων, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο στη βιομηχανία των γενετικά τροποποιημένων [3]. Από τη σκοπιά συνεπώς της καπιταλιστικής συσσώρευσης το φαινόμενο της πλανητικής υπερθέρμανσης, η ερημοποίηση και όλα όσα μας απειλούν, μπορούν να είναι ευλογία και προοπτική επέκτασης των ιδιωτικών κερδών. Όχι λοιπόν μόνο παράγει ο καπιταλισμός αυτά τα προβλήματα, αλλά μπορεί και να τρέφεται απ’ αυτά.
Συγχρόνως, ωστόσο, αυτές οι εξελίξεις δημιουργούν προβλήματα καθώς οδηγούν (πέρα από τον οικολογικό όλεθρο) όχι μόνο στην εξάλειψη κάποιων παραδοσιακών πηγών κέρδους αλλά και σε μία, ολοένα αυξανόμενη, κοινωνική δυσαρέσκεια. Μεγάλα τμήματα του παγκόσμιου κεφαλαίου εγκατέλειψαν τα τελευταία χρόνια τους παραδοσιακούς τομείς παραγωγής και στράφηκαν στις χρηματιστικές αγορές [4]. Αυτή η έξοδος κινδύνου, με τα τοξικά της χρηματοπιστωτικά προϊόντα και τα δάνεια υψηλού κινδύνου, μαζί με την πτώση της αγοραστικής δύναμης των μισθωτών, οδήγησε απευθείας στην πρόσφατη μεγάλη οικονομική κρίση, τις συνέπειες της οποίας ακόμα βιώνουμε. Όλα αυτά επιβεβαιώνουν την έμφαση που δίνουμε στα «εξωτερικά», και όχι μόνο στα «εσωτερικά», όρια του καπιταλισμού (βλ. το κείμενό μας «Κάποιες βασικές μας θέσεις»).
Η μαρξιστική ανάλυση της κρίσης, παρόλη της την οξυδέρκεια, συναντά εντούτοις ένα όριο (που εμποδίζει τον μαρξισμό ως τέτοιο να γίνει πλήρως οικολογικός). Τα οικολογικά προβλήματα δεν είναι μονάχα προβλήματα σπάνης. Ακόμα και με άπειρα αποθέματα ενέργειας και πόρων, το σύστημα μπορεί εξίσου καλά να παράγει σαβούρα για τον εγγενή σ’ αυτό καταναλωτισμό και να καταστρέφει τη βιόσφαιρα. Με άλλα λόγια, η ιδεολογία της κυριαρχίας επί της Φύσης μπορεί να συνεχιστεί και να βρει νέες εκφράσεις (όπως εξίσου ανέπαφες από το ξεπέρασμα της σπάνης μπορούν να μείνουν ιεραρχίες όπως ο ρατσισμός και ο σεξισμός). Οι κοινωνικοί οικολόγοι, αναγνωρίζουν τη σπουδαιότητα της μαρξιστικής ανάλυσης του καπιταλισμού, αλλά πηγαίνουν πέρα απ’ αυτή, στην ανάλυση των σύμφυτων πλέον με το σύστημα ιεραρχιών που καταστρέφουν τόσο την κοινωνική ζωή όσο και τον πλανήτη (βλ. το κείμενό μας «Τι είναι η κοινωνική οικολογία;»).
Όσον αφορά στην Ελλάδα, η προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης και στο ΔΝΤ, μαζί με τα ακόμα πιο σκληρά μέτρα που θα ακολουθήσουν, σημαίνουν τη χρεωκοπία, όχι της χώρας και των ανθρώπων της, αλλά της σάπιας, εγχώριας εκδοχής του καπιταλιστικού μοντέλου ανάπτυξης. Τι οδήγησε στην καταστροφή της οικονομίας; Ο κρατικοδίαιτος τερατώδης κεντρικός μηχανισμός και οι ανάγκες αναπαραγωγής του, μαζί με την αποδιάρθρωση της παραγωγής που έφερε το άνοιγμα των αγορών για την κερδοφορία του κεφαλαίου, καθώς και η αυξανόμενη παθητίκευση του πληθυσμού και το κυνήγι του ιδιωτικού βολέματος. Η λύση δεν μπορεί παρά να είναι πολιτική. Οι «οικονομικές» λύσεις είναι μέρος του προβλήματος ενός συστήματος που διαχώρισε την οικονομία από την πολιτική και την κοινωνία. Βραχυπρόθεσμα η, πολυδιαφημιζόμενη στον ριζοσπαστικό χώρο, στάση πληρωμών και η έξοδος από την ευρωζώνη δεν λένε από μόνες τους τίποτα, ενώ μπορεί να οδηγήσουν και σε ακόμα πιο τερατώδη κρατικό μηχανισμό και ακόμα υψηλότερα επιτόκια δανεισμού (δεν είναι τυχαίο ότι την προτείνουν ακόμα και απολογητές του συστήματος όπως ο Ανδριανόπουλος). Νόημα έχουν ως βραχυπρόθεσμα μέτρα μόνο αν συνοδευτούν από κάποιου είδους άμεση μεταρρύθμιση προς την πραγματική δημοκρατία, πολιτική αποκέντρωση, μετάθεση της εξουσίας στους ίδιους τους πολίτες και τις συνελεύσεις τους, επικέντρωση στην τοπική οικονομία με διαδημοτικό συντονισμό στα εθνικά και περιφερειακά θέματα. Αυτή είναι μία ακόμα ευκαιρία για τον ελευθεριακό σοσιαλισμό. Αργά ή γρήγορα, οι ψευδαισθήσεις τύπου «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει» καταρρέουν. Έρχεται η στιγμή για ν’ αποφασίσουμε, με ποιους θα πάμε και ποιους θ’ αφήσουμε.
——————————————————————————————————-
[1]Το άρθρo αυτό αντλεί το υλικό του από το δοκίμιο των John Bellamy Foster και Brett Clark, “The paradox of wealth: Capitalism and ecological destruction”, Monthly Review, Nov. 2009 , NO.6.
[2] The private sector in water in 2009, David Hall and Emanuele Lobina, PSIRU, Business School, University of Greenwich, March 2009
[3] Αυτές οι εξελίξεις, και η ανατροπή πολλών μύθων που τις συνοδεύουν, αναλύονται στο κείμενο του Brian Tokar, “Movements for Climate Action:Towards Utopia or Apocalypse?”
[4] Αυτή η συμβολή της οικολογικής κρίσης στις σύγχρονες επίπονες μεταμορφώσεις του κεφαλαίου περιγράφεται καλά στα: “Monopoly-Finance capital and the paradox of accumulation” των John Bellamy Foster και Robert W. McChesney, Monthly Review, October 2009, Vol. 61, NO. 5 και το “Promissory notes: From crisis to commons”, Midnight Notes Collective and Friends

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου