Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τετάρτη, 8 Μαΐου 2013

Πως συνδέονται η οικογεωργία, η τοπικοκοποίηση και η από-ανάπτυξη;



Με τις βιοκαλλιέργειες ασχολούμαστε από το 1990 και μετά, όταν με μια ομάδα φίλων(3-4 ζευγάρια τότε, σήμερα οικογένειες) αποφασίσαμε να εγκατασταθούμε στο Πήλιο και να λειτουργήσουμε ως παράδειγμα «για ένα άλλο τρόπο ζωής» με όσο γίνεται μικρότερο οικολογικό αποτύπωμα-κατανάλωση και επιδίωξη της αυτάρκειας. Όλα αυτά τα χρόνια -μαζί με τον Σπύρο και με μια μικρή κοινότητα ανθρώπων γύρω από τη Θεσσαλία- προσπαθούσαμε να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για να αναδειχθεί ο «αποαναπτυξιακός» και κοινοτικός τρόπος ζωής σε γενικότερο κοινωνικό πειραματισμό και να πάρει τη μορφή ρεύματος στην ελληνική κοινωνία και κυρίως στη νεολαία(σαν εκπαιδευτικός μ.ε. ταυτόχρονα μέχρι το 2008 στα τοπικά σχολεία, μέσα από διάφορα προγράμματα και πρακτικές επεδίωκα και την διάδοση του κοινοτικού –συλλογικού-αντικαταναλωτικού πνεύματος στους μαθητές). 
 Εκδίδαμε ένα περιοδικό για οκτώ χρόνια(Νέα Σελήνη), προωθούσαμε τις οικοκαλλιέργειες και τις ντόπιες ποικιλίες ενάντια στη χημική καλλιέργεια και τα μεταλλαγμένα(κατορθώσαμε με παρεμβάσεις του δικτύου «ενάντια στα μεταλλαγμένα» στα τότε νομαρχιακά συμβούλια να ανακηρυχθούν όλες οι νομαρχίες «ελεύθερες από μεταλλαγμένα», με αποτέλεσμα η ελληνική κυβέρνηση να απαγορεύει μέχρι σήμερα τουλάχιστον την καλλιέργεια των γενετικά τροποποιημένων ποικιλιών στη χώρα),  οργανώναμε τις οικογιορτές  από πόλη σε πόλη φέρνοντας σε επαφή αυτόν τον «άλλο κόσμο» με τους ανθρώπους-καταναλωτές των πόλεων. Δημιουργήσαμε ένα πανελλαδικό δίκτυο οικο-γεωργών, οικο-χειροτεχνών και ενεργών πολιτών(http://oikodiktyo.espivblogs.net/).  Προτείναμε την ποιότητα στη καθημερινή ζωή, η οποία εκφράζεται με το σύνθημα «μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα καταναλώνοντας λιγότερα», αρκεί να είμαστε εγκρατείς, να επιδιώκουμε την ποιότητα στηριζόμενοι στα φυσικά-συλλογικά-κοινωνικά αγαθά. Να μην «τρέχουμε» πίσω από το χρήμα -το κέρδος-τη μισθωτή εργασία, να αφήσουμε όσοι μπορούμε τη «μιζέρια» και την «εικονική» ζωή των πόλεων και να «επανατοπικοποιηθούμε» με δημιουργική εγκατάσταση-καλύτερα ομαδικά και με τη μορφή «διευρυμένων» οικογενειών-   στην περιφέρεια, ώστε να αναζωογονηθεί. Η εγκατάσταση του μισού πληθυσμού της χώρας στο λεκανοπέδιο της Αττικής είναι μη βιώσιμο μοντέλο.
Σιγά-σιγά όλα αυτά που προτείναμε βλέπαμε ότι αποτελούσαν στοιχεία μιας γενικότερης εναλλακτικής πρότασης προς το παγκοσμιοποιημένο πια καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης και κατανάλωσης. Κριτικάροντας την Παγκοσμιοποίηση και συμμετέχοντας στο παγκόσμιο κίνημα για «έναν άλλο κόσμο εδώ και τώρα» και όχι για έναν άλλο κόσμο μετά την «επανάσταση» και την «κατάληψη των χειμερινών ανακτόρων», εκδώσαμε το βιβλίο Τοπικοποίηση, σαν απάντηση στην Παγκοσμιοποίηση. Όταν εκδόθηκε στα ελληνικά το βιβλίο του Σερζ Λατούς «Το στοίχημα της από-ανάπτυξης», διαπιστώσαμε ότι η «Τοπικοποίηση» είναι στην ουσία μια στρατηγική με την οποία μπορούμε να περάσουμε σε μετακαπιταλιστικές κοινωνίες «από-ανάπτυξης».
Αρκεί να υλοποιούμε ήδη από τώρα οικονομικά εγχειρήματα που στοχεύουν όχι στο κέρδος αλλά στην ικανοποίηση των αναγκών των τοπικών κοινωνιών με ντόπιους πόρους και πηγές ενέργειας και δίκαιες ανταλλαγές των μικρών αποστάσεων και της εγγύτητας. Να στηριχθούμε δηλαδή στην «κοινωνική, αλληλέγγυα, συνεργατική κ.λπ» οικονομία.  Η βάση για μια ποιοτική ικανοποίηση της βασικότερης βιοτικής ανάγκης του πληθυσμού, δηλαδή της διατροφής, είναι ο αγροδιατροφικός τομέας που θα στηρίζεται στην αγροτογεωργία, την οικο-καλλιέργεια και οικο-εκτροφή. Το πρώτο βήμα για αυτό θα είναι η επιστροφή στην περιφέρεια ενός σημαντικού μέρους των κατοίκων των πόλεων και ιδίως της Αττικής. Αρκεί να δημιουργούμε κοινωνικά εγχειρήματα με αντικείμενο την κοινωνική αλληλεγγύη και την απευθείας επαφή μεταξύ παραγωγών-καταναλωτών παρακάμπτοντας τους μεσάζοντες, καθώς και πολιτικά εγχειρήματα πολιτών με άμεση δημοκρατία και αυτοοργάνωση. Αρκεί να αναπτυχθεί ένα κίνημα πολιτών ριζοσπαστικό, που αμφισβητώντας το κοινοβουλευτικό σύστημα διακυβέρνησης, θα προχωρήσει στη δημιουργία αμεσοδημοκρατικών δομών αυτοοργάνωσης, σαν μορφές αυτοδιαπαιδαγώγησης για τη δημιουργία του απαιτούμενου ανθρωπολογικού τύπου που θα απαιτήσει και τη μετάβαση στην άμεση δημοκρατία σαν γενικότερη μορφή διακυβέρνησης  και αυτοδιεύθυνσης της κοινωνίας.  
Οι συνθήκες που δημιουργεί η οικονομική -αλλά στην ουσία δομική -κρίση  σήμερα στην ελληνική κοινωνία είναι ευνοϊκές για να αναδειχθεί η κατεύθυνση της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης σαν μια εναλλακτική διέξοδο στον παγκόσμιο καπιταλισμό, που εκτός από χρεοκοπίες κοινωνιών και κρατών σήμερα, στο μέλλον θα οδηγήσει στην χρεοκοπία τον ίδιο τον πλανήτη, την «Α.Ε Γη» όπως την αντιμετωπίζει.
Όπως διατυπώνεται και στο μπλοκ της Τοπικοποίησης (http://topikopoiisi.blogspot.gr/) στο διαδίκτυο:
Τοπικοποίηση είναι η στρατηγική με την οποία θα απαντήσουμε στην "υπαρκτή" παγκοσμιοποίηση και θα επιδιώξουμε τη στροφή σε μια αποκεντρωμένη, επανατοπικοποιημένη, αυτοδιαχειριζόμενη, οικολογική και αταξική κοινωνία της ισοκατανομής, που θα έχει σαν κύτταρο την αυτοδύναμη κοινότητα και το δήμο και θα στηρίζεται στην ομοσπονδιοποίηση δήμων-περιφερειών-εθνών. Για το ξεπέρασμα του δυτικού μοντέλου ανάπτυξης, της κλιματικής-οικολογικής καταστροφής, του καπιταλισμού και του εθνικού κεντρικού κράτους.          

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου