Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Σάββατο, 25 Μαΐου 2013

Γιατί στρώνετε το δρόμο στους Νεοναζί;



του Γιώργου Στάμκου 
 
Μπορούμε να λέμε, να αποδοκιμάζουμε και να κατηγορούμε τον Αδόλφο Χίτλερ για πολλά, αλλά τουλάχιστον πρέπει να παραδεχτούμε ένα: ήταν εξ' αρχής ειλικρινής ως προς τις προθέσεις του. Όποιος απλά διαβάσει το Mein Kampf αναγνωρίζει αμέσως πως ο μελλοντικός Φίρερ είχε από νωρίς προειδοποιήσει τους λαούς της Ευρώπης για τα αιμοβόρα και ανθρωποκτονικά του σχέδια.
Μέσα στις σελίδες της “αυτοβιογραφίας” του ο Χίτλερ μιλούσε απροκάλυπτα για το μίσος και ποτέ για την αγάπη, για την κατάλυση της δημοκρατίας, την επιβολή της δικτατορίας, την εξόντωση των Εβραίων, την κατάκτηση “ζωτικού χώρου”, την επίθεση στη σλαβική ανατολή, την υποδούλωση των λαών της Ευρώπης και πολλά ακόμη φοβερά και τρομερά.

“Εάν οι πολιτικοί, οι επιχειρηματίες, οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης και οι λαοί στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ είχαν κάνει τον κόπο να διαβάσουν το Mein Kampf τα πρώτα χρόνια της έκδοσής του (1925-1932), θα είχαν βρει σ’ αυτό όλες τις λεπτομέρειες της τραγωδίας που χρειάστηκε να βιώσουμε στην σκοτεινή περίοδο 1933-1945. Γιατί πέρα από οποιαδήποτε φιλολογική, πολιτική ή κοινωνιολογική ερμηνεία, το Mein Kampf είναι η πρώτη στην ιστορία εκ των προτέρων καταγραφή και δημοσιοποίηση του σχεδίου ενός εφιαλτικού μαζικού εγκλήματος εκ προμελέτης, απέναντι στην οποία τα δυνάμει θύματά του αντέδρασαν με μια ανερμήνευτη και ασυγχώρητη ελαφρότητα” (Κλεάνθης Γρίβας, από την εισαγωγή στο βιβλίο Ο Αγών Μου, εκδ. Κάκτος).

Το δίδαγμα από αυτή την ιστορία είναι πως όσοι θεώρησαν τότε τον Χίτλερ ως έναν ακόμη “γραφικό” και “φανατικό”, ως έναν “ακίνδυνο τρελάρα της μπυραρίας” και δεν πήραν στα σοβαρά τις προειδοποιήσεις του και δεν έκαναν τίποτε εγκαίρως για να τον εμποδίσουν, αργότερα το πλήρωσαν πολύ ακριβά. Βεβαίως και οι συνθήκες της ηττημένης Μεσοπολεμικής Γερμανίας ευνόησαν την άνοδο του Εθνικοσοσιαλισμού (Ναζισμού), με την χρεοκοπία, τον υπερπληθωρισμό και την εκρηκτική αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας. Και είναι αλήθεια πως ο Χίτλερ και το ναζιστικό του κόμμα υποστήριξαν ουσιαστικά τη χρεοκοπία της Γερμανίας, διότι διαφορετικά πως θα “πουλούσαν” τις ανορθόδοξες και ανθρωποθυσιαστικές τους θεωρίες σϳ ένα απαιτητικό και πολυποίκιλο εκλογικό σώμα; Η περίφημη Δημοκρατία της Βαϊμάρης (1919-1933), που έπρεπε ταυτόχρονα να πληρώνει υπέρογκες πολεμικές αποζημιώσεις και να δημιουργήσει ένα στοιχειώδες Κράτος Πρόνοιας, δεν ήταν σε θέση να αμυνθεί αποτελεσματικά, αλλά ούτε και αντιστάθηκε, όπως θα έπρεπε και τελικά έπεσε σαν “ώριμο φρούτο”.

Γι' αυτό και η ρητορική του Χίτλερ, που έστρεφε τα βέλη της τόσο κατά του μονοπωλιακού καπιταλισμού, όσο και κατά του ανερχόμενου προλεταριάτου, βρήκε αρκετούς οπαδούς τόσο ανάμεσα στους Γερμανούς μικρομεσαίους, όσο και μεταξύ της εργατικής τάξης της χώρας. Τα 2/5 των ψήφων προς το NSDAP (Ναζιστικό Κόμμα) σε κάποιες γερμανικές περιφέρειες προέρχονταν από την εργατική τάξη, προς έκπληξη των Γερμανών κομουνιστών: “Ω ναι, παραδεχόμαστε πως έχουμε συμμαχήσει με τους εθνικοσοσιαλιστές. Ο Μπολσεβικισμός και ο Φασισμός έχουν κοινό στόχο: την καταστροφή του καπιταλισμού και του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Για να πετύχουμε αυτό το στόχο κάθε μέσο είναι δικαιολογημένο” έλεγε ένας πρώην κομμουνιστής ηγέτης της Σαξονίας (Niall Ferguson, Ο Πόλεμος στον Κόσμο, σελ. 415). Η γερμανική λαϊκή Δεξιά επίσης συμμάχησε κι έστρωσε το δρόμο προς την εξουσία στους Ναζί συμμετέχοντας έτσι σε μια Αντεπανάσταση απέναντι σε μια Επανάσταση που ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε.

Συμπερασματικά, σε συνθήκες οικονομικής και όχι μόνον κρίσης, μια Δημοκρατία εμφανίζεται εξαιρετικά ευάλωτη, ειδικά αν δεν έχει διάθεση να υπερασπιστεί δυναμικά την ύπαρξή της απέναντι σε όσους, απροκάλυπτα, την απειλούν.

Ας έρθουμε τώρα στην περίπτωση της Ελληνικής Δημοκρατίας, που μαστίζεται από την οικονομική κρίση, τη μακροχρόνια ύφεση, υποδουλωμένη στην Τρόικα και στα Μνημόνια, με το λαό της εξαθλιωμένο από την εκρηκτική αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας. Και στην περίπτωσή μας παρατηρείται μια πρωτοφανής άνοδος του Νεοναζισμού, όπως τουλάχιστον εκφράζεται μέσα από τη δημοσκοπική, και όχι μόνο, άνοδο της Χρυσής Αυγής, που απειλεί ανοικτά την κοινωνία με το ρατσισμό και τη βία της. Όπως και στην περίπτωση του Χίτλερ και των Ναζί, έτσι και σήμερα η  -κάθε άλλο παρά γραφική- Χρυσή Αυγή δεν το κρύβει πως μισεί τον κοινοβουλευτισμό, εχθρεύεται τη Δημοκρατία, θέλει να εξαφανίσει τα ανθρώπινα δικαιώματα, να επιβάλει με τη βία τις απόψεις της, να εξοντώσει ή να διώξει τους μετανάστες, να κάνει πόλεμο με τους γείτονες μας κι ένα σωρό άλλα φοβερά και τρομερά. Το εύλογο ερώτημα που ανακύπτει είναι: η Δημοκρατία θα πρέπει να παρακολουθεί αμήχανη και διστακτική το αιμοβόρο τέρας να μεγαλώνει στον κόρφο της, ή θα πρέπει να αναλάβει εγκαίρως δράση για να υπερασπιστεί τις αξίες της κι εν τέλει την ύπαρξή της;

Δυστυχώς αυτό που παρατηρούμε είναι πως ένα τμήμα των πολιτικών δυνάμεων που συνιστούν το “δημοκρατικό τόξο” παραμένει αμήχανο και διστακτικό -προσδοκώντας ίσως μικροκομματικά οφέλη-, την ώρα που θα έπρεπε να αναλάβει δράση για να υπερασπιστεί το αυτονόητο. Αυτό προκύπτει κυρίως από την στάση της Νέας Δημοκρατίας απέναντι στον προτεινόμενο αντιρατσιστικό νόμο, που θυμίζει πως “όποιος δε θέλει να ζυμώσει, πέντε μέρες κοσκινίζει”. Τι είναι αυτό που εμποδίζει τη Ν.Δ. -προβάλλοντας συνεχώς διαδικαστικά προσκόμματα και διάφορα άλλα φτηνά τερτίπια- να πάρει ξεκάθαρη θέση απέναντι στον προτεινόμενο νόμο και στη απροκάλυπτα νεοναζιστική Χρυσή Αυγή γενικότερα;  Αν και ανήκει στο λεγόμενο "δημοκρατικό τόξο" το κόμμα του πρωθυπουργού Α. Σαμαρά -που μόνο στη θεωρία είναι πλέον κεντροδεξιό και φιλελεύθερο-, συνεχώς χαϊδεύει τ' αυτιά των Νεοναζί, αποφεύγοντας να πάρει ξεκάθαρη θέση εναντίον τους, να καταδικάσει την ωμή βία και το ρατσισμό τους, ψαρεύοντας σε θολά νερά...
Η αλήθεια είναι πως η Ν.Δ. έχει προ πολλού απολέσει το “μεσαίο χώρο” και την κεντρώα/φιλελεύθερη βάση της, την οποία πρώτος οικοδόμησε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ο πρεσβύτερος, και κινείται προς τα ακροδεξιά. Τείνει να καταστεί έτσι ένα κλασικό συντηρητικό/δεξιό κόμμα που διαπρέπει στην ικανότητα να κινητοποιεί τον αντιμεταναστευτικό ζήλο των δυσαρεστημένων συντηρητικών και φοβικών ψηφοφόρων της και να τον χρησιμοποιεί κατόπιν ως πολιτικό όπλο. Είναι άλλωστε γνωστό πως ο κοινωνικός πυθμένας, ειδικές σε εποχές κρίσης, έχει την τάση να συνέχεται και να παράγει ανορθολογισμό και συνωμοσιοπαράνοια, που συχνά εκφράζεται σε τυφλό μίσος απέναντι στους άλλους και τους διαφορετικούς.

Βέβαια από τη δεκαετία του 1990 η Δεξιά βρέθηκε παντού στην Ευρώπη αιχμάλωτη των πολιτικών θέσεων της ακροδεξιάς, παίζοντας το χαρτί της αντιμετανάστευσης και χρησιμοποιώντας τεχνικές διαχείρισης φόβου έναντι των ψηφοφόρων τους, που κατηγορούσαν τους αλλοδαπούς ότι ευθύνονται για την αύξηση της εγκληματικότητας, της ανεργίας, της ανασφάλειας κ.α. Έτσι, αντί η Δεξιά να συμβάλει στην οικοδόμηση ενός νέου μεταεθνικού μοντέλου συμμετοχικής δημοκρατίας σε μια ευρωπαϊκή κοινωνία βασισμένη στην πολιτιστική ποικιλομορφία και στο σεβασμό της διαφορετικότητας, άρχισε να υποστηρίζει την κλειστοφοβική ιδέα της «Ευρώπης-Οχυρού», που αποτελεί και το όνειρο κάθε Ευρωπαίου ακροδεξιού.

Η πολιτική αυτή δεν υπήρξε -και ούτε πρόκειται να υπάρξει- δημιουργική και το μόνο της αποτέλεσμα ήταν να ρίχνει «νερό στο μύλο» των Νεοναζί. Όποιος σπέρνει ανέμους θα θερίσει στο τέλος θύελλες.

Ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημιουργός του  περιοδικού Ζενίθ (www.zenithmag.wordpress.com).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου