Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τετάρτη, 3 Οκτωβρίου 2012

Κύκλος συζητήσεων για την αυτονομία: Οι κοινότητες ως «αντι-κόσμοι» διαρκούς αντίστασης απέναντι στην ισοπεδωτική ορμή του καπιταλισμού.




Ο Κοινωνικός Χώρος για την Ελευθερία «Μικρόπολις» και το «Σχολείο για τη Μάθηση της Ελευθερίας» συνδιοργανώνουν  και σας καλούν σε ένα κύκλο συζητήσεων με θέμα την αυτονομία.
Μπροστά στην πολιτική και κοινωνική ευθραυστότητα της εποχής μας η αυτονομία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την διαμόρφωση του περιεχομένου της άμεσης δημοκρατίας. Όμως το νόημα του όρου αυτού είναι τόσο ανοιχτό που επιδέχεται διαφορετικές ερμηνείες. Το προηγούμενο της Ιταλικής αυτονομίας των εργατικών αγώνων, η Γερμανική αυτονομία και κυρίως οι αυτόνομοι αγώνες και κοινότητες της Λατινικής Αμερικής συμβάλουν στην  εικόνα που έχουμε σήμερα για την έννοια της αυτονομίας. Απέναντι στη ισοπεδωτική ορμή του καπιταλισμού, οι αυτόνομες κοινότητες συγκροτούνται ως συγκεκριμένες λύσεις στο πρόβλημα της ανάγκης και της επιβίωσης, αλλά και ως διαρκείς μορφές άρνησης αυτού που υπάρχει. Με την καθημερινή πρακτική τους προεικονίζουν ένα νέο κόσμο ισότητας και ελευθερίας, εσωκλείοντας ταυτόχρονα  διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις που προέρχονται από την ιστορική εμπειρία της αυτονομίας. Ποιες είναι όμως οι ιστορικές πηγές της έννοιας της αυτονομίας και ποια η σχέση της με τους θεσμούς της Αθηναϊκής δημοκρατίας και τις ιδέες του Διαφωτισμού; Ποια είναι η σχέση της κοινότητας και της ατομικής ελευθερίας; Αποτελούν οι κοινότητες μια αναζήτηση του «άλλου κόσμου» που επιθυμούμε ή τα όρια τους εξαντλούνται μόνο σε μια «άρνηση στην πράξη» στον καπιταλισμό;
Οι θεματικοί άξονες χωρίς σειρά προτεραιότητας και με διάθεση ανασκευής και ανατροπής τους είναι:
α) Η αυτονομία ως κοινωνική σχέση ανταγωνιστική προς το κεφάλαιο και την πολιτική κυριαρχία. Η εμπειρία των κοινοτικών παραδόσεων της Λατινικής Αμερικής και των πρόσφατων κινημάτων των πλατειών.
β) Η αυτονομία ως αυτονομία της εργασίας από το κεφάλαιο - εργατική αυτοδιεύθυνση, κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία.
γ) Η αυτονομία και η συγκεκριμένη κοινότητα ως ξεπέρασμα/καταστροφή της αφηρημένης κοινότητας (έθνος).
δ) Η άμεση δημοκρατία ως αυτοθέσμιση και το ξεπέρασμα της αντιπροσώπευσης: Εκλογές, αυτονομία και αριστερά.
ε) Ατομική αυτονομία, διαφοροποίηση, υποκειμενικότητα / Αυτόνομα κινήματα & συλλογικότητα.
Στη συζήτηση θα συμμετάσχουν ο Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Λέκτορας του τμήματος Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, η Κατερίνα Νασιώκα, υποψήφια διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Puebla, Μέξικο, και μέσω διαδικτυακής σύνδεσης ο Roberto Ramírez, πολιτικός ακτιβιστής από την Οαχάκα, Μεξικό.
Θα προβληθεί βίντεο με αφήγηση του John Holloway με τίτλο «O κόσμος πέρα από τον καπιταλισμό»
Πρώτη συζήτηση: Μικρόπολις Κοινωνικός Χώρος για την Ελευθερία (Βενιζέλου και Βασ.Ηρακλείου 18), Δευτέρα 8 Οκτωβρίου 19.00.μμ
Δεύτερη συζήτηση: Σχολείο για τη Μάθηση της  Ελευθερίας (Βασ.Γεωργίου και Μπιζανίου), Τετάρτη 10 Οκτωβρίου 19.00μμ
Θα προηγηθούν δύο ανοιχτές προπαρασκευαστικές συναντήσεις όπου θα γίνει συζήτηση πάνω στους 5 θεματικούς άξονες με βάση την προτεινόμενη βιβλιογραφία και θα συνταχθεί μία συλλογική εισήγηση.
Πρώτη προπαρασκευαστική συνάντηση στο Σχολείο, Παρασκευή 28 Σεπτέμβρη στις 21.00.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

Κορνήλιος Καστοριάδης: «Εξουσία, πολιτική, αυτονομία» από τη συλλογη «Ομιλίες στην Ελλάδα» Εκδ. Ύψιλον 2000, (σε ηλεκτρονική μορφή εδώ.)

John Holloway: «Ρωγμές στον καπιταλισμό», Εκδ.Σαββάλας 2011. (Εδώ θα βρείτε μια συνοπτική εισαγωγή στη σκέψη του John Holloway)

Jean Jacques Rousseau: «Το κοινωνικό συμβόλαιο» Κεφαλαια 8. Περί της πολιτικής κατάστασης και 9. Περι της πραγματικής κυριότητας

Αλέξανδρος Κιουπκιολής: «Πολιτικές της ελευθερίας», Εκδ. Εκκρεμές 2011, Κεφάλαιο 2: «Πραγματώνοντας μετα- αναρχικές ουτοπίες» (σε ηλεκτρονικη μορφή εδώ.)

Michel Foucault: «Τι είναι ο διαφωτισμός;», Εκδ.Έρασμος 1988

Marina Sitrin: «Οριζοντιότητα - Φωνές λαϊκής εξουσίας στην Αργεντινή» Εκδ. Συνέλευση για την Κυκλοφορία των Αγώνων, 2011 (σε ηλεκτρονική μορφή εδώ.)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου