Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τετάρτη, 25 Απριλίου 2012

Οι κύκλοι της φύσης και της ζωής(1)

 
Επειδή τα επόμενα χρόνια, πολλοί νέοι -άνεργοι των πόλεων- πιθανά να θελήσουν να εγκατασταθούν στη περιφέρεια με δημιουργικό τρόπο και να ασχοληθούν με τη γεωργία και τον πρωτογενή τομέα, θα χρειασθούν γνώσεις και δεξιότητες που θα πρέπει εντωμεταξύ να αποκτήσουν.
 Και εμείς δεν τις είχαμε, όταν αποφασίσαμε πριν 22 χρόνια να κάνουμε αυτό το βήμα. Θέλοντας λοιπόν να βοηθήσουμε ώστε να μειωθούν όσο γίνεται οι δυσκολίες μέσω και αυτού του μπλοκ, θα ακολουθήσουν αναρτήσεις με θεωρητικές και πρακτικές πληροφορίες πάνω σε αυτά τα ζητήματα(ήδη το έχουμε κάνει αρκετά, αλλά χρειάζεται να γίνει πιο συγκεκριμένα πια).
Είναι πολύ σημαντικό να ξέρουμε πως λειτουργεί η φύση, ώστε να μπορούμε να συνεργασθούμε όσο γίνεται καλύτερα μαζί της και να αποφεύγουμε τις μη απαραίτητες εισροές και εργασίες. Η γνώση των λεγόμενων κύκλων της φύσης και της ζωής, είναι το Α και το Ω για τη γεωργία. Ξεκινάμε από το έδαφος.
1.     Το έδαφος και το χούμος
Κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων χρόνων, αναπτύχθηκε στο έδαφος ένα συστατικό, το χούμος(λατινικά: humus, αρχαιοελληνικά-Αριστοτέλης: «χυμός»), το οποίο είναι σκούρου καφέ χρώματος. Δημιουργείται με την αέναη διαδικασία μικροβιολογικής και βιοχημικής αποσύνθεσης απονεκρωμένων ζωικών και φυτικών ουσιών.
Όταν υπάρχει αρκετή οργανική ύλη στο έδαφος, τότε αναπτύσσεται καλά η «μικροζωή» σε αυτό. Οι μικροοργανισμοί(Μ.Ο.) φροντίζουν να εισχωρεί αυτή η οργανική ύλη μέσα στον άργιλο, συγκολλάνε ορυκτά και οργανικά συστατικά με πρωτεϊνες και σάκχαρα, διασπούν ιχνοστοιχεία από τα πετρώματα κ.λπ. Και όλα βρίσκονται σε διαρκή μεταβολή στο έδαφος, αν υπάρχουν οι Μ.Ο.
Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, τα φυτά τρέφονται από το χούμος και τα εδάφη που είναι πλούσια σε αυτό, αποφέρουν καλές σοδειές με πλούσια σε θρεπτικά συστατικά προϊόντα.
Η γεωργία και η κηπουρική –συμβατική και οικολογική-λειτουργούν σήμερα σε βάρος του χούμος και το καταναλώνουν με γρήγορους ρυθμούς, αν δεν έχουν στο αγρόκτημα και ζώα, τα οποία βοηθούν στη διατήρηση της οργανικής ύλης στο έδαφος, επειδή το εμπλουτίζουν με τα κατάλοιπά τους(ξερή και υγρή κοπριά). Οι αγρότες που ασχολούνται μόνο με καλλιέργειες, χρειάζονται και πρέπει να εξασφαλίζουν αρκετή οργανική ύλη, αν θέλουν να διατηρήσουν τη γονιμότητα των εδαφών τους, την οποία δεν μπορούν να διατηρήσουν με τα χημικά-συνθετικά λιπάσματα(κάθε χρόνο χρειάζονται περισσότερα για τις ίδιες σοδειές και η «μικροζωή» στο έδαφος νεκρώνεται). Η ανακύκλωση της οργανικής ύλης είναι η βάση της γονιμότητας του εδάφους .
2.     Ο κύκλος της οργανικής ύλης στη γεωργία
Πολλά συστατικά της οργανικής ύλης του εδάφους –μαζί με πολλά ανόργανα-περνούν στις σοδειές από τα φυτά και μέσω αυτών στα ζώα και τον άνθρωπο. Αν τα ζώα εκτρέφονται στο ίδιο έδαφος από το οποίο αποσπάσθηκαν, τότε μέρος τους επιστρέφουν πάλι σε αυτό μέσω της κοπριάς τους. Όταν η γεωργία και η κηπουρική είχαν σα στόχο την αυτοσυντήρηση των ανθρώπων των αγροτικών οικογενειών, τα οργανικά απορρίμματά τους επέστρεφαν άμεσα και αυτά στο χωράφι από το οποίο παράχθηκαν . Με την ανάπτυξη όμως των αστικών οικισμών και τη μεταφορά του μεγαλύτερου μέρους των γεωργικών προϊόντων για κατανάλωση στις πόλεις, έχουμε και μεγάλες ποσότητες οργανικών απορριμμάτων στα αστικά κέντρα. Εδώ αποτελούν  μεγάλο πρόβλημα-μαζί φυσικά και με μη οργανικά απορρίμματα- και για πολλά χρόνια θάβονταν ή καίγονταν σαν αστικά απόβλητα. Η διαχείριση των αστικών απόβλητων από κρατικές-δημοτικές-ιδιωτικές επιχειρήσεις μέχρι τώρα δεν είχε καμιά σχέση με τη γεωργία και τα αντιμετώπιζε σα σκουπίδια. Μόνο τελευταία αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε ότι θα είναι καλύτερα –για όλους και τους κατοίκους των πόλεων και τους αγρότες-αν βρούμε τρόπο να επιστρέφουν τα οργανικά απόβλητα των πόλεων ξανά στο έδαφος, από το οποίο έχουν αποσπασθεί σαν οργανική ύλη. Η μέθοδος που μπορεί να εφαρμόζεται για αυτό είναι η κομποστοποίηση -με διαλογή των οργανικών-για την παραγωγή φυσικού λιπάσματος, το οποίο μπορεί να διοχετεύεται στα χωράφια και να αποκαθίσταται-τουλάχιστον μερικά-η οργανική ύλη που έχει αποσπασθεί μέσω των σοδειών για κατανάλωση των ανθρώπων των πόλεων.
Με ταυτόχρονη κομποστοποίηση των φυτικών-ζωϊκών υπολειμμάτων και των σοδειών από τους αγρότες στα ίδια τα χωράφια, μπορεί να κλείνει ο κύκλος της οργανικής ύλης, χωρίς μεγάλες απώλειες. Εκτός ίσως των υγρών αστικών αποβλήτων, στα οποία υπάρχει  οργανική ύλη, η οποία μπορεί να κερδηθεί όμως με τη μέθοδο του βιολογικού καθαρισμού και να μετατραπεί σε βιοαέριο. Εδώ μπορεί να υπάρξει ένας δευτερογενής κύκλος: με την καύση του βιοαερίου έχουμε μεταφορά της στην ατμόσφαιρα με τη μορφή π.χ. διοξειδίου του άνθρακα και στη συνέχεια μέσω της φωτοσύνθεσης της βλάστησης μετατροπή της σε υδατάνθρακες στα φυτά και μέσω αυτών επιστροφή στο έδαφος σαν νέα οργανική ύλη. Για τον ρόλο του κύκλου αυτού και σαν λύση για την υπερσυγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα δείτε την ανάρτησή μας: http://topikopoiisi.blogspot.de/2010/01/blog-post_13.html
Σε επόμενες αναρτήσεις θα παρουσιασθούν και άλλοι σημαντικοί κύκλοι στη γεωργία.  

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου