Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Σάββατο, 9 Ιουλίου 2011

Μια πρόταση για το επόμενο διάστημα

Για το επόμενο διάστημα-όχι μόνο του καλοκαιριού-αλλά το μακρόχρονο της εφαρμογής των "μνημονίων", όχι μόνο από την σημερινή κυβέρνηση, αλλά και από τις επόμενες που πιθανά θα προκύψουν:
Το κίνημα των αγανακτισμένων πολιτών-που θα πυκνώσει πάλι, ιδίως μετά τον Σεπτέμβρη και τη λαίλαπα των μέτρων του 2ου μνημονίου-θα πρέπει να περάσει στη δεύτερη φάση. Από την έκφραση της αγανάκτησης προς τους ντόπιους και διεθνείς κρατούντες, στη διαμόρφωση μιας συνολικής πρότασης διεξόδου προς την ελληνική κοινωνία.
Μια πρόταση που εκτός από την υλοποίηση του μέχρι τώρα βασικού αιτήματος της άρσης των μνημονίων και του χρέους, θα πρέπει να έχει και το σκέλος της θετικής διεξόδου από την οικονομική-κοινωνική-οικολογική-πολιτισμική-πολιτική κρίση. Γιατί σωστά δεν είμαστε διατεθειμένοι οι "από κάτω" να "πληρώσουμε και να πουλήσουμε, γιατί δεν χρωστάμε εμείς", αλλά θα πρέπει-για να απαλλαγούμε από τους ληστές μας-να τους φωνάξουμε κατάμουτρα ότι δεν "χρειαζόμαστε, ούτε θέλουμε τα λεφτά τους". Να διατυπώνει και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορέσει να σταθεί πάλι στα πόδια της η ελληνική κοινωνία και τα διάφορα στρώματά της, που όλο και θα εξαθλιώνονται και θα συνειδητοποιούν ότι τέλειωσε η εποχή των "παχιών αγελάδων" και του "νοικοκυραίοι με τζιπ, κάρτες και χρέη" και ότι προορίζονται για τις στρατιές των "από κάτω", που θα απομυζούνται-μαζί με τη φύση-από την ελίτ των "από πάνω".
Να διατυπώσει τον τρόπο με τον οποίο θα επαναπροσδιορίσει τις πραγματικές της ανάγκες και θα απορρίψει το υπερκαταναλωτικό πρότυπο που της είχε μέχρι τώρα επιβληθεί από τα χρηματοπιστωτικά συστήματα και τα συστήματα υπερπαραγωγής του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού. Τον τρόπο που μπορεί να επιδιώξει μια ποιοτικά ανώτερη καθημερινότητα, να ζει καλύτερα στηριζόμενη στα συλλογικά αγαθά και σε αυτά που μπορεί να προσφέρει δωρεάν η ελληνική φύση και το περιβάλλον της.
Να προτείνει τους θεσμούς μέσα από τους οποίους θα υλοποιηθεί το δεύτερο και τρίτο συλλογικό αίτημα των ημερών: "να φύγουν αυτοί που μας έφεραν ως εδώ, δεν μπορεί να εκπροσωπηθούμε καλύτερα από κανένα, να αυτοκυβερνηθούμε με άμεση δημοκρατία".
Αφού ολοκληρωθεί αυτή η δεύτερη φάση της διατύπωσης και ολοκλήρωσης ενός προγράμματος μετάβασης προς την κοινωνία που θέλουμε-που σημειωτέον θα πρέπει να εμπλακούν σε αυτή τη διαδικασία όσο γίνεται περισσότεροι ενδιαφερόμενοι πολίτες-το κίνημα μπορεί να περάσει στην τρίτη φάση. Στη φάση υλοποίησής του από την ίδια την κοινωνία, που θα έχει κινητοποιηθεί και θα μπαίνει σε περίοδο μετάβασης. Τότε η πλειοψηφία της θα βρει και θα εμπνευσθεί τους τρόπους για αυτή την υλοποίηση, αρκεί να έχει πεισθεί για αυτό και να έχει τη θέληση να αλλάξει ατομικές και κοινωνικές συνειδήσεις, δημιουργώντας τον πολιτισμό της εποχής "μετά την ανάπτυξη", που δεν θα στηρίζεται στον ανταγωνισμό, την απληστία και την εκμετάλλευση, αλλά στην αλληλεγγύη, τη συνεργασία, τη δικαιοσύνη, την αυταξία των οικοσυστημάτων και την ισοκατανομή πόρων και δύναμης.
Ο κοινωνικός θεσμός που εξασφαλίζει τη συμμετοχή όσο γίνεται περισσότερων πολιτών στις δύο επόμενες φάσεις της συνδιαμόρφωσης και συνυλοποίησης είναι ο θεσμός που έχει διαμορφωθεί ήδη στη πρώτη φάση: οι συνελεύσεις των πλατιών. Αυτές θα πρέπει να απλωθούν και να αποκεντρωποιηθούν και να φθάσουν σε όλους τους δήμους και τις συνοικίες-κοινότητες, όσο γίνεται περισσότερο. Εδώ θα διατυπωθούν και θα κωδικοποιηθούν οι προτάσεις για το πρόγραμμα μετάβασης και μέσα από μια διαδικασία συντονισμού τους, να προωθούνται προς τη "συνέλευση των συνελεύσεων", που και για πρακτικούς, αλλά και για συμβολικούς λόγους μπορεί να είναι η πλατεία συντάγματος, στην οποία θα διαβουλεύονται εκλεγμένοι εντολοδόχοι όλων των πλατειών, με παρατηρητές όσους πολίτες μπορούν.
Στη συνέχεια η ίδια η κοινωνία της μετάβασης θα αυτοθεσμίσει τον τρόπο αυτοδιακυβέρνησής της και μπορεί για παράδειγμα να στραφεί στους υπάρχοντες θεσμούς της Τοπική Αυτοδιοίκησης, να τους πάρει από τα χέρια των ντόπιων εκφραστών του σημερινού συστήματος εξουσίας και να τους μετατρέψει σε όργανα της "από τα κάτω δύναμής της" για αυτοδιακυβέρνηση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου