Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Παρασκευή, 8 Φεβρουαρίου 2013

Ψάχνοντας στα σκουπίδια για μια αξιοπρεπή διαβίωση



                                                     Φωτογραφία από το Reuters
Με ένα κόκκινο σκούφο και ένα τρίκυκλο ο 56χρονος Δημήτρης τριγυρνά στα πλούσια προάστια της Αθήνας ψάχνοντας ανάμεσα σε σκουπίδια για αξιοποιήσιμα υλικά.To Reuters δημοσιεύει την ιστορία του άνεργου οικοδόμου πατέρα δύο παιδιών που αποφάσισε με πρώτη ύλη "πολύτιμα σκουπίδια" να παλέψει για την επιβίωσή του, αλλά και της οικογένειάς του στην Ελλάδα της κρίσης . “Στην αρχή ντρεπόμουν, αλλά τι να κάνεις όταν δεν έχει δουλειά;”, δηλώνει ο Δημήτρης στο διεθνές πρακτορείο ειδήσεων.

“Ο Δημήτρης εργάστηκε σε εργοτάξια για 42 χρόνια πριν χάσει τη δουλειά του. Σήμερα αναζητά τη λύση εν μέσω της χειρότερης οικονομικής κρίσης στην Ελλάδας εδώ και δεκαετίες”, σχολιάζει το Reuters.

“Στην αρχή φορούσα κουκούλα και κασκόλ για να μην φαίνεται το πρόσωπό μου,
δεν ήθελα να με αναγνωρίζουν. Ντρεπόμουν”, δηλώνει ζητώντας να μη δημοσιοποιηθεί το όνομά του, λόγω του ημιπαράνομου καθεστώτος διακίνησης των υλικών που εντοπίζονται στα σκουπίδια.. “Στην αρχή ήταν δύσκολο, αλλά μπήκα στο πνεύμα. Τι άλλο μπορείς να κάνεις όταν δεν έχεις δουλειά;”, προσθέτει.

Σχεδόν το 50% των εργαζομένων στον κατασκευαστικό τομέα έχουν χάσει τις δουλειές τους από το 2007, καθώς οι οικοδομές έχουν καταρρεύσει εν μέσω κρίσης και το ποσοστό των υπερχρεωμένων ανέργων στην Ελλάδα είναι το υψηλότερο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως αναφέρει το Reuters, σε αντίθεση με τους μετανάστες που αναζητούν μέταλλα, πλαστικό και χαρτί, στους κάδους υποβαθμισμένων περιοχών με καρότσια σούπερ μάρκετ, ο Δημήτρης αναζητά το “εμπόρευμά του” σε πιο πλούσιες γειτονιές, ενώ ψάχνει και για περισσότερο "πολύτιμα σκουπίδια". Οι έκπληκτοι περίοικοι πολλές φορές τον καλούν για να του δώσουν τα υλικά που αναζητά”, ώστε να μην ψάχνει σε κάδους.

Αν και είναι κοινό μυστικό πως τα χρήματα που βγάζει από το εμπόριο των υλικών που βρίσκει στα σκουπίδια σπάνια δηλώνονται, ο ίδιος δηλώνει στο Reuters πως ποτέ δεν είχε μπλεξίματα με την αστυνομία, η οποία, όπως σημειώνει, αντίθετα κυνηγά και συλλαμβάνει τους μετανάστες που κάνουν την ίδια δουλειά. “Το να είσαι Έλληνας είναι ένα πλεονέκτημα”, τονίζει.

Ο Δημήτρης παραδίδει τα “πολύτιμα ευρήματά του” σε αποθήκες υλικών στην εργατική συνοικία που μένει. Εκεί γίνεται η διαλογή, το ζύγισμα και η αγορά. Μπορεί να βγάλει από 10 ευρώ έως και 200 ευρώ μέσα σε μία ημέρα. Όπως αναφέρεται, τα χρήματα που βγάζει είναι αρκετά για το παρόν, όπως ο Δημήτρης ανησυχεί για το μέλλον των παιδιών του.

Ο γιός του είναι 26 χρονών άνεργος, ενώ η κόρη του σύντομα θα τελειώσει το λύκειο. Τα δύο του παιδιά αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα όπως και οι υπόλοιποι νέοι στην Ελλάδας καθώς πλέον είναι πολύ δύσκολο να βρουν δουλειά.

“Κάποιοι ίσως θα μπορούσαν να ασχοληθούν με τη συλλογή απορριμάτων, παρά το στίγμα”, αναφέρει. “Οι άνθρωποι γελούν αλλά μπορούν να κάνουν μια αξιοπρεπή ζωή χρησιμοποιώντας τα σκουπίδια. Χάσαμε την αξιοπρέπειά μας κατά τη διάρκεια της κρίσης, αλλά τουλάχιστον μπορούμε ακόμα να προσπαθήσουμε να ζήσουμε αξιοπρεπώς”. 

Σχόλιο: η περίπτωση του Δημήτρη, αλλά και των μεταναστών «ανακυκλωτών» σκουπιδιών αποδεικνύει ότι από τη μια τα «σκουπίδια» δεν είναι στην ουσία σκουπίδια αλλά περιέχουν χρήσιμα υλικά που μπορούμε να «εξορύξουμε» από αυτά, και από την άλλη ότι η ανακύκλωση και η ανάκτηση υλικών από αυτά είναι ένας κλάδος της κοινωνικής οικονομίας που μπορεί να δημιουργήσει αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας. Αν η απαραίτητη για αυτό  εργασία οργανωθεί στη βάση συνεργατικών κοινωνικών επιχειρήσεων δε θα αντιμετωπίζεται σαν «αναξιοπρεπής», αλλά αντίθετα σαν κοινωνικά χρήσιμη εργασία!!!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου