Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τρίτη, 26 Φεβρουαρίου 2013

Eνώ η Ελλάδα παραμένει στο σκληρό ευρώ, ακόμα και η Μεγάλη Βρετανία προχωρά στην υποτίμηση της στερλίνας


Του Λουκά Ελευθερίου


Ακόμα και οι πιο νεοφιλελεύθερες και θατσερικής καταγωγής κυβερνήσεις, όπως του Κάμερον στη Μ. Βρετανία, αναζητούν διέξοδο από την κρίση τους – πολύ μικρότερης έντασης από της Ελλάδας, τηρουμένων των αναλογιών – προχωρώντας σε κεϊνσιανού χαρακτήρα κινήσεις, όπως η υποτίμηση του νομίσματος και η ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων.

Στη συνάντησή του αυτές τις μέρες με την Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής ο Διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας ζήτησε να γίνουν δύο κινήσεις. Πρώτο, να αυξηθεί άμεσα η κυκλοφορία της στερλίνας κατά 25δις προκειμένου να γίνει αγορά χρεογράφων, παίρνοντας υπόψη τις μεγάλες πια δυσκολίες των βρετανικών επιχειρήσεων. Μέσω της υποτίμησης της λίρας, που αναμένεται να προκύψει, να διευκολυνθεί έτσι η άνοδος της εξαγωγικής ικανότητας του Ηνωμένου Βασιλείου, η διεθνής ζήτηση για βρετανικά προϊόντα, ώστε να συμβάλλει στην επανεξισορρόπηση της οικονομίας.
Και δεύτερο, να ενισχυθεί η πλευρά της προσφοράς, μέσω επενδύσεων, αυτή τη φορά όχι μόνο με την ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα, σύμφωνα με το θατσερικό μοντέλο, αλλά και με ουσιαστική αύξηση των δημοσίων επενδύσεων.
Το ποσοστό κέρδους για τη βρετανική βιομηχανία ήταν 4,7% στα τέλη του 2012, ενώ για τις επιχειρήσεις υπηρεσιών, που λειτουργούν σε λιγότερο διεθνοποιημένο περιβάλλον κι έτσι αξιοποιούν περισσότερο την εσωτερική αγορά, ήταν τέσσερις φορές παραπάνω, 16,9%. Με την υπερτιμημένη λίρα, σε ένα πλαίσιο μάλιστα αποδυνάμωσης της διεθνούς ζήτησης, η υποτίμηση είναι το βασικό μέσο για την ανάκαμψη των βρετανικών εξαγωγών.
Η δυνατότητα της Βρετανίας να δημιουργεί διακυμάνσεις στο νόμισμά της, και να μη δεσμεύεται από ένα καθορισμένο από τη Γερμανία σκληρό ευρώ, θεωρείται κι ως ένας από τους λόγους που τα επιτόκια των δημοσίων ομολόγων της έχουν μείνει εξαιρετικά χαμηλά σε σύγκριση με το μέγεθος της κρίσης της βρετανικής οικονομίας, σε αντιδιαστολή με αυτό που γίνεται με την Ιταλία και την Ισπανία. ΄
Από την άλλη πλευρά στην επιδείνωση της βρετανικής οικονομίας μεγάλο ρόλο έχει παίξει η μεγάλη μείωση των δημοσίων επενδύσεων. Από 3,5% του ΑΕΠ που ήταν το 2009-10, περιορίσθηκε σχεδόν στο ένα τρίτο, στο 1,1%. Για αυτό και ακούγονται συνεχώς φωνές για την αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, όπως από τη μελέτη που έκανε η Lombard Street Research. Γιατί τελικά τα δημοσιονομικά μέτρα και η λιτότητα, παρά τα πολύ χαμηλά επιτόκια, έφεραν το παραγωγικό πάγωμα, τη μείωση του δανεισμού των βιομηχανικών επιχειρήσεων, την κάμψη.
Η κυβέρνηση Κάμερον είναι μια από τις πιο αντιδραστικές κυβερνήσεις στην Ευρώπη. Είναι πολύ πιθανό να μη κάνει ούτε καν τα βήματα που ζητάει η Τράπεζα της Αγγλίας, η London School of Economics και τόσοι άλλοι. Και μιλάμε για την υποτίμηση του νομίσματος, τη χαλάρωση της αντιπληθωριστικής και της περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής, την αύξηση της επενδυτικής δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένης του δημοσίου. Δηλαδή για κινήσεις νεοκεϊνσιανής επινόησης, εντελώς μακριά από την ιδέα δομικών μεταρρυθμίσεων σε όφελος και των εργαζομένων και της οικονομίας της χώρας.
Έστω και ένας τέτοιος διάλογος, στην Ελλάδα, που πλήττεται από μια από τις μεγαλύτερες υφέσεις παγκοσμίως από την εποχή του 1929, είναι σχεδόν απαγορευμένος και παράνομος. Αυτό έχει επιδιώξει η τρικομματική κυβέρνηση, με την πλήρη συνδρομή της αξιωματικής αντιπολίτευσης, μέσα από το κοινό και επίσημα εκφρασμένο και από τους δύο δόγμα «η έξοδος από το ευρώ είναι εθνική καταστροφή».
Μια τέτοια στάση τους είναι ιδιαίτερα αρνητική και επιθετική προς τις δυνάμεις που επιδιώκουν την σωτηρία μέσα από ένα ριζοσπαστικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας. Περιορίζουν τον διάλογο μέσα στα δεδομένα, τις συντεταγμένες και τα πλαίσια της Ευρωζώνης όπου αποκλείεται κάθε τομή προωθητικού, κι επομένως αντικαπιταλιστικού, χαρακτήρα. Κι όχι μόνο αυτό. Φτάνουν στα άκρα. Εξαιρώντας τη νομισματική πολιτική από κάθε δυνατότητα αλλαγής, ουσιαστικά απαγορεύουν ακόμα και τη συζήτηση για τη λήψη κεϊνσιανών μέτρων στα πλαίσια του συστήματος για την ισοτιμία, τη ζήτηση, τις επενδύσεις, παρότι βέβαια αυτά από μόνα τους, χωρίς δομικές αλλαγές ιδιαίτερα σε σχέση με το ρόλο του δημοσίου και το κοινωνικό κράτος, είναι ανίκανα να δώσουν απαντήσεις σε μια κρίση με τέτοιο βάθος, όπως στην Ελλάδα σήμερα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου