Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012

Χωρίς μεσάζοντες

Για πρώτη, ίσως, φορά, στα ελληνικά δεδομένα, δείχνουν, να δημιουργούνται κινήσεις για διάθεση προϊόντων δίχως την κερδοσκοπική παρεμβολή των μεσαζόντων οι οποίες μάλιστα βρίσκουν ευρεία θετική ανταπόκριση από την Ελληνική κοινωνία. Σπάζοντας την αντίληψη ότι «κάποιο πρόσωπο σε θέση εποπτείας, (διευθυντής, ηγέτης, οργανωτής) οφείλει πάντα να μας καθοδηγεί γιατί αυτός γνωρίζει καλύτερα» (μια αντίληψη που κατά βάθος τονίζει την αποσύνθεση της επιθυμίας για μια πραγματικά ανθρώπινη κοινωνία), ήρθε η ώρα να τεθεί το ζήτημα του μεσάζοντα όχι μόνο στην οικονομία και την παραγωγή, αλλά να προσεγγιστεί με βάση την ευρεία του έννοια.
Στο συλλογικό μας φαντασιακό, ο μεσάζοντας ήταν μέχρι στιγμής ένας ηθικά νομιμοποιημένος έμπορος, ο οποίος αναλάμβανε τη διανομή των προϊόντων, όριζε σε ένα βαθμό τις τιμές και ήταν στην ουσία ο ενδιάμεσος (αναγκαίος) κρίκος ανάμεσα στην παραγωγή και την κατανάλωση. Ταυτόχρονα, απομάκρυνε τον καταναλωτή από τον παραγωγό, καθιστώντας το προϊόν απρόσωπο, σαν κινέζικο μπλουζάκι στα ράφια μεγάλης αλυσίδας καταστημάτων.
Μεσάζοντας, όμως, δεν είναι μόνο ο έμπορος. Μεσάζοντας είναι και ο επαγγελματίας πολιτικός, που παρεμβαίνει, κι αυτός επιδιώκοντας το προσωπικό του κέρδος, ανάμεσα στην κοινωνία και τα ζητήματα που κανονικά αυτή θα διευθετούσε. Ο ρόλος του είναι να μετατρέπει τα προβλήματα, τις μεταρρυθμίσεις, τις θεσμικές αλλαγές σε “προϊόντα”, τα οποία αφού περιτυλίξει σε μια επικοινωνιακή συσκευασία, πουλάει έπειτα ξανά στην κοινωνία, αποκομίζοντας το όφελος της δημοφιλίας, η οποία βέβαια θα του επιτρέψει να πάρει το δικό του μερίδιο από την κρατική πίτα. Όπως και ο έμπορος, έτσι και ο πολιτικός φροντίζει να απομακρύνει τον δικό του καταναλωτή, τον ψηφοφόρο, από την επαφή με τον παραγωγό, που είναι η ίδια η πολιτική, η κοινωνική δημιουργία, καθιστώντας τον παθητικό δέκτη και όχι συμμέτοχο σ’ αυτήν.
Άλλος μεσάζοντας, ήταν ο επαγγελματίας δημοσιογράφος, ο οποίος παρενέβαινε ανάμεσα στην πληροφορία και τον δέκτη της, παραποιώντας και χρωματίζοντας την, καθιστώντας τον καταναλωτή της ενημέρωσης, ανίκανο να κρατήσει μια αντικειμενική κριτική στάση, αποφεύγοντας έτσι τη σκέψη, προκειμένου να δεχθεί το δημοσιογραφικό προϊόν, έτσι όπως ο μεσάζοντας αποφάσισε να του πουλήσει, στην «τιμή» που ο ίδιος καθόρισε και με το ποιόν που ο ίδιος διαμόρφωσε.
Ο εκπαιδευτικός, οποιασδήποτε βαθμίδας, αποτέλεσε κι αυτός έναν μεσάζοντα, ανάμεσα στην ίδια τη ζωή και τον αναπτυσσόμενο άνθρωπο. Αναπαράγοντας τις μεθόδους, την γνωστική ύλη, τα στερεότυπα και τον χρεοκοπημένο (π)ηθικισμό που η κυρίαρχη κουλτούρα του υπαγόρευσε, μέσα από τα προγράμματα των υπουργείων, αποστασιοποίησε το μαθητή από τη ζωή, καθήλωσε την εγγενή δημιουργικότητα του παιδιού και το απομάκρυνε από την δράση, καταρράκωσε τον κοινωνικό του εαυτό και τη δυνατότητά του να χρησιμοποιεί δημιουργικά τη φαντασία του σε αλληλεπίδραση με τα άλλα άτομα του περιβάλλοντός του, εγκλωβίζοντάς το σε μια ρουτίνα στείρας αναπαραγωγή τετριμμένων ιδεών. Παρά τα μεγάλα λόγια που θα βρούμε στους θεωρητικούς στόχους του εκπαιδευτικού μας συστήματος, αυτό δεν διαφέρει πολύ από τις μεθόδους που χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτές μη ανθρώπινων ζώων, διαμορφώνοντας απαθείς υπηκόους.
Σήμερα, καθώς το κερδοσκοπικό παιχνίδι των εμπόρων, βασικό στοιχείο του καπιταλιστικού συστήματος, βάζει κι αυτό το λιθαράκι του στην αδυναμία επιβίωσης εκατοντάδων χιλιάδων οικογενειών, οι δράσεις και τα κινήματα για την κατάργηση τους αποτελούν όχι απλά μία λύση απέναντι στην κρίση, αλλά ένα πρώτο βήμα για το ξεπέρασμα των μεσαζόντων σε κάθε πτυχή της κοινωνίας. Θέτοντας ως βασικό πολιτικό μας πρόταγμα την αυτονομία και την άμεση δημοκρατία παντού, μπορούμε σταδιακά να εξαλείψουμε θεσμούς που παρεμβαίνουν παρασιτικά σ’ εμάς και τις ζωές μας. Είτε δημιουργώντας οριζόντιες δομές σε κάθε γειτονιά, σε κάθε χωριό, σε κάθε πόλη, είτε παίρνοντας την ενημέρωση στα χέρια μας, είτε παίρνοντας τις πρωτοβουλίες για αυτοδιαχειριστικό πειραματισμό σε σχολεία και σχολές.
Όσο κι αν τα κυρίαρχα ΜΜΕ υποβαθμίζουν και εκλαϊκεύουν τις όλο και εντονότερες κινήσεις για κατάργηση των μεσαζόντων, βαφτίζοντας τα απλά ως “κινήματα της πατάτας”, οι πολιτικές προεκτάσεις είναι βαθιές, ριζοσπαστικές και επαναστατικές, αρκεί να τις αναζητήσουμε.
“Μην ψάχνεις για καπνό, όταν η φωτιά σου καίει τα μπατζάκια”
Από το: http://eagainst.com/articles/xwris-mesazontes/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου