Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Παρασκευή, 7 Οκτωβρίου 2011

«Απεξάρτηση» από το χρήμα-εμπόρευμα.

Η αποαποικιοποίηση της ατομικής και κοινωνικής συνείδησης από την ιδεοληψία της ανάπτυξης, είναι ένα πρώτο βήμα για να υπάρξει "απαξάρτηση" των κοινωνικών πλειοψηφιών από το φετίχ του χρήματος. Χρειάζεται «απεξάρτηση» από την έννοια της ανάπτυξης, την οποία ασταμάτητα «χορηγούν»-σαν «ντόπα»- οι οικονομικοπολιτικές ελίτ, ιδίως στον αναπτυγμένο κόσμο, αλλά όχι μόνο.
Στην ανάρτηση "ο ρόλος του χρήματος σε μια οικονομία που κυριαρχεί το χρηματοπιστωτικό σύστημα" ( http://topikopoiisi.blogspot.com/2011/10/blog-post_9658.html) αναλύουμε γιατί δεν θα μπορεί να συνεχισθεί το μοντέλο της ανάπτυξης από τη σκοπιά της μελλοντικής έλλειψης των απαραίτητων φυσικών πόρων. Εδώ να συμπληρώσουμε ότι αυτό το μοντέλο δεν θα είναι δυνατόν να συνεχισθεί γιατί ήδη έχει βάλει σε διαδικασία την κλιματικής αλλαγής σε πλανητικό επίπεδο.
Οι επιστήμονες της επιτροπής του ΟΗΕ για το κλίμα έχουν διατυπώσει το φόβο ότι μία αύξηση της θερμοκρασίας πάνω από δύο βαθμούς θεωρείται σαν «επικίνδυνη διαταραχή» του κλιματικού συστήματος, η οποία πρέπει οπωσδήποτε να αποφευχθεί. Γιατί αυτό δεν θα έχει μόνο συνέπειες για τη ζωή στον πλανήτη, αλλά και γιατί δεν θα είναι δυνατές και πολλές οικονομικές δραστηριότητες των ανθρώπων στις διάφορες περιοχές του πλανήτη.
Για να μειώσουμε τον κίνδυνο απρόσμενων αλλαγών στο πλανητικό σύστημα και να συγκρατήσουμε την αύξηση της θερμοκρασίας στο μάξιμουμ των δύο βαθμών, δεν θα πρέπει σε παγκόσμιο επίπεδο μεταξύ 2010 και 2050 οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα να υπερβούν τους 750 γιγατόνους(Gt).
Οι βιομηχανικές χώρες, που έχουν ήδη εκπέμψει το μεγαλύτερο ποσοστό από αυτό που τους αναλογεί, καλούνται να τις μειώσουν ριζικά στο άμεσο μέλλον.
Τα τελευταία χρόνια κάθε κάτοικος των ΗΠΑ εξέπεμπε 20 τόνους, της Γερμανίας 10 τόνους, της Κίνας 4,6 τόνους, του Μπαγκλαντές 0,3 τόνους και του Μαλί μόνο 50 κιλά. Εδώ έχουμε ένα τεράστιο πρόβλημα δικαιοσύνης. Κανένας δε μπορεί να απαιτήσει από τις υπανάπτυκτες χώρες να μειώσουν τις εκπομπές για να μπορούμε στον αναπτυγμένο δυτικό κόσμο να συνεχίζουμε(έστω και διαφοροποιημένα βέβαια μεταξύ φτωχών και πλούσιων), όπως μέχρι τώρα.
Για να μη υπερβούμε τους 750 γιγατόνους που αναφέρθηκαν πιό πάνω, θα πρέπει κάθε κάτοικος αυτού του πλανήτη να εκπέμψει κάθε χρόνο- το επόμενο διάστημα μέχρι το 2050- γύρω στους 2-3 τόνους. Για να φθάσουμε σε τέτοιες ετήσιες εκπομπές ανά κάτοικο στη δύση(πιο δίκαιο θα ήταν βέβαια να τις φθάσουμε ακόμα χαμηλότερα), θα πρέπει να υπάρξει μεγάλη «από-ανάπτυξη» σε όλους σχεδόν τους μέχρι τώρα τομείς, εκτός από κείνους όπου θα έχουμε μηδενικές εκπομπές - ή αντίθετα- αρνητικές εκπομπές, με την έννοια ότι αποθηκεύουν την περίσσεια του διοξειδίου του άνθρακα. Ανάπτυξη με την έννοια όχι της μεγέθυνσης, αλλά της ποιότητας και της επέκτασης θα μπορούμε να έχουμε σε τομείς, όπου αντί να έχουμε εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, θα έχουμε ή μηδενικές ή απορρόφησή τους από την ατμόσφαιρα και «αποθήκευσή» τους σε αυτούς τους τομείς.
Θα χρειασθεί λοιπόν ένα οικονομικό μοντέλο που θα στηρίζεται στο εξής σχήμα: «Απο-ανάπτυξη εδώ», «συντήρηση εκεί», «ανάπτυξη πιο πέρα», αλλά σε καμία περίπτωση «ανάπτυξη ή θάνατος», που είναι το μότο του Τουρμποκαπιταλισμού και το οποίο οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην "κλιματική καταστροφή", όπως έχει εύστοχα διατυπωθεί.
Κανένας δε μπορεί να αποδεχθεί την "κλιματική καταστροφή", ούτε και οι πρωταγωνιστές αυτής της "ανάπτυξης". Έτσι η ιδεολογική "απεξάρτηση" από αυτήν έχοντας ένα γενικώς αποδεκτό επιχείρημα, θα είναι πιο εύκολη. Η "απεξάρτηση" από το χρήμα-εμπόρευμα, ενώ προϋποθέτει την "απεξάρτηση" από την "ανάπτυξη", είναι και πιό δύκολη.
Θα σήμαινε σε μεγάλο βαθμό «απεξάρτηση» από τις όλο και μεγαλύτερες «δόσεις» χρήματος, που απαιτούνται σήμερα από τις επιχειρήσεις-για οποιαδήποτε παραγωγή λόγω των μεγάλων επενδύσεων σε τεχνολογία- και τα νοικοκυριά- λόγω του μεγάλου όγκου κατανάλωσης που απαιτείται, για την πραγματοποίηση των κερδών των επιχειρήσεων.
Θα σήμαινε ότι από τη μια η παραγωγή δεν θα πρέπει πια να είναι εταιρική- γιατί εξορισμού η εταιρεία δημιουργείται για την εξασφάλιση κερδών των εταίρων μέσω παραγωγής εμπορευμάτων- από την άλλη ότι η κατανάλωση θα πρέπει να συρρικνωθεί και να περιορισθεί συνειδητά στην ικανοποίηση των βιοτικών και των ουσιαστικών-με νόημα- αναγκών.
Αυτό δε θα σήμαινε "φτώχεια". Αν η παραγωγή στρεφόταν στην ικανοποίηση αυτών των αναγκών των ανθρώπινων κοινοτήτων, στηριζόμενη στα κοινωνικά και συλλογικά αγαθά με το μικρότερο δυνατό κοινωνικό και οικολογικό αποτύπωμα(χρήση τοπικών όσο γίνεται φυσικών και κοινωνικών πόρων), με τη λιγότερη εργασία κ.λπ. μπορεί και να σημαίνει "ευημερία". Εξάλλου η φτώχεια είναι έννοια σχετική: υπάρχει ο φτωχός επειδή ταυτόχρονα υπάρχει και ο πλούσιος. Για να εξαληφθεί πρέπει καταρχήν να εξαλειφθεί αυτή η ανισότητα. Να θεσμοθετηθεί επομένως η κοινωνική και οικολογική δικαιοσύνη, που σαν βάση της θα έχει όχι την ατομική, αλλά την συλλογική ιδιοκτησία των πόρων και των μέσων της παραγωγής.
Για να "απεξαρτηθεί" ο νεωτερικός άνθρωπος από το φετίχ του συμβατικού χρήματος δυστυχώς θα χρειασθεί και τη «μεθαδόνη» του. Το ρόλο της μεθαδόνης μπορεί να τον παίξουν από τη μια οι συνεργατικές-συνεταιριστικές μορφές παραγωγής και από την άλλη οι αχρήματες ανταλλαγές ή οι ανταλλαγές με τοπικά νομίσματα που δεν συσσωρεύονται. Σε αυτές τις πρακτικές θα πρέπει να ασκηθεί και να δει ότι είναι δυνατές στα πλαίσια κοινοτήτων αλληλεγγύης.

2 σχόλια:

  1. Είναι πια κοινοτοπία η άποψη:
    1. Για όλα φταίνε οι δημόσιοι υπάλληλοι
    και
    2. Η εκκλησία.

    κατ αρχήν, φορολογείται το παγκάρι με 10 - 15%
    Τα υπόλοιπα, εγώ πραγματικά δεν καταλαβαίνω τι εννοεί ο κάθε φευτοάθεος και ευρωλιγούρης με την φορολογία της εκκλησιαστικής περιουσίας.
    Φορολογείται η περιουσία; ΟΧΙ! η πρόσοδος φορολογείται.
    Αλλά μπορεί να φορολογηθεί ο ναός; Η Ακρόπολη; Το Άγιο Όρος; Οι καθεδρικοί ναοί;

    ζήτημα μπαίνει στην αμοιβή των ιερέων, που πρέπει να καταβάλλεται από τους πιστούς και όχι απο το κράτος. Για κοίτα όμως πόση ισχύ (οικονομική και πολιτική) έχει το Βατικανό που οι παπάδες εχουν τη δική τους οικονομία. Γίνονται κράτος εν κρατοι.
    Αυτό θέλουμε;
    Ξέρεις τελικώς σήμερα η κάθε διεκδίκηση είναι εις βάρος της δημοκρατίας και της ευημερίας του κόσμου. Η αστική τάξη που δεν παράγει πια καμία αξία, θέλει να καταστρέψει και τις παλιές.
    Λέει ο Καστοριάδης και ο Ζ.Κ. Μισεά, ότι ο καπιταλισμός μπορεί και υφίσταται επειδή κληρονόμησε ανθρωπολογικούς τύπους από το παρελθόν.
    Ανάμεσα σε αυτούς είναι και οι κληρικοί. Οι πιο πολλοί για κλάματα. Αλλά ίσως μια κληρονομιά απο τους μάγους των πανάρχαιων φυλών.
    Παρότι είμαι άθεη, δεν είμαι σίγουρη για πολλά πράγματα γύρω απο τις ανάγκες την ανθρωπότητας πέρα απο τις χρηματικές - που είναι μετρήσιμες και χυδαίες, σε τελική ανάλυση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΛΕΜΠΑΣ11 Οκτωβρίου 2011 - 5:57 μ.μ.

    Μάλλον αναφέρεσαι στις προηγούμενες αναρτήσεις μου για την εκκλησία και αφορά στους υπογράφοντες των κειμένων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή