Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Δευτέρα, 7 Μαρτίου 2011

Κίνηση για την Αποανάπτυξη


ΙΔΡΥΤΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΡΙΚΑΛΙΝΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ



Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός !!

Η σημερινή χαοτική παγκόσμια τάξη πραγμάτων μας προειδοποιεί για ένα απειλητικό μέλλον. Είναι αναγκαίο να αναζητήσουμε διέξοδο από την πολύπλευρη σημερινή κρίση και όχι να παραδοθούμε στην παραλυσία του ανήσυχου παρατηρητή. Η κίνησή μας δημιουργήθηκε για να συμβάλλει όσο μπορεί σε αυτή την αναζήτηση, με σκέψη ελεύθερη, με πλανητική ματιά, με οικολογική προσέγγιση και προσήλωση στα ιδεώδη του ουμανισμού. Μαθαίνοντας από τις αναλύσεις φιλοσόφων, στοχαστών, κοινωνιολόγων, επιστημόνων, θέλουμε να κατανοήσουμε τις κινητήριες δυνάμεις του ανθρώπινου πολιτισμού, να εξηγήσουμε το σήμερα και να φανταστούμε ένα καλύτερο αύριο που θα έλθει και με τη συμμετοχή μας.


Ο σημερινός κόσμος

Κυρίαρχη ιδεολογία και πρακτική στον κόσμο είναι σήμερα ο Οικονομισμός (παραγωγή, εργασία, κατανάλωση). Η πλήρης επικράτησή του στη Δύση και η ραγδαία εξάπλωσή του στον Τρίτο κόσμο δεν είναι τίποτε άλλο από την επέκταση του Κεφαλαίου σε όλο τον πλανήτη. Η «απελευθέρωση των αγορών» για έναν «υγιή ανταγωνισμό» είναι στην πράξη μια προτροπή στο απάνθρωπο «ο θάνατός σου η ζωή μου». Με βασική επιδίωξη την Ανάπτυξη (περισσότερη παραγωγή – περισσότερη κατανάλωση) δηλαδή το κέρδος μια παγκόσμιας ελίτ, ο Παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός αποτελεί βραδυφλεγή βόμβα για τις κοινωνίες και το περιβάλλον.
Όμως μια απεριόριστη ανάπτυξη είναι ασυμβίβαστη με τον πεπερασμένο πλανήτη στον οποίο ζούμε, οι δε κρίσεις υπερπαραγωγής δε θα ξεπερνιούνται εσαεί. Ο κίνδυνος οικολογικής κατάρρευσης γίνεται κάθε μέρα και πιο ορατός, η δημοκρατία (ως συμμετοχή των πολιτών στην εξουσία) υποχωρεί, ενώ παρατηρείται μια ιδιότυπη μετάλλαξη του ανθρώπου (θεοποίηση του χρήματος, κυνισμός, ατομικισμός, κ.λ.π.). Με αρχαιοελληνικούς όρους η περιγραφή του σημερινού κόσμου θα ήταν λακωνική: η ΜΑΝΙΑ (του κέρδους) και η ΥΒΡΙΣ (υπερβολή, ασέβεια) θα επιφέρουν τη ΝΕΜΕΣΙΝ (τιμωρία). Απαιτείται επιστροφή στη ΦΡΟΝΗΣΗ.



Απο – ανάπτυξη: μια απάντηση για την κρίση

Η πρόταση της απο-ανάπτυξης είναι απλή: Μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα χωρίς να χρειάζεται να παράγουμε και να καταναλώνουμε όλο και περισσότερο. Διαχωρίζοντας τις ανάγκες από τις επιθυμίες μας και υιοθετώντας μια «εθελούσια ολιγάρκεια» μπορούμε να επιβάλλουμε σταδιακά μια σμίκρυνση της οικονομίας που με σωστή διαχείριση όχι μόνο δε θα αυξήσει την ανεργία και τη φτώχεια αλλά θα βελτιώσει την ποιότητα της ζωής μας.
Η ανάπτυξη, τις τελευταίες δεκαετίες, στις Δυτικές χώρες έχει αποδειχθεί ότι ούτε περισσότερο ευτυχισμένους μας έκανε ούτε τους φτωχούς του Τρίτου κόσμου βοήθησε, ενώ ήδη το κόστος των κλιματικών καταστροφών είναι δυσβάσταχτο για τις οικονομίες των κρατών.
Η επιλογή λοιπόν που έχουμε να κάνουμε σήμερα δεν είναι μεταξύ ανάπτυξης και απο-ανάπτυξης. Είναι μεταξύ μιας ανεξέλεγκτης ύφεσης και μιας ελεγχόμενης και βιώσιμης απο-ανάπτυξης.



Προτασείς του απο-ανάπτυξιακου κινήματος

Το κίνημα της απο-ανάπτυξης στοχεύει στην οργάνωση μιας συμβιωτικής, ανθρώπινης κοινωνίας που θα δίνει έμφαση στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ζωής: φιλία, δημιουργική εργασία, ελεύθερος χρόνος, αλληλεγγύη κ.λ.π. Είναι προφανές ότι πρέπει να υιοθετήσουμε άλλες συμπεριφορές στην καθημερινότητά μας: Μείωση κατανάλωσης, επισκευή και επαναχρησιμοποίηση υλικών, ανακύκλωση, επιβράδυνση κ.λ.π.
Σε κοινωνικό επίπεδο η αναδιανομή του πλούτου αλλά και των ωρών εργασίας, η απαίτηση για ανθρωπιστική κατεύθυνση της παιδείας, η απαίτηση για έλεγχο και κατάργηση κάποιων εκπομπών στην τηλεόραση είναι διεκδικήσεις μεσοπρόθεσμες.
Σε οικονομικό επίπεδο προτείνεται επιστροφή στην τοπική παραγωγή και διάθεση προϊόντων, αποφυγή των μεγάλων οικονομικών μονάδων, προώθηση εναλλακτικών μορφών συναλλαγής. Το κύτταρο της κοινωνίας, που θα αγαπήσουμε, θα είναι η αυτοδύναμη κοινότητα. Στη θέση του συγκεντρωτικού κράτους, που θα περιορίζεται σταδιακά, θα ανθίσουν αμεσοδημοκρατικές κοινότητες ανθρώπων, έθνη κοινοτήτων και κοινότητες εθνών.
Αυτό τον κόσμο θα τον δημιουργήσουν οι επόμενες γενεές. Εμείς εδώ σήμερα πρέπει να κόψουμε ταχύτητα, για να τους δώσουμε χρόνο, καταθέτοντας συγχρόνως τη συγνώμη μας για το οικολογικό και «αξιακό» χρέος που τους κληροδοτούμε.

http://apokoinou.com/

1 σχόλιο:

  1. Σήμερα διάβασα για σας. Συγχαρητήρια. Έβαλα ήδη link στη σελίδα μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή