Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τρίτη, 1 Μαρτίου 2011

Ποιά είναι η βασική αιτία των εξεγέρσεων στην Αφρική;

Κανείς δεν τις προέβλεψε τις εξεγέρσεις, αλλά τη βαθύτερη αιτία τους εύκολα μπορεί να την αντιληφθεί κανείς.
Δεν αφορούν μόνο στη Μέση Ανατολή, αλλά πρόκειται για μια αφρικανική κρίση: ότι έγινε στην Τυνησία, όπου η αυτοθυσία του μικροπωλητή λαϊκών αγορών πυροδότησε την επανάσταση,έγινε και στη Σενεγάλη, όπου ένας απελπισμένος βετεράνος του στρατού αυτοπυρπολύθηκε μπροστά από το προεδρικό μέγαρο, μιμούμενος τον Mohamed Bouazizi. Το πνεύμα της εξέγερσης έχει ήδη μεταπηδήσει σαν πυρκαγιά και σε άλλες αφρικανικές χώρες. Σοβαρές αναταραχές, που δεν έχουν πολυαναφερθεί, έχουμε και στη Μαυριτανία, στη Γκαμπόν, στο Καμερούν και στη Ζιμπάμπουε.
Γιατί όλες αυτές οι εξεγέρσεις συμβαίνουν τώρα; Έχουν αναφερθεί πολλές απαντήσεις: η αυξανόμενη ανεργία μορφωμένων νέων, η συσσώρευση των δεκαετιών της δυσαρέσκειας σε αυταρχικά καθεστώτα οικογενειακής κλεπτοκρατίας, ο ανατρεπτικός ρόλος του Facebook και Twitter- που μοιραία υπονόμευε τα συστήματα του ελέγχου σκέψης του κράτους-
ο ισλαμικός φονταμενταλισμός σε συνδυασμό με τον αντι-σιωνισμό και τον αντιαμερικανισμό.
Όμως η βαθύτερη αιτία, για την οποία πουθενά δεν υπάρχει ανοσία σε αυτό το κύμα της εξέγερσης, είναι η παγκοσμιοποίηση σε όλα τα επίπεδα. Οι αγορές είναι άρρηκτα συνδεδεμένες, και η δυστυχία σε ένα μέρος γρήγορα μεταφράζεται σε μανία σε ένα άλλο. Σήμερα δεν υπάρχουν "αντιπυρικές" ζώνες, και χάρη στις ψηφιακές επικοινωνίες, τα γεγονότα εξελίσσονται πολύ γρήγορα.
Οι πρώτες προειδοποιήσεις από τον ΟΗΕ το Δεκέμβριο: "Οι πρόσφατες περίοδοι αυξημένης μεταβλητότητας των τιμών στις παγκόσμιες αγορές γεωργικών προϊόντων προμηνύουν άνοδο και αυξανόμενη απειλή για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Υπάρχει συναίνεση στο ότι το παγκόσμιο σύστημα παραγωγής τροφίμων γίνεται όλο και πιο ευάλωτο και ευπαθές σε περιόδους αυξημένης μεταβλητότητας των τιμών. Καθώς οι αγορές είναι όλο και πιο ολοκληρωμένες στην παγκόσμια οικονομία, το σοκ στη διεθνή σκηνή μπορεί τώρα να μεταδοθεί στις εγχώριες αγορές πολύ πιο γρήγορα από πριν. "
Το "σοκ" συνέβη πολύ μακριά από το Κάιρο και την Τύνιδα. Είναι οι πυρκαγιές στη Ρωσία το περασμένο φθινόπωρο που αφανίστηκαν εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα σιτηρών! Η καταστροφή των καλλιεργειών σιταριού στον Καναδά, από τις ισχυρές βροχοπτώσεις. Η ζέστη και ξηρασία στην Αργεντινή η οποία κατάστρεψε την καλλιέργεια σόγιας! Οι πλημμύρες της Αυστραλίας που κατέστρεψαν τη συγκομιδή του σιταριού. Η Μέση Ανατολή αντιπροσωπεύει το ένα τρίτο των παγκόσμιων εισαγωγών σίτου. Ο συνδυασμός όλων αυτών των μακρινών γεωργικών προβλημάτων εκτίναξε το δείκτη των τιμών των τροφίμων κατά 32% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2010 και"φέρνει μαζί του εξαιρετικά υψηλούς κινδύνους και πιθανό κοινωνικό κόστος."
Μια παρόμοια αλυσίδα γεωργικών καταστροφών στις αρχές του 2008, οδήγησε σε μια παρόμοια εκδήλωση της «ακραίας αστάθειας των τιμών» σε όλο τον κόσμο και προκάλεσε εξεγέρσεις για τα τρόφιμα σε περισσότερες από 40 χώρες, από την Αϊτή στο Μπαγκλαντές, συμπεριλαμβανομένου του Μεξικού, του Ουζμπεκιστάν και της Ερυθραίας, αλλά και με τη συμμετοχή πολλών χωρών που εμπλέκονται στον παρόντα γύρο των εξεγέρσεων, όπως η Αίγυπτος, η Υεμένη, το Μαρόκο, τη Μαυριτανία, τη Σενεγάλη και τη Ζιμπάμπουε. Όλες ήταν μεταξύ των 80 χωρών σε όλο τον κόσμο που συνδυάζουν χαμηλό εισόδημα με ελλείμματα τροφίμων, άρα και την ανάγκη εισαγωγής τροφίμων. Το αποτέλεσμα είναι ότι όλες αυτές οι χώρες εκτίθενται στις άγρια κυμαινόμενες τιμές στην παγκόσμια αγορά. Σε αυτές τις φτωχές χώρες, οι αγορές των τροφίμων μπορεί να καταναλώσουν το 70% του εισοδήματος. Όταν οι τιμές των αλεύρων και των σπόρων εκτιναχθεί κατά 30%, μεγαλώνει η απελπισία - το είδος του κινδύνου που στέλνει τους ανθρώπους στους δρόμους με μανία.
Για τους φτωχούς της Μέσης Ανατολής, το σοκ των τιμών στις αρχές του τρέχοντος έτους ήταν σαν να βίωναν έναν δεύτερο φονικό σεισμό μέσα σε τρία χρόνια. Αλλά σε αντίθεση με ένα σεισμό, εδώ υπάρχουν κάποιοι που θα μπορούσαν να κατηγορήσουν. Ήταν τα αυταρχικά "οικογενειακά" καθεστώτα, που επικρατούν εδώ και πολλά χρόνια στην περιοχή. Ήταν λοιπόν από πριν θυμωμένοι οι διαδηλωτές των τιμών των τροφίμων στην Τυνησία όταν, μετά τον αυτοπυρπολισμό του Μοχάμεντ Bouazizi, ο Πρόεδρος Zine el-Abidine Ben Ali κήρυξε την χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και υποσχέθηκε να μειώσει την τιμή των τροφίμων. Αλλά ήταν πολύ αργά: μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου είχε φύγει.
Τώρα ο βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας Αμπντάλα προσπαθεί να εξαγοράσει την υπακοή με την εκτίναξη προς τα πάνω των δημόσιων δαπανών για τη στέγαση, τις κοινωνικές υπηρεσίες και την εκπαίδευση. Στο Μπαχρέιν η απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων απέτυχε να σταματήσει την εξέγερση.
Στη Λιβύη τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά:μπορεί το καθεστώς του Καντάφι-στηριζόμενο οικονομικά στις εξαγωγές των ορυκτών καυσίμων που διαθέτει η χώρα-να εξασφάλισε για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού μια σχετική οικονομική ευμάρεια, αλλά τη νεολαία δεν την ενδιαφέρει μόνο το "ψωμί". "'Εχουμε να φάμε! Θέλουμε να πιούμε ελευθερία!" φώναζε στην αρχή στις διαδηλώσεις της. Τώρα στη χώρα έχουμε μάλλον εμφύλιο πόλεμο και σε αυτό έπαιξε ρόλο ότι το καθεστώς αναδείχθηκε και επικράτησε όλα αυτά τα χρόνια χάριν της αντίστασης στις παγκοσμιοποιημένες αγορές και στη διεθνή ελίτ. Για αυτό η παγκόσμια ελίτ δεν θα το συγχωρήσει-παρά τις προσπάθειες του Καντάφι τελευταία για να γίνει αποδεκτός- και θα προσπαθήσει να το απεμπολήσει, αρκεί να βρει τη διάδοχη -ευνοϊκή για αυτήν-κατάσταση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου