Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Σάββατο, 3 Νοεμβρίου 2012

Τα νέα του Πελίτι



Μου στάλθηκαν με μαίηλ:

Αγαπητοί φίλοι,
Πριν από δυο εβδομάδες περίπου επέστρεψα από ένα ταξίδι στην Γαλλία που έγινε με αφορμή ένα σεμινάριο
(http://www.semencespaysannes.org/rencontre_internati_maisons_semences_paysanne_472.php) που οργάνωσε το γαλλικό δίκτυο Reseau Semences Paysannes. Το σεμινάριο ήταν 4ήμερο, με πολλές συμμετοχές από όλον τον κόσμο. Το βασικό θέμα ήταν τα «κοινοτικά συστήματα σπόρων», όπου διάφορες ομάδες (από Γαλλία, Αυστρία, Ινδία, Βραζιλία, Τογκό, Μπενίν…) παρουσίασαν τον τρόπο με τον οποίο προσπαθούν να σώσουν τους παραδοσιακούς και τοπικούς σπόρους. Το πρόγραμμα του σεμιναρίου περιελάμβανε ομιλίες, εργαστήρια (σχετικά με το θέμα του σεμιναρίου) και επισκέψεις σε διάφορα εγχειρήματα που αποτελούν μέρος του δικτύου.
Ενδεικτικά αναφέρω τα:
-“Le biau germe” (http://www.biaugerme.com/): συνεταιρισμός 11 αγροκτημάτων (σε μέγιστη απόσταση 25χλμ μεταξύ τους) που κάνουν σποροπαραγωγή. Τα 13 άτομα που συνολικά ανήκουν τα αγροκτήματα είναι υπεύθυνα και για την λειτουργία του συνεταιρισμού (καθαρισμός – αποθήκευση – συσκευασία - διάθεση σπόρων και γραμματειακή υποστήριξη).
-“Bio dAquitaine” (http://www.bio-aquitaine.com/) μια «πλατφόρμα» για καλαμπόκι και ήλιο. Καλλιεργούσαν διάφορες ποικιλίες από αυτά τα είδη δίπλα – δίπλα, έκαναν χαρακτηρισμό σε κάθε μία από αυτές και τις σύγκριναν μεταξύ τους.
Την τελευταία ημέρα, έγινε μια ανοικτή εκδήλωση με ανταλλαγές σπόρων, ομιλίες, φαγητό και μουσική. Δόθηκε επίσης η δυνατότητα σε ομάδες που δεν είχαν την ευκαιρία να παρουσιάσουν τη δουλειά τους στα πλαίσια του σεμιναρίου (όπως το Πελίτι), να κάνουν μια μικρή παρουσίαση στον κόσμο που είχε μαζευτεί.
Το σεμινάριο ακολούθησε μια κλειστή διεθνής συνάντηση 2 ημερών, που οργανώθηκε από το IPC (International Planning Committee for Food Sovereignty http://www.foodsovereignty.org/) με σκοπό να συζητηθεί μια κοινή στρατηγική απέναντι στη Διεθνής Συνθήκη για τους Φυτογενετικούς Πόρους για τη Διατροφή και τη Γεωργία (International Treaty on Plant Genetic Resources for Food and Agriculture ΙΤPGRFA - http://www.planttreaty.org/) το οποίο με τα άρθρα 5,6 και 9 υπονομεύει τα δικαιώματα των γεωργών.

Μετά το τέλος του σεμιναρίου ακολούθησαν διάφορες επισκέψεις στη νοτιοδυτική Γαλλία:
-          Terre et Humanisme (http://www.terre-humanisme.org/): οργάνωση που ασχολείται κυρίως με τη διάδοση της αγροοικολογίας (αρμονική σχέση ανθρώπου και φύσης).
-          Το Kokopelli (http://www.kokopelli-seed-foundation.com/): έδειξε ενδιαφέρον για την προσπάθεια που κάνουμε και έδωσε πολλές ιδέες για το πώς μπορούμε να οργανωθούμε με έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο.
-          Την κοινότητα Longo Mai στο Forcalquier. Μας ξενάγησαν, είχαμε  την ευκαιρία να μιλήσουμε για την καλύτερη οργάνωση της τράπεζας σπόρων και την τελευταία μέρα έγινε μια συνάντηση με αφορμή την επίσκεψή μας, όπου παρουσιάστηκε η δουλειά του πελίτι, λύθηκαν διάφορες απορίες που υπήρχαν για τον τρόπο λειτουργίας μας και είχαμε τη δυνατότητα να μιλήσουμε πάνω στο non paper της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
-          Διάφορους καλλιεργητές που διαθέτουν τα προϊόντα τους άμεσα στους καταναλωτές μέσω του δικτύου AMAP (http://www.reseau-amap.org/), το οποίο είναι ένα γαλλικό δίκτυο καταναλωτών αντίστοιχο του CSA (community supported agriculture – κοινοτικά υποστηριζόμενη γεωργία) που στόχο έχει την στήριξη των βιολογικών γεωργών μικρής κλίμακας.
-          Διάφορα σημεία διανομής AMAP

Προς ενημέρωσή σας, το θέμα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας βρίσκεται στην εξής φάση: έχει εκδοθεί από την κομισιόν ένα «non paper» (http://www.jordbruksverket.se/download/18.2caaa5d2139711ae12f8000738/PRM+Regulation,+non-paper.pdf) το οποίο δίνει κατά κάποιο τρόπο τις γραμμές που θα κινηθεί το τελικό νομοσχέδιο που θα κατατεθεί στο ευρ. κοινοβούλιο προς συζήτηση στις αρχές του 2013 (μάλλον τον Φλεβάρη). Γενικά φάνηκε η ανάγκη να υπάρξει μια συζήτηση μεταξύ των ομάδων που τους ενδιαφέρει το θέμα πάνω στο non paper, ώστε να αποκτήσουν μια κοινή όσο το δυνατόν γίνεται θέση και να είναι έτοιμοι να δράσουν όταν θα βγει το νομοσχέδιο.

Για το Πελίτι
Αντώνης Μπρέσκας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου