Αποανάπτυξη-Τοπικοποίηση με σχεδιασμό και όχι καταστροφή με μνημόνια!

ΤΜετά το 4ο κατά σειράν μνημόνιο, τώρα έρχεται η «μια από τα ίδια ανάπτυξη», ίσως πιο «δίκαια», υπόσχεται η κυβέρνηση. Με διεθνείς επενδύσεις για μεταφορά του πλούτου της χώρας στο εξωτερικό, στα χέρια των διεθνών επενδυτών, αυτών καλέ που μας δανείζανε όλα αυτά τα χρόνια και τώρα τους χρωστάμε τα «μαλλιά της κεφαλής μας».

Τι και αν κάποιοι από μας φωνάζουμε όλα αυτά τα χρόνια: σεισάχθεια και αποανάπτυξη!(http://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/36) και «στροφή σεαποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη, αμεσοδημοκρατική κοινωνία ίσης κατανομής και του μικρότερου δυνατού οικολογικού αποτυπώματος».
Μα τα μνημόνια δεν πετύχανε –χωρίς να το θέλουμε-αποανάπτυξη; Τι είναι η συρρίκνωση κατά 25% του ΑΕΠ της χώρας, αν δεν είναι αποανάπτυξη; Λένε μερικοί κυνικοί!
Απαντάμε: πρώτα -πρώτα το ΑΕΠ μιας χώρας δεν είναι κατάλληλος δείκτης για την ευζωία των κατοίκων της και σήμερα αμφισβητείται αυτό και υπάρχουν οικονομολόγοι, κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί που εργάζονται εδώ και δεκαετίες για τη διαμόρφωση καλύτερων δεικτών ευημερίας, διότι η προσήλωση στο ΑΕΠ θέτει στο περιθώριο της κοινωνικής συνείδησης το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος της ανάπτυξης (http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/1559378 καιhttp://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/2087834).
Στη συνέχεια λέμε ότι: αποανάπτυξη κάνεις με συνειδητό σχεδιασμό και όχι με καταστροφή μέσω των μνημονίων!
Η βασική ιδέα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης είναι η αλληλέγγυα, δημοκρατική, κοινωνική και οικολογική οικονομία με χαμηλή κατανάλωση πόρων – και όχι η φτώχεια και η ύφεση με ντιρεκτίβες λιτότητας, συνδυασμένη μάλιστα με καταστροφή του περιβάλλοντος και οικολογική υποβάθμιση που βιώνουν οι άνθρωποι σήμερα στην Ελλάδα.
Οι αρνητικές συνέπειες των δήθεν λύσεων για την κρίση, βύθισαν τους ανθρώπους στην Ελλάδα στη δυστυχία και έφερε την Ευρώπη στο χείλος της ανθρωπιστικής καταστροφής. Αντίθετα πολλοί πλούσιοι Έλληνες κατάφεραν - με τη βοήθεια της υπόλοιπης Ευρώπης - να βγάλουν τα περισσότερα περιουσιακά τους στοιχεία από τη χώρα. Για να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια ενδεχόμενη πλήρη κατάρρευση της οικονομίας, αλλά αυτό επιτάχυνε ταυτόχρονα αυτή την κατάρρευση και σε γενικές γραμμές αύξησε την ανισότητα, τις συγκρούσεις κατανομής και τον αποκλεισμό.
Την ίδια στιγμή η κρίση-πολλές φορές το τονίσαμε αυτό και σαν ιστοσελίδα και στις ομιλίες συζητήσεις με τα εναλλακτικά εγχειρήματα που ξεπήδησαν σε όλο αυτό το διάστημα-είχε και έχει ακόμα ένα θετικό: Μας αναγκάζει επίσης να αναζητήσουμε νέες δυνατότητες και τρόπους ζωής, συνύπαρξης και εργασίας, καθώς και διευρυμένους χώρους για να δοκιμάζουμε όλα αυτά. Εγχειρήματα που πριν την κρίση για χρόνια διαχειρίζονταν από μικρές μειοφηφικές πρωτοβουλίες ( από ελευθεριακές, αντιφασιστικές ή ομάδες αλληλεγγύης για παράδειγμα), βρίσκουν τώρα μεγάλη απήχηση και δημιουργούνται καινούργια, με νέες ιδέες. Υπάρχουν αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι και εγχειρήματα γειτονιάς, κοινωνικά-αλληλέγγυα ιατρεία, δίκτυα-οάσεις μη χρηματικής οικονομίας και ανταλλαγής, κοινωνικά παντοπωλεία με δωρεάν διάθεση προϊόντων και αντικειμένων κυρίως από «δεύτερο χέρι», νέας μορφής συνεταιρισμοί(χωρίς διοικητικά συμβούλια , με συνέλευση μελών), εργαστήρια και πρότζεκτ αυτοβοήθειας. Μοντέλα συλλογικής εργασίας και συνεργατικές με αποφάσεις στη βάση της συναίνεσης και της άμεσης δημοκρατίας, γίνονται πλατιά γνωστά και οικεία. Μερικοί άνθρωποι λοιπόν στην Ελλάδα αναγκάσθηκαν και αναγκάζονται να συνευρεθούν και να οικοδομήσουν στοιχεία μιας ενωμένης και ειρηνικής κοινωνίας «από τα κάτω».
Αλλά οι προϋποθέσεις για όλα αυτά είναι κατανοητά δύσκολες - η πλειοψηφία της κοινωνίας βιώνει τη συρρίκνωση, όχι ως δημιουργία νέων δυνατοτήτων, αλλά ως καταστροφή. Γιατί παρά αυτά τα φωτεινά σημάδια της ελπίδας, ο ισολογισμός της μέχρι τώρα λιτότητας παραμένει καταστροφική. Η βρεφική θνησιμότητα αυξήθηκε μόνο μεταξύ 2008 και 2010 κατά 43%. Η επίσημη ανεργία βρίσκεται στο 25%, ενώ η ανεργία των νέων φθάνει ακόμη και στο 50%. Ολόκληρες οικογένειες ζουν από την μικρή σύνταξη των παππούδων. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ίδιου του ελληνικού κοινοβουλίου σχεδόν 6,5 εκατομμύρια Ελλήνων ζουν μέσα στη φτώχεια - αυτό είναι το 58% του πληθυσμού! Ένας τρίτο του πληθυσμού δεν έχει ασφάλιση υγείας. Οι διαδηλώσεις, οι διαμαρτυρίες και ενέργειες ενάντια σε αυτές τις πολιτικές ήταν και είναι κοινός τόπος – ακριβώς όπως και η βίαιη καταστολή τους από την αστυνομία.
Περισσότερη «λιτότητας» χωρίς περικοπή ή εξάλειψη του χρέους θα επιδεινώνει συνεχώς την κατάσταση, χωρίς να την επιλύει. Η κλασική πολιτική πρόταση-από όλα σχεδόν τα κόμματα- για μια μονόπλευρη εστίαση στην μια από τα ίδια «ανάπτυξη» και στις επενδύσεις με στόχο το κέρδος κερδών, δεν μπορεί να είναι η απάντηση και αυτό είναι ολοφάνερο. Παραμένουν άλυτες-και σε παγκόσμιο επίπεδο-οι αντιθέσεις και οι συγκρούσεις για ισότιμη και δίκαιη κατανομή των βαρών και των πλεονασμάτων, καθώς και η οικολογική καταστροφή. Χρειαζόμαστε μια εναλλακτική λύση, η οποία θα αντιμετωπίζει μαζί τα οικολογικά και κοινωνικά προβλήματα και τις αιτίες τους. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε αλλαγές σε πολλαπλά επίπεδα: στο προσωπικό και συλλογικό επίπεδο συνείδησης, στην οργάνωση και αυτοοργάνωση, στο θεσμικό πολιτικό επίπεδο. Να επανέλθει το πνεύμα του κοινοτισμού για να βρούμε συλλογικά τις απαιτούμενες σήμερα ριζοσπαστικές λύσεις. Να στηρίξουμε και να πολλαπλασιάσουμε τα αυτοοργανωμένα εναλλακτικά εγχειρήματα σε όλους τους ζωτικούς τομείς της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας, ώστε να αναπνεύσει ο πληθυσμός και να επανέλθει η ελπίδα για το μέλλον, κόντρα στη δυστοπία των μνημονιακών πολιτικών.

Επισκεφθείτε και την νέα ιστοσελίδα μας: http://www.topikopoiisi.eu/






Τρίτη, 17 Ιουλίου 2012

CERN και Φουκουσίμα: βίοι παράλληλοι


του Κώστα Γαβρόγλου*
Τι «ακριβώς» έγινε στο κέντρο πυρηνικών ερευνών CERN πριν περίπου δύο εβδομάδες; Υπάρχουν τουλάχιστον δύο απαντήσεις σε αυτό το ερώτημα.
Πρώτη απάντηση: Εντοπίστηκε ένα νέο σωματίδιο και σε περίπτωση που στο μέλλον ταυτιστεί το σωματίδιο αυτό με το σωματίδιο που προέβλεψε ο Πήτερ Χιγκς το 1964, θα ενισχυθεί η εγκυρότητα ενός σχετικά επιτυχημένου μοντέλου που ενοποιεί δύο από τις τέσσερις δυνάμεις που γνωρίζουμε ότι υπάρχουν στη φύση. Επιπλέον, μια τέτοια ταύτιση θα είναι σοβαρό βήμα προς την κατανόηση του μηχανισμού με βάση τον οποίο απέκτησαν μάζα όλα τα σωματίδια λίγες στιγμές μετά μια αρχική έκρηξη που κατά πάσα πιθανότητα οδήγησε στη σημερινή δομή του σύμπαντος.
Δεύτερη απάντηση: Μετά από 20 χρόνια, 10 δισεκατομμύρια ευρώ, τη θεωρητική και πρακτική εργασία περίπου 10.000 φυσικών, μηχανικών και τεχνικών από τουλάχιστον 165 εργαστήρια και πανεπιστήμια από 35 χώρες, ανακοινώθηκε η ανακάλυψη ενός νέου σωματιδίου. Ένα γιγαντιαίο εγχείρημα εκλαΐκευσης μας είχε «προετοιμάσει» εδώ και τουλάχιστον 3 χρόνια για την ανακάλυψη αυτήν, καθιερώνοντας -παρά τις αντιδράσεις των επιστημόνων- την ονομασία «σωματίδιο του Θεού». Η ανακάλυψη θεωρήθηκε ως θρίαμβος της επιστήμης, της ανιδιοτελούς συνεργασίας των επιστημόνων διαφορετικών εθνών, που αναζήτησαν και βρήκαν μια νέα αλήθεια και διαμόρφωσαν ένα νέο πρότυπο συνεργασίας.
Και οι δύο απαντήσεις περιέχουν πολλά στοιχεία της πραγματικότητας που βιώσαμε τις τελευταίες εβδομάδες. Με μια διαφορά όμως: η πρώτη απάντηση δεν έχει κανένα απολύτως νόημα, παρά μόνον αν την προσλάβουμε στο πλαίσιο που σκιαγραφεί η δεύτερη απάντηση. Με άλλα λόγια, αν θέλουμε, ως πολίτες, να καταλάβουμε τι ακριβώς γίνεται στο CERN, είμαστε υποχρεωμένοι να κατανοήσουμε το σωματίδιο που εντοπίστηκε ως μια κοινωνική κατασκευή. Αυτό δεν σημαίνει -επαναλαμβάνουμε: δεν σημαίνει- ότι στήθηκε μια κομπίνα για να «εφευρεθεί» ένα σωματίδιο που δεν υπάρχει ούτε και ότι δεν εντοπίστηκε μια νέα φυσική οντότητα.

Το σωματίδιο ως κοινωνική κατασκευή
Η κοινωνική κατασκευή του σωματιδίου σημαίνει ότι το συγκεκριμένο σωματίδιο συγκροτείται σε ένα κοινωνικό πλαίσιο με ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ας σημειώσουμε μονάχα εκείνα τα χαρακτηριστικά που εμφανίζονται για πρώτη φορά στα χρονικά της επιστήμης. Ποτέ άλλοτε δεν δημιουργήθηκε μια τόσο πολυμελής και αυστηρά ιεραρχημένη κοινότητα για να εκτελέσει ένα τόσο πολυδάπανο πείραμα – η μόνη, ενδεχομένως, εξαίρεση είναι η προετοιμασία της ατομικής βόμβας, όπου, όμως, ο επικεφαλής ήταν στρατηγός και έγινε σε καιρό πολέμου. Ποτέ άλλοτε δεν έγινε ένα πείραμα που είναι αδύνατον να επαναληφθεί από άλλους, αλλάζοντας, έτσι, μια καταστατική αρχή της επιστημονικής πρακτικής, αφού η δυνατότητα επανάληψης ενός πειράματος ιστορικά αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γνωρίσματα της επιστημονικής δραστηριότητας. Ποτέ άλλοτε δεν υπήρξαν τόσο έντονες διαμάχες για τόσες πολλές δεκαετίες σχετικά με τις συγκεκριμένες ερευνητικές κατευθύνσεις των ερευνητών που θα καταλάμβαναν θέσεις σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα και της αντίστοιχης χρηματοδότησής τους. Ποτέ άλλοτε δεν υπήρξε ένα τόσο συντονισμένο εκλαϊκευτικό εγχείρημα (ενδεχομένως με εξαίρεση την αποστολή στη Σελήνη) για να μας προετοιμάσει να (υπο)δεχτούμε ως συγκλονιστικής σημασίας μια εξέλιξη, η οποία ιστορικά αποτελεί ενδιαφέρουσα μεν εξέλιξη, αλλά σίγουρα όχι τη «σημαντικότερη των τελευταίων 100 ετών», όπως συνήθως προβάλλεται.
Η πρόσληψη του σωματιδίου ως κοινωνικά κατασκευασμένου δεν αποτελεί έμμεση καταγγελία για το ότι δεν διοχετεύτηκε η ενεργητικότητα και δημιουργικότητα τόσων ανθρώπων σε άλλους τομείς. Αντιθέτως, η πρόσληψη του σωματιδίου ως κοινωνική κατασκευή αποπειράται να υπογραμμίσει το ότι η κατανόηση του ρόλου και της σημασίας του είναι δυνατή μόνον αν τοποθετηθεί σε μια μήτρα που την συναπαρτίζουν τα παραπάνω στοιχεία. Το σωματίδιο είναι απόρροια συγκεκριμένων πολιτικών και οικονομικών επιλογών ως προς το είδος και την κατεύθυνση της έρευνας στη φυσική, είναι απόρροια συγκεκριμένου συσχετισμού δυνάμεων ανάμεσα στους φυσικούς, είναι απόρροια ανελέητων ακαδημαϊκών διαμαχών, είναι απόρροια ενός εκλαϊκευτικού εγχειρήματος με στόχο την ενημέρωση των πολιτών όχι τόσο για το σωματίδιο αυτό καθεαυτό όσο για την επαναβεβαίωση του θριάμβου της επιστήμης.

Ο θρίαμβος της επιστήμης
Ένας (συγκεκριμένος) θρίαμβος, λοιπόν, της επιστήμης ήταν το μεγάλο ζητούμενο στις μέρες μας. Χρειαζόταν ένας θρίαμβος για να αποκατασταθεί, έστω και εν μέρει, η χαμένη τιμή της επιστήμης, αφού, παρά τις επιμέρους επιτυχίες της, η επιστήμη διέψευσε τις προσδοκίες που ή ίδια είχε καλλιεργήσει. Κυρίαρχο στοιχείο των προσδοκιών ήταν οι ουτοπίες που διατυπώθηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο – οι ουτοπίες που αποτέλεσαν και το απαραίτητο νομιμοποιητικό στοιχείο συγκεκριμένων αναπτυξιακών, επιστημονικών και τεχνολογικών επιλογών. Μια τέτοια ουτοπία ήταν η λεγόμενη ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας: ένας κόσμος όπου η φτηνή ενέργεια θα έφερνε τέλος στη φτώχεια και ανάπτυξη για όλες τις χώρες. Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, από την τόσο καλά φροντισμένη εικόνα αυτής της ουτοπίας έχει μείνει ένα κουρελιασμένο είδωλό της, έχει διαμορφωθεί μια πραγματικότητα που δεν περιέχει σχεδόν κανένα από τα στοιχεία τού τόσο ιδανικού κόσμου που η επιστήμη είχε υποσχεθεί. Αυτή η τόσο μεγάλη αντίθεση ανάμεσα στις υποσχέσεις της επιστήμης και τη σημερινή πραγματικότητα οδήγησε στον κλονισμό της πίστης πολλών ως προς τις υποσχέσεις της επιστήμης.
Όσοι είχαν επενδύσει πολιτικά, ιδεολογικά και οικονομικά σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που προέβαλλε τη συγκεκριμένη ουτοπία, είχαν την ανάγκη του (αναμενόμενου) θριάμβου στο CERN. Θα ξαναθύμιζε τις σχεδόν μαγικές ικανότητες της επιστήμης, τις σχεδόν χωρίς όρια ικανότητες της τεχνολογίας.
Η ζωή όμως τα έφερε ανάποδα.
* Ο Κώστας Γαβρόγλου είναι καθηγητής Ιστορίας των επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πηγή: http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=701574

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου