Αποανάπτυξη-Τοπικοποίηση με σχεδιασμό και όχι καταστροφή με μνημόνια!

ΤΜετά το 4ο κατά σειράν μνημόνιο, τώρα έρχεται η «μια από τα ίδια ανάπτυξη», ίσως πιο «δίκαια», υπόσχεται η κυβέρνηση. Με διεθνείς επενδύσεις για μεταφορά του πλούτου της χώρας στο εξωτερικό, στα χέρια των διεθνών επενδυτών, αυτών καλέ που μας δανείζανε όλα αυτά τα χρόνια και τώρα τους χρωστάμε τα «μαλλιά της κεφαλής μας».

Τι και αν κάποιοι από μας φωνάζουμε όλα αυτά τα χρόνια: σεισάχθεια και αποανάπτυξη!(http://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/36) και «στροφή σεαποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη, αμεσοδημοκρατική κοινωνία ίσης κατανομής και του μικρότερου δυνατού οικολογικού αποτυπώματος».
Μα τα μνημόνια δεν πετύχανε –χωρίς να το θέλουμε-αποανάπτυξη; Τι είναι η συρρίκνωση κατά 25% του ΑΕΠ της χώρας, αν δεν είναι αποανάπτυξη; Λένε μερικοί κυνικοί!
Απαντάμε: πρώτα -πρώτα το ΑΕΠ μιας χώρας δεν είναι κατάλληλος δείκτης για την ευζωία των κατοίκων της και σήμερα αμφισβητείται αυτό και υπάρχουν οικονομολόγοι, κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί που εργάζονται εδώ και δεκαετίες για τη διαμόρφωση καλύτερων δεικτών ευημερίας, διότι η προσήλωση στο ΑΕΠ θέτει στο περιθώριο της κοινωνικής συνείδησης το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος της ανάπτυξης (http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/1559378 καιhttp://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/2087834).
Στη συνέχεια λέμε ότι: αποανάπτυξη κάνεις με συνειδητό σχεδιασμό και όχι με καταστροφή μέσω των μνημονίων!
Η βασική ιδέα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης είναι η αλληλέγγυα, δημοκρατική, κοινωνική και οικολογική οικονομία με χαμηλή κατανάλωση πόρων – και όχι η φτώχεια και η ύφεση με ντιρεκτίβες λιτότητας, συνδυασμένη μάλιστα με καταστροφή του περιβάλλοντος και οικολογική υποβάθμιση που βιώνουν οι άνθρωποι σήμερα στην Ελλάδα.
Οι αρνητικές συνέπειες των δήθεν λύσεων για την κρίση, βύθισαν τους ανθρώπους στην Ελλάδα στη δυστυχία και έφερε την Ευρώπη στο χείλος της ανθρωπιστικής καταστροφής. Αντίθετα πολλοί πλούσιοι Έλληνες κατάφεραν - με τη βοήθεια της υπόλοιπης Ευρώπης - να βγάλουν τα περισσότερα περιουσιακά τους στοιχεία από τη χώρα. Για να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια ενδεχόμενη πλήρη κατάρρευση της οικονομίας, αλλά αυτό επιτάχυνε ταυτόχρονα αυτή την κατάρρευση και σε γενικές γραμμές αύξησε την ανισότητα, τις συγκρούσεις κατανομής και τον αποκλεισμό.
Την ίδια στιγμή η κρίση-πολλές φορές το τονίσαμε αυτό και σαν ιστοσελίδα και στις ομιλίες συζητήσεις με τα εναλλακτικά εγχειρήματα που ξεπήδησαν σε όλο αυτό το διάστημα-είχε και έχει ακόμα ένα θετικό: Μας αναγκάζει επίσης να αναζητήσουμε νέες δυνατότητες και τρόπους ζωής, συνύπαρξης και εργασίας, καθώς και διευρυμένους χώρους για να δοκιμάζουμε όλα αυτά. Εγχειρήματα που πριν την κρίση για χρόνια διαχειρίζονταν από μικρές μειοφηφικές πρωτοβουλίες ( από ελευθεριακές, αντιφασιστικές ή ομάδες αλληλεγγύης για παράδειγμα), βρίσκουν τώρα μεγάλη απήχηση και δημιουργούνται καινούργια, με νέες ιδέες. Υπάρχουν αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι και εγχειρήματα γειτονιάς, κοινωνικά-αλληλέγγυα ιατρεία, δίκτυα-οάσεις μη χρηματικής οικονομίας και ανταλλαγής, κοινωνικά παντοπωλεία με δωρεάν διάθεση προϊόντων και αντικειμένων κυρίως από «δεύτερο χέρι», νέας μορφής συνεταιρισμοί(χωρίς διοικητικά συμβούλια , με συνέλευση μελών), εργαστήρια και πρότζεκτ αυτοβοήθειας. Μοντέλα συλλογικής εργασίας και συνεργατικές με αποφάσεις στη βάση της συναίνεσης και της άμεσης δημοκρατίας, γίνονται πλατιά γνωστά και οικεία. Μερικοί άνθρωποι λοιπόν στην Ελλάδα αναγκάσθηκαν και αναγκάζονται να συνευρεθούν και να οικοδομήσουν στοιχεία μιας ενωμένης και ειρηνικής κοινωνίας «από τα κάτω».
Αλλά οι προϋποθέσεις για όλα αυτά είναι κατανοητά δύσκολες - η πλειοψηφία της κοινωνίας βιώνει τη συρρίκνωση, όχι ως δημιουργία νέων δυνατοτήτων, αλλά ως καταστροφή. Γιατί παρά αυτά τα φωτεινά σημάδια της ελπίδας, ο ισολογισμός της μέχρι τώρα λιτότητας παραμένει καταστροφική. Η βρεφική θνησιμότητα αυξήθηκε μόνο μεταξύ 2008 και 2010 κατά 43%. Η επίσημη ανεργία βρίσκεται στο 25%, ενώ η ανεργία των νέων φθάνει ακόμη και στο 50%. Ολόκληρες οικογένειες ζουν από την μικρή σύνταξη των παππούδων. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ίδιου του ελληνικού κοινοβουλίου σχεδόν 6,5 εκατομμύρια Ελλήνων ζουν μέσα στη φτώχεια - αυτό είναι το 58% του πληθυσμού! Ένας τρίτο του πληθυσμού δεν έχει ασφάλιση υγείας. Οι διαδηλώσεις, οι διαμαρτυρίες και ενέργειες ενάντια σε αυτές τις πολιτικές ήταν και είναι κοινός τόπος – ακριβώς όπως και η βίαιη καταστολή τους από την αστυνομία.
Περισσότερη «λιτότητας» χωρίς περικοπή ή εξάλειψη του χρέους θα επιδεινώνει συνεχώς την κατάσταση, χωρίς να την επιλύει. Η κλασική πολιτική πρόταση-από όλα σχεδόν τα κόμματα- για μια μονόπλευρη εστίαση στην μια από τα ίδια «ανάπτυξη» και στις επενδύσεις με στόχο το κέρδος κερδών, δεν μπορεί να είναι η απάντηση και αυτό είναι ολοφάνερο. Παραμένουν άλυτες-και σε παγκόσμιο επίπεδο-οι αντιθέσεις και οι συγκρούσεις για ισότιμη και δίκαιη κατανομή των βαρών και των πλεονασμάτων, καθώς και η οικολογική καταστροφή. Χρειαζόμαστε μια εναλλακτική λύση, η οποία θα αντιμετωπίζει μαζί τα οικολογικά και κοινωνικά προβλήματα και τις αιτίες τους. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε αλλαγές σε πολλαπλά επίπεδα: στο προσωπικό και συλλογικό επίπεδο συνείδησης, στην οργάνωση και αυτοοργάνωση, στο θεσμικό πολιτικό επίπεδο. Να επανέλθει το πνεύμα του κοινοτισμού για να βρούμε συλλογικά τις απαιτούμενες σήμερα ριζοσπαστικές λύσεις. Να στηρίξουμε και να πολλαπλασιάσουμε τα αυτοοργανωμένα εναλλακτικά εγχειρήματα σε όλους τους ζωτικούς τομείς της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας, ώστε να αναπνεύσει ο πληθυσμός και να επανέλθει η ελπίδα για το μέλλον, κόντρα στη δυστοπία των μνημονιακών πολιτικών.

Επισκεφθείτε και την νέα ιστοσελίδα μας: http://www.topikopoiisi.eu/






Παρασκευή, 27 Ιουλίου 2012

ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Κοινωνικοποίηση: Η διέξοδος από τις συμπληγάδες του κρατισμού και της ιδιωτικοποίησης.


Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι εδώ ο κόσμος καίγεται και ο Κολέμπας με το Γιόκαρη ασχολούνται με την οικολογία την ενέργεια τα φωτοβολταϊκά και τις ανεμογεννήτριες.

Και όμως οι συγγραφείς βρίσκουν τον τρόπο να συνδέσουν τα βατ όχι μόνο με την ελληνική αλλά και με την παγκόσμια οικονομική κρίση θεωρώντας την ως το αδιέξοδο ενός υπερκαταναλωτικού και ενεργοβόρου μοντέλου για κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Είναι το αδιέξοδο που προκαλείται από την κυριαρχία της οικονομίας πάνω στην κοινωνία, είναι το αδιέξοδο που προκαλεί η επιδίωξη του μεγαλύτερου οικονομικού κέρδους ανεξαρτήτως κοινωνικού και περιβαλλοντικού κόστους.

Η σύνδεση, ωστόσο, που επιχειρείται στο βιβλίο ανάμεσα στην ενέργεια και την οικονομική κρίση, δεν έχει να κάνει τόσο με την εξέταση των αιτιών και των χαρακτηριστικών της κρίσης όσο με την ανάδειξη εναλλακτικών τρόπων ώστε να διαμορφωθούν ευνοϊκές συνθήκες για εναλλακτικές προς τον καπιταλισμό προτάσεις.

Η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μια τέτοια πρόταση αλλά κυρίως μια πρακτική.

Στο πλαίσιο αυτό θα κάνω κάποιες επισημάνσεις που νομίζω ότι έχουν σημασία για την διαμόρφωση ευνοϊκών συνθηκών για μετακαπιταλιστικές και αυτόνομες κοινωνίες.
Οι δημιουργικές αντιστάσεις, η σημασία του πράττειν, το πέρασμα από την κριτική και την άρνηση στην δημιουργία
• Η μικρή κλίμακα και η δημιουργία συλλογικών αγαθών
• Η σύνδεση του τοπικού με το παγκόσμιο
• Η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία ως «κυβερνητικό» πρόγραμμα.


Οι δημιουργικές αντιστάσεις, η σημασία του πράττειν, το πέρασμα από την κριτική και την άρνηση στην δημιουργία

Το κίνημα των πλατειών ανέδειξε σε βασικό αίτημα την άμεση δημοκρατία και αυτό γιατί όλο και περισσότερο γίνεται φανερό ότι την κοινωνία που οραματίζεσαι δεν μπορεί να την δημιουργήσει κανένας άλλος πέρα από εσένα και την συμμετοχή σου σε συλλογικές διαδικασίες.

Η άλλη κοινωνία δεν είναι ένα ακόμη προϊόν προς κατανάλωση αλλά δημιουργία μιας άλλης καθημερινότητας. Η δημιουργία μιας νέας καθημερινότητας, σημαίνει δημιουργία όλων εκείνων των στοιχείων που την συνθέτουν, βασισμένων όμως στις νέες αξίες και στις νέες ανάγκες. Βασισμένες σε σχέσεις ισοτιμίας, συνεργασίας, μοιράσματος, αυτονομίας.


Η καλλιέργεια άλλων σχέσεων παραγωγής, διακίνησης και κατανάλωσης προϊόντων και υπηρεσιών είναι το βήμα μετά την άρνηση του κυρίαρχου τρόπου παραγωγής.
Η ανάπτυξη συνεργατικών και αλληλέγγυων σχέσεων είναι η απάντηση στον ανταγωνισμό.
Η ανάπτυξη αμεσοδημοκρατικών θεσμών είναι το επόμενο βήμα μετά την άρνηση των θεσμών αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.
Η δημιουργία και δοκιμασία στην πράξη αμεσοδημοκρατικών θεσμών, εναλλακτικών τρόπων παραγωγής, κοινωνικών σχέσεων δίνει την δυνατότητα να επισημανθούν θεωρητικές αστοχίες, να αναστοχαστούμε, να μπουν καινούργια ερωτήματα, αλλά πάνω από όλα δίνεται η δυνατότητα να αποδειχτούν εφικτές/βιώσιμες προτάσεις που μέχρι τώρα χαρακτηρίζονται και απαξιώνονται ως ουτοπικές.

Η παραγωγή, διάθεση και κατανάλωση ενέργειας στις σύγχρονες κοινωνίες είναι βασική ανάγκη και στοιχείο που θα καθορίσει την άλλη κοινωνία, την άλλη καθημερινότητα. Γιαυτό και είναι πολύ σημαντικό το βιβλίο.
Ένα θέμα, μια δραστηριότητα που την έχουμε εκχωρήσει είτε στις εταιρείες είτε στο κράτος ο Κολέμπας και ο Γιόκαρης τολμούν να το ανιχνεύσουν και να θέσουν τις βάσεις για το πώς μπορούμε να το διαχειριστούμε. Και αυτό όχι όταν θα πάρουμε την εξουσία αλλά από σήμερα.

Ανάμεσα στον οικονομικό φιλελευθερισμό που καταστρέφει την κοινωνία και την φύση και τον αποτυχημένο κρατισμό του κεντρικού σχεδιασμού, ας επιχειρήσουμε την οικονομία των κοινωνιών.

Η μικρή κλίμακα και η δημιουργία συλλογικών αγαθών

Ένα ζήτημα που προκύπτει από την εμπειρία της «παγκοσμιοποίησης» είναι το επίπεδο, η κλίμακα, που το ατομικό και συλλογικό πράττειν μπορεί να δημιουργήσει καθημερινότητες με χαρακτηριστικά αυτοοργάνωσης, αμεσοδημοκρατίας, ισοτιμίας.
Για να διαθέτουμε την επιλογή των πολλών και φτηνών προϊόντων χρειάζονται τεράστιες ποσότητες πρώτων υλών και ενέργειας, μεγάλες παραγωγικές μονάδες, μεγάλα δίκτυα μεταφοράς και διάθεσης εμπορευμάτων.
Είναι αναγκαίες εκείνες οι απρόσωπες μονάδες παραγωγής που ο δημιουργός/παραγωγός χάνει την σχέση του με το έργο/προϊόν του. Χρειάζονται οι μεγάλες μονοκαλλιεργιτικές εκτάσεις, όπου ένα πελώριο μεταφορικό μέσω χρησιμοποιώντας τους μεγάλους και ταχείς δρόμους, θα μετατρέψει την παραγωγή σε εμπόρευμα. Χρειάζονται οι παγκοσμιοποιημένες και «ελεύθερες» αγορές όπου οι μάνατζερς και οι διευθυντές θα αγοράσουν φτηνά τα δημητριακά από την Αφρική για να τα πουλήσουν πανάκριβα, ως κορνφλέιξ, στην Ευρώπη.
Είναι δυνατόν να θέλουμε να αγοράζουμε φτηνά προϊόντα και ο εργάτης/δούλος των πλωτών βιομηχανιών να πληρώνεται «δίκαια»; Είναι δυνατόν να μην χρειάζεται μεσάζοντας όταν μεγαλώνει το κενό ανάμεσα στον δημιουργό/παραγωγό και τον χρήστη/καταναλωτή; Είναι δυνατόν να αναστρέψεις την πορεία καταστροφής/λεηλασίας της φύσης καταναλώνοντας όλο και μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας;

Το κίνημα της αποανάπτυξης, δείχνει μια διέξοδο από τις αντιφάσεις. Όσο η κλίμακα μικραίνει τόσο ευνοούνται οι άμεσες και ισότιμες σχέσεις. Όσο η κλίμακα μεγαλώνει τόσο αναπτύσσονται οι ενδιάμεσοι και η γραφειοκρατία.
Η αποτελεσματικότητα στην προστασία του περιβάλλοντος, στην εξοικονόμηση συλλογικών και μη ανανεώσιμων αγαθών, στη μη εκμετάλλευση, στην ισοτιμία των σχέσεων δεν βρίσκεται στην παγκόσμια κλίμακα και στον ανταγωνισμό αλλά σε μικρότερες κλίμακες και στην αλληλεγγύη, στην αλληλοϋποστήριξη, στον συνεργατισμό.
Αν η ανάπτυξη δείχνει να είναι ερώτημα επιβίωσης για την κυρίαρχη ιδεολογία, η αλλαγή κλίμακας δείχνει να είναι αναγκαία για τα κοινωνικά κινήματα.
Πως η τοπικοποίηση της παραγωγής και της διάθεσης προϊόντων βρίσκει εφαρμογή στον τρόπο με τον οποίο οι συγγραφείς του βιβλίου εξετάζουν την κοινωνικοποίηση της ενέργειας;
Γεγονός είναι ότι η παραγωγή ενέργειας χρειάζεται τις περισσότερες φορές δίκτυα μεγαλύτερα από τα όρια μεμονωμένων κοινοτήτων και πόλεων. Ωστόσο, τόσο οι κοινότητες όσο και η δημιουργία εταιρειών λαϊκής βάσης μπορεί να είναι εργαλεία για να ασκείται ο κοινωνικός έλεγχος.

Η τοπικοκοποήση των κοινωνικών αναγκών συμπληρώνεται από την κοινωνικοποίηση της δημιουργίας, της ευθύνης, των αγαθών. Είναι τα συλλογικά αγαθά, προσβάσιμα σε όλους, παραγόμενα αν είναι δυνατόν σε τοπική κλίμακα, που οφείλουμε να δημιουργήσουμε.

Η σύνθεση του τοπικού με το παγκόσμιο

Ένα θέμα που προκύπτει συζητώντας για τις δημιουργικές αντιστάσεις, που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια, είναι κατά ποιο τρόπο αυτά τα εγχειρήματα μπορούν να συνθέσουν εκδοχές κοινωνικής οργάνωσης. Πως δηλαδή το τοπικό θα συνδιαλέγεται με το παγκόσμιο, πως το ατομικό θα διατηρεί την υπόσταση του στο κοινωνικό, πως θα περάσουμε από το μερικό στο συνολικό

Τα κοινωνικά σύνολα, οι κοινωνικές συσσωματώσεις, διαθέτουν πολυποίκιλους δεσμούς σε πολυποίκιλες ισορροπίες. Οι σχέσεις είναι και οριζόντιες και κάθετες και πολυεπίπεδες.
Άλλη είναι η κλίμακα για την διακίνηση τοπικών προϊόντων και άλλη για την παγκόσμια διακίνηση πρώτων υλών. Η πιθανώς αναγκαία πιστοποίηση για την διακίνηση ενός προϊόντος στην παγκόσμια κλίμακα δημιουργεί γραφειοκρατία και κόστος στην τοπική αγορά.
Η αναγκαιότητα της διαφορετικότητας που καλλιεργείται μέσω του παγκόσμιου ιντερνετικού δικτύου δεν ευνοείται στα περιορισμένα όρια μιας τοπικής κοινωνίας.
Δεν μπορεί στο Μεξικό να αναγνωρίζεται ένα νόμισμα που χρησιμοποιείται μόνο στην Σύρο. Δεν μπορεί όλες οι υπηρεσίες σε όλο τον κόσμο να παρέχονται μέσω τράπεζας χρόνου. Δεν μπορείς επ’ άπειρον να ανταλλάσεις ρούχα, κάποια στιγμή θα φθαρούν. Τα βότανα δεν γιατρεύουν τα πάντα. Δεν μπορεί να διαβουλεύονται με τον ίδιο τρόπο 1.000 άτομα και 1.000.000.

Η δημιουργία μιας κοινωνίας, όπου ικανοποιούνται οι ατομικές και συλλογικές ανάγκες, λαμβάνεται υπόψη το κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος και ταυτόχρονα είναι εφικτός ο κοινωνικός έλεγχος, το δικαίωμα στην διαφορά, η ισοτιμία των συμμετεχόντων είναι μια συνεχής διαδικασία.

Η αναζήτηση αυτής της «ισορροπίας» είναι από τα βασικότερα χαρακτηριστικά της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας.

Η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία ως «κυβερνητικό» πρόγραμμα

Το ζήτημα που προκύπτει κάθε φορά που μια νέα ματιά/προσέγγιση αναζητά την «ιδεατή κοινωνία» είναι η αναγωγή της σε καθολική πρόταση. Η κάθε θεωρία προσλαμβάνεται ως πασπαρτού ικανό να ανοίξει όλες τις πόρτες.
Η ομοιομορφία της κλειδαριάς/του ερωτήματος θεωρείται δεδομένη. Τα υποκείμενα χάνουν την ιδιαιτερότητά τους και το διαφορετικό συνθλίβεται στην βαρβαρότητα της ομοιογένειας.
Το ζήτημα δεν είναι να βρεθεί ο γενικός κανόνας που θα εφαρμοστεί παντού, αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα συνδεθούν τα επιμέρους. Και αυτό για έναν επιπλέον λόγο. Όσο τα διάφορα εγχειρήματα δεν συνδέονται μεταξύ τους, τόσο πιο ευάλωτα είναι στην αφομοίωση και στο life style.

Επιδιωκόμενο λοιπόν είναι η σύνδεση αυτοοργανομένων κοινοτήτων σε διάφορες κλίμακες οι οποίες μοιράζονται κοινές αξίες. Η κάθε κοινότητα αποδέχεται και αναγνωρίζει την διαφορετικότητα της άλλης δίχως να θέλει να επιβάλει τα χαρακτηριστικά της.
Είναι ένα δίκτυο με χαρακτηριστικά των κοινοτήτων που θα συνδεθούν και θα δημιουργήσουν την άλλη κοινωνία.

Η άλλη κοινωνία δεν είναι ένα προϊόν που μπορούμε να αγοράσουμε από τα σούπερ μάρκετ. Δεν είναι ένα έτοιμο κοστούμι. Πρέπει να την καλλιεργήσουμε και μάλιστα εμείς οι ίδιοι.
Η μετάβαση στην Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία είναι μια αργή διαδικασία, μια διαρκής επανάσταση που απαιτεί να γκρεμίσουμε πρώτα μέσα μας τις αξίες της κυρίαρχης ιδεολογίας, να συγκρουστούμε με την ιδεολογία του κέρδους, να φύγουμε από το φαντασιακό της ανάπτυξης και της κυριαρχίας και να δούμε την ομορφιά στην διαφορετικότητα, αλλά και την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας και της κοινότητας. Είναι μια διαδικασία συμφιλίωσης με την φύση.

Η Τοπικοποίηση της παραγωγής, λοιπόν, και η κοινωνικοποίηση των αγαθών θα μπορούσε να είναι η απάντηση όχι στην κρίση αλλά στην υπέρβαση της καπιταλιστικής οργάνωσης της κοινωνίας.


Ηρακλής Παναγούλης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου