Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τρίτη, 10 Ιουλίου 2012

ΘΕΜΕΛΙΑΚΗ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ: ΣΚΕΨΟΥ ΣΥΝΟΛΙΚΑ – ΔΡΑΣΕ ΤΟΠΙΚΑ


Ένα κείμενο του 1985 για το οικολογικό κίνημα της εποχής, το οποίο είναι πάλι επίκαιρο για αυτόν τον χώρο:

Δημιουργηθήκαμε σαν ομάδα, μέσα από διαδικασίες συγκεκριμενοποίησης των Οικολογικών ιδεών και της εφαρμογής τους στη ζωή μας. Η ανωριμότητα αφ’ ενός και η έλλειψη Δημοκρατικού ήθους αφ’ ετέρου, που κυριαρχεί σήμερα στον οικολογικό χώρο, μας έκανε ν’ αναζητήσουμε Θεμελιακές Αρχές και προσανατολισμούς της Οικολογίας, που θα προστάτευαν από το χάος ή την εξειδίκευση, το νέο Οικολογικό κίνημα.

Πιστεύουμε, πως η αρμονία στη φύση και στην κοινωνία, εξαρτάται από τις σχέσεις δύο καταστάσεων, του Μερικού και του Συνολικού. Οι σχέσεις των όντων (Μερών) μεταξύ τους και με το περιβάλλον (Σύνολο), είναι το αντικείμενο της Οικολογίας και του Οικολογικού κινήματος.

Έτσι, βρίσκουμε την ιδιότητα της Αυτοργάνωσης, του Αυτοκαθορισμού, Αυτονομίας κ.α. να συνδέεται με τον αγώνα του κάθε Μέρους και την ιδιότητα της Αλληλεγγύης, Συνεργασίας, Συλλογικότητας, Κοινότητας κ.α. να συνδέεται με τον αγώνα για τη Σύνδεση του Συνόλου.

Η εργασία για την απελευθέρωση όλων των στοιχείων του Μέρους, (του Αυτό-) μπορεί να ξεκινάει από το πρόσωπο(αλλαγή του τρόπου αντίληψης και ζωής) και να φτάνει μέχρι μεγαλύτερα «πρόσωπα»-μειονότητες, τάξεις, φυλές κ.α. (απελευθερωτικοί αγώνες). Η εργασία για τις αρμονικές σχέσεις του Συνόλου-ομάδας, κοινωνίας, περιοχών ή χωρών- μπορεί να ξεκινάει από τις διαπροσωπικές σχέσεις και να φτάνει μέχρι τη διεθνιστική αλληλεγγύη και ανταλλαγή κοινοτικών λειτουργιών. Η ισορροπία, ανάμεσα στη Μερική διεκδίκηση ή προσπάθεια και στο Συνολικό στόχο ή δράση, είναι και αυτό που πιστεύουμε ότι μπορεί να διαχωρίζει τον ριζοσπάστη Οικολόγο, τόσο από τους Μεταρρυθμιστές, όσο κι από τους Αριστεριστές.
Το Οικολογικό κίνημα μπορεί να δραστηριοποιείται για την Αυτοδιάθεση μίας κοινωνικής ή άλλης μειοψηφίας, στον ίδιο βαθμό που ενδιαφέρεται για το λύσιμο του κυκλοφοριακού. Μπορεί να διεκδικεί τη μείωση των ωρών δουλειάς και ταυτόχρονα να πολεμάει τις πολυεθνικές ή να δημιουργεί αντιεμπορευματικές μορφές παραγωγής-κατανάλωσης. Να προωθεί την Αυτονομία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και επίσης να αντιδρά στην κρατική καταστολή κ.λ.π. κ.λ.π.

Η Ολιστικότητα και Συλλογικότητα της Οικολογικής αντίληψης, δεν της επιτρέπει από μόνη της να είναι στενός περιβαλλοντισμός ή ενδιαφέρον για τη φυσική ζωή μόνο. Περιβάλλον είναι τόσο φυσικό όσο και κοινωνικό. Είναι τόσο το πουλί που σκοτώνει ο κυνηγός, όσο κι ο αέρας που δηλητηριάζει η σύγχρονη μορφή παραγωγής. Τόσο τα σκουπίδια ή οι νοθευμένες τροφές, όσο και η κοινωνική ανισότητα ή η κρατική βία.

Η Οικολογία, που ασχολείται με τις ισορροπίες του φυσικού περιβάλλοντος, μέσα από αυτές του κοινωνικού περιβάλλοντος, ή χώρου ή διαδικασιών, λέγεται Πολιτική Οικολογία. Ασχολείται με τις σχέσεις των πολιτών μεταξύ τους(Διοικητικές, οικονομικές, κοινωνικές κ.α.), τις αλληλεπιδράσεις τους και τους παράγοντες, που τις ευνοούν ή τις δυσκολεύουν. Κύριο θέμα της Πολιτικής Οικολογίας είναι, το ποιος παίρνει την απόφαση για κάτι: Πόσο δηλαδή, η Αυτοργάνωση, σαν αναγκαίο μισό της ισορροπίας, λειτουργεί για όλα τα μέρη. Έτσι, Αρχειακά, η Πολιτική Οικολογία είναι τοποθετημένη στο αντίθετο του Συγκεντρωτισμού και της Εξουσίας και δρα-σαν Οικολογική Πολιτική- για την αποκέντρωση, την αυτονομία και τις συνεπαγόμενες καταστάσεις, του αρμονικού μεγέθους(που επιτρέπει την αυτορύθμιση), της αυτοδυναμίας(παραγωγικά και πολιτιστικά) και του πλουραλισμού(σεβασμού και υποστήριξης του διαφορετικού). Η Άμεση Δημοκρατία, που σημαίνει, οι αποφάσεις να παίρνονται απ’ αυτούς που υφίστανται τις συνέπειες, είναι ένα θεμελιακό ζητούμενο της Πολιτικής Οικολογίας.

Η τακτική, οι μέθοδοι, τα μέσα με τα οποία πετυχαίνεται η στρατηγική κι ο σκοπός, είναι η Αυτενεργοποίηση των πολιτών, που πραγματοποιείται μέσα από μερικά-κατά κανόνα- αιτήματα για τη βελτίωση των συνθηκών και ποιότητας ζωής. Αυτενεργοποίηση σημαίνει, την ανάπτυξη της ικανότητας των πολιτών να λύνουν τα προβλήματά τους Αυτοδύναμα και σημαίνει, τη μείωση της κεντρικής εξουσίας, μέχρι την εξαφάνισή της. Έτσι, η οποιαδήποτε Τακτική υποστήριξης της εξουσίας (ετερορύθμισης), είναι κόντρα στη Στρατηγική(Αυτορύθμιση των συστημάτων ή πολιτών). Θεμελιακά, η πολιτική οικολογία είναι αντιπολίτευση στην όποια εξουσία. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό.

Η πολιτική της Οικολογίας, έχει θέσεις και προτάσεις για την φυσική και κοινωνική ισορροπία, κι εδώ διαφοροποιείται απ’ τον Αριστερισμό και τον Αναρχισμό(οι οποίοι επίσης στοχεύουν στην ολική ρήξη του Συστήματος). Διακηρύσσει την Οικολογική, αυτοδιαχειριζόμενη, κοινοτική λειτουργία της κοινωνίας, αλλά δεν περιμένει κάποια συνολική ρήξη για να την οικοδομήσει. Προσπαθεί ν’ αρχίζει να την εφαρμόζει εδώ και τώρα: μέσα από ομαδοποιήσεις και εκπαίδευση στην Άμεση Δημοκρατία. Μέσα από συνεταιρισμούς και κοινοτικά πειράματα. Από βιολογικές καλλιέργειες και αντικατασταλτικές πρωτοβουλίες. Μέσα από δειλά πειράματα στην κουλτούρα και στην παραγωγή.

Η ιδιαιτερότητα της Οικολογικής Πολιτικής, συνίσταται σ’ αυτό: ότι εμπεριέχει τόσο την μεταρρύθμιση, όσο και την επανάσταση στη λειτουργία της, με ένα επιπλέον χαρακτηριστικό: ότι υλοποιεί το όραμά της χωρίς να εξαρτάται από την μεταρρύθμιση ή επανάσταση. Γιατί ξέρει, ότι ο καλύτερος τρόπος Αυτενεργοποίησης των πολιτών, είναι τα ζωντανά παραδείγματα της κοινωνίας που επαγγέλλεται.

Φυσικά, όσο πιο συγκεκριμένος είναι ο προσανατολισμός, τόσο πιο εύκολα φτάνουμε εκεί που θέλουμε. Εδώ, πρέπει να προσεχθεί ο ιδιαίτερος ζήλος που επιδείχνουν, τόσο οι αριστεροί μεταρρυθμιστές, όσο και οι αριστεριστές, να μην πάρει η Οικολογία μια ξεχωριστή Πολιτικοφιλοσοφική ταυτότητα, αλλά να μείνει ενσωματωμένη στον Μαρξιστικό τρόπο θεώρησης της κοινωνίας. Έτσι, γι’ αυτούς, είναι ένας απλός «περιβαλλοντισμός», μια ειδική «επιστήμη» για στελέχη και τεχνικούς.

Σχετικά ανάλογο ζήλο, προς αυτή την κατεύθυνση, δείχνουν τόσο «δεξιοί», όσο και «αναρχικοί» οικολόγοι, οι μεν, κατά κανόνα τεχνοκράτες και διανοούμενοι, οι δε, νεαροί «παράγοντες» του οικολογικού «κινήματος», διακηρύσσοντας τον «αδογμάτιστο» «Αγνωστικισμό», κήρυγμα που πάει να προσεταιριστεί τους φιλελεύθερους μικροαστούς και τους «αντιεξουσιαστές», αναπαράγοντας όμως έτσι- εξαιτίας του ιδεολογικού χάους- την εξουσία των «ειδικών» και «παραγόντων».

Μια ξεχωριστή Οικολογική Πολιτική θεώρηση, απαιτεί και αλλαγές στην προσωπική ζωή, στον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς, απαιτεί την υλοποίηση των Οικολογικών αρχών και την παραίτηση από την ανάγκη κυριαρχίας σε ανθρώπους( ή στη φύση). Φαίνεται πως κάποιοι, δεν βολεύονται με κάτι τέτοιο και κάνουν ο, τι μπορούν για να μείνει η Οικολογία στο επίπεδο του επιστημονικού περιβαλλοντισμού ή των συναισθηματικών πυροτεχνημάτων, του «αδογμάτιστου» «τίποτα».

Πέρα από την Οικολογία της Ενσωμάτωσης-των ειδικών και παραγόντων, η Ριζοσπαστική Οικολογία, ανακαλύπτει την ταυτότητά της, μέσα στην ιδεολογική αντιπαράθεση και στην κοινωνική πρακτική-που στη φάση αυτή, στην Ελλάδα, είναι σε νηπιακή μορφή.

Σαν «Θεμελιακή Αντιπολίτευση», ομάδα πολιτικής οικολογίας, δραστηριοποιούμαστε σε διάφορες επιτροπές και ομάδες, παραγωγικές, πολιτιστικές, εκπαιδευτικές-θεραπευτικές και διεκδικητικές και λειτουργούμε στα πλαίσια διαπροσωπικών και ομαδικών σχέσεων και εκτιμήσεων, ανάλογα με τα αντικείμενα συνεργασίας. Προσπαθούμε, τα Μερικά αιτήματα, να διευκολύνουν τον Συνολικό στόχο, και το κεντρικό όραμα να καθορίζει τις περιφερειακές διεκδικήσεις.

Το κεντρικό όραμα της Οικολογικής κοινωνίας για μας, δεν παύει να είναι Αυτοδιαχειριζόμενο Σοσιαλιστικό. Με την πραγματική έννοια της λέξης, που ενέπνεε τα εκατομμύρια εργαζόμενους του περασμένου αιώνα και μέρος του τωρινού. Που περικλείει, τόσο την προσωπική ελευθερία και αποκάλυψη των δυνατοτήτων, όσο και την ενότητα και την συν-λειτουργία με άλλους.

Πέρα όμως από τις ήπιες, αποκεντρωμένες μορφές, παραγωγής, αμεσοδημοκρατικών σχέσεων και κοινοτήτων, η Οικολογική κοινωνία συγκεντρώνει για μας-σαν ουσία- τον Σεβασμό και τον Έρωτα προς τη Ζωή. Προς τα ανθρώπινα όντα κάθε φυλής και φύλου, προς τα ζώα, προς τα φυτά, προς τον ίδιο τον πλανήτη. Έτσι, ο αγώνας για την υλοποίησή της, είναι συνδεδεμένος με την εξάλειψη της βίας και κυριαρχικότητας, από μέσα μας και από την σημερινή κοινωνία. Κι αυτό πετυχαίνεται με την Αυτενεργοποίηση και Συνεργασία των πολιτών, που είναι οι βασικοί στόχοι και μέσα, στη δράση μας.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου