Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τρίτη, 17 Ιουλίου 2012

Αλλάζουν οι συνήθειες, αυξάνεται (εξ ανάγκης) η οικολογική συνείδηση


Η οικονομία πολλές φορές αποδεικνύεται οικολογική. Το τελευταίο διάστημα πολλοί είναι εκείνοι που έχουν αποκτήσει «οικολογική συνείδηση» στην προσπάθειά τους να περιορίσουν τους λογαριασμούς κοινής ωφελείας και τα υπόλοιπα έξοδά τους.
«Το βασικότερο, όπως διαπιστώνουμε σήμερα, είναι ότι παλαιότερα δεν μας ένοιαζε τι είναι αυτό που καταναλώνουμε, πώς λειτουργούν οι διάφορες συσκευές και τι πετάμε στα σκουπίδια. Σήμερα, ακόμα και 20 ευρώ λιγότερα στον λογαριασμό του ρεύματος, μας κάνει διαφορά», λέει στην «Κ» η συνταξιούχος Εφη Παπαδοπούλου. 
Κάτω από τον πάγκο της κουζίνας της μας δείχνει μερικά μπουκάλια μπίρας του συζύγου της. «Αγοράζεις μόνο το περιεχόμενο, τα μπουκάλια επιστρέφονται και τελικά σου βγαίνει φθηνότερα», εξηγεί. Οι μπαταρίες που χρησιμοποιεί στο τηλεχειριστήριο είναι επαναφορτιζόμενες, λιγότερο βολικές, αλλά πιο οικονομικές. Μερικές τροποποιήσεις στο μπάνιο της μείωσαν την κατανάλωση του νερού (κυρίως στο καζανάκι).
«Το πιο σημαντικό είναι η σωστή διαχείριση των τροφίμων, ούτως ώστε να μην πετιούνται, όπως παλιότερα. Αγοράζω και μαγειρεύω όσο χρειάζεται για δύο άτομα, ενώ ψάχνω πλέον λύσεις για τη μετατροπή του χθεσινού φαγητού. Κάνω πίτες με τα μακαρόνια, ομελέτα με το ψητό κοτόπουλο και πατάτες. Θέλει φαντασία». Κάποιοι άλλοι έχουν προχωρήσει ένα βήμα παραπάνω, καλλιεργώντας μέρος των τροφίμων τους στις αυλές ή μεταποιώντας και επιδιορθώνοντας παλιά έπιπλα και άλλα αντικείμενα αντί να αγοράζουν καινούργια. «Εδώ και δύο χρόνια έχω αρχίσει να καλλιεργώ λαχανικά μόνος μου. Φέτος ετοιμάζω σύστημα υδρορροών το οποίο θα συγκεντρώνει νερό σε δεξαμενή για τα ποτιστικά του επόμενου καλοκαιριού», αναφέρει ο Βασ. Διαμαντίδης, ιδιωτικός υπάλληλος.
Μεγάλο ενδιαφέρον παρατηρείται τους τελευταίους μήνες και όσον αφορά τους τρόπους εξοικονόμησης ηλεκτρικού ρεύματος. «Φέτος σημειώθηκε πολύ μεγάλος περιορισμός της κατανάλωσης ενέργειας τον χειμώνα (αν και ήταν από τους πιο βαρείς των τελευταίων ετών) – γεγονός που οφείλεται προφανώς στην πτώση του εισοδήματος των νοικοκυριών. Ακριβώς αυτή η συγκυρία κάνει το μήνυμα της εξοικονόμησης ακόμα πιο επίκαιρο, δίδοντας έμφαση σε παρεμβάσεις εκεί ακριβώς που διαπιστώνεται σπατάλη και όχι σε κάθετες περικοπές», σχολιάζει στην «Κ» ο Μιχ. Προδρόμου, συνεργάτης της WWF σε θέματα κλιματικής αλλαγής και ενέργειας.
Τα μέτρα αυτά δεν είναι περίπλοκα. Για παράδειγμα, η καλή μόνωση του σπιτιού εξοικονομεί έως και 40% ενέργειας για θέρμανση, η τοποθέτηση σύγχρονων κουφωμάτων 20% εξοικονόμηση ρεύματος, αντικατάσταση του παλαιού ψυγείου με ένα που έχει σήμανση Α++ και καίει 40%-50% λιγότερο.
Η αντικατάσταση του κοινού λέβητα με συμπίεσης εξοικονομεί 15%-20% ενέργεια. Η αντικατάσταση 5 κοινών λαμπτήρων με λαμπτήρες εξοικονόμησης γλιτώνει περίπου 15 ευρώ τον χρόνο. Η τοποθέτηση ηλιακού θερμοσίφωνα προσφέρει δωρεάν νερό σχεδόν όλο τον χρόνο και η απόσβεση της εγκατάστασής του γίνεται σε 4-5 χρόνια. Ενα σύστημα φωτοβολταϊκών ισχύος 5kWp απαιτεί επιφάνεια 35-50m² κεραμοσκεπής, κοστίζει περίπου 20.000 και θα αποφέρει ετήσιο εισόδημα 3.000 - 4.000 ευρώ (απόσβεση σε περίπου επτά χρόνια). Οσον αφορά την ενεργειακή σήμανση και ορθή χρήση ηλ. συσκευών, μπορείτε να επισκεφθείτε τον διαδικτυακό τόπο του WWF (http://www.ecotopten.gr/).
Tου Κωστα Ονισενκο για την καθημερινή

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου