Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τρίτη, 10 Αυγούστου 2010

Η δυναμική επιστροφή του ποδηλάτου και η απεξάρτηση από το πετρέλαιο


Του Lester R. Brown στο AlterNet, από tvxsteam

Το ποδήλατο έχει πολλά πλεονεκτήματα ως μέσο μεταφοράς. Ελαττώνει την κυκλοφοριακή συμφόρηση, την ατμοσφαιρική ρύπανση, βοηθάει στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, δεν εκπέμπει διοξείδιο του άνθρακα και είναι οικονομικά προσιτό από δισεκατομμύρια ανθρώπους που δεν μπορούν να αγοράσουν αυτοκίνητο. Τα ποδήλατα αυξάνουν την κινητικότητα, μειώνοντας παράλληλα την κυκλοφοριακή συμφόρηση και το ποσοστό της ασφαλτόστρωσης. Έξι ποδήλατα καταλαμβάνουν το χώρο ενός αυτοκινήτου. Για την στάθμευση, το πλεονέκτημα είναι ακόμα μεγαλύτερο με είκοσι ποδήλατα να καταλαμβάνουν το χώρο στάθμευσης ενός αυτοκινήτου. Πολύ λίγες μέθοδοι για την μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα είναι τόσο αποτελεσματικές όσο η υποκατάσταση ενός αυτοκινήτου με ποδήλατο, τουλάχιστον για τις κοντινές αποστάσεις. To ποδήλατο είναι ένα θαύμα της μηχανικής, μια επένδυση 10 κιλών μετάλλου και λάστιχου εκτοξεύουν την αποδοτικότητα της ατομικής μετακίνησης 3 φορές.
Το ποδήλατο δεν είναι μόνο ένα ευέλικτο μέσο μεταφοράς, αλλά ένας ιδανικός τρόπος ισορροπίας των λαμβανόμενων θερμίδων και της καύσης τους. Τακτική εξάσκηση σε κοντινές αποστάσεις - συνήθως πηγαίνοντας στη δουλειά - μειώνει την αρτηριακή πίεση, την εμφάνιση οστεοπόρωσης και αρθρίτιδας και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα.
Η παγκόσμια παραγωγή ποδηλάτου, που στην περίοδο 1990-2002 είχε μέσο όρο παραγωγής τα 94 εκατομ. κομμάτια το χρόνο, εκτοξεύθηκε το 2007 στα 130 εκατομ. αφήνοντας κατά πολύ πίσω την παραγωγή αυτοκινήτου (70 εκατομ.). Οι πωλήσεις ποδηλάτου σε κάποιες αγορές εμφανίζουν αύξηση, καθώς οι κυβερνήσεις επινοούν εκατοντάδες κίνητρα για να ενθαρρύνουν την χρήση του. Η ιταλική κυβέρνηση, για παράδειγμα, ξεκίνησε το 2009 ένα φιλόδοξο πρόγραμμα για την ενθάρρυνση της αγοράς ποδηλάτου ή ηλεκτρικού ποδηλάτου ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα του αέρα στις πόλεις, επιδοτώντας την αγορά με άμεση πληρωμή έως και του 30% της αξίας.
Η Κίνα, με 430 εκατομ. ποδήλατα, έχει παγκοσμίως τον μεγαλύτερο στόλο, χωρίς όμως να ξεπερνά την Ευρώπη στην αναλογία ποδηλάτων ανά κάτοικο. Η Ολλανδία έχει περισσότερο από ένα ποδήλατο ανά κάτοικο, ενώ η Δανία και η Γερμανία έχουν λίγο λιγότερο από ένα ποδήλατο ανά κάτοικο.
Η Κίνα απέδειξε με δραματικό τρόπο την δυνατότητα των χαμηλά αμειβόμενων κοινωνικών τάξεων να αποκτήσουν μέσο μεταφοράς μέσω του ποδηλάτου. Το 1976, η χώρα παρήγαγε 6 εκατομ. ποδήλατα. Μετά τις μεταρρυθμίσεις του 1978, οι οποίες οδήγησαν στο άνοιγμα των αγορών και σε γρήγορα αυξανόμενα εισοδήματα, η παραγωγή ποδηλάτου άρχισε να παίρνει την ανιούσα φτάνοντας αισίως τα 90 εκατομ. το 2007.
Τα 430 εκατομ. ποδήλατα που κυκλοφορούν στην Κίνα σηματοδότησαν τη μεγαλύτερη αύξηση κινητικότητας στην ιστορία. Τα ποδήλατα κατέλαβαν τους αστικούς και τους επαρχιακούς δρόμους. Και παρόλο που αυτό που τραβά την προσοχή είναι ο ραγδαίος πολλαπλασιασμός των αυτοκινήτων και η συνακόλουθη συμφόρηση που προκαλούν, είναι τα ποδήλατα που παρέχουν σε εκατομμύρια Κινέζους τη δυνατότητα μετακίνησης.
Η Ολλανδία είναι ανάμεσα στις πρώτες βιομηχανοποιημένες χώρες που σχεδίασαν οδικό δίκτυο φιλικό προς το ποδήλατο, με το 27% όλων των μεταφορών να γίνονται με ποδήλατο. Ακολουθεί η Δανία με 18% και η Γερμανία με 10%. Αντίθετα, οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία βρίσκονται στο 1%.
Μια εξαίρετη μελέτη των John Pucher και Ralph Buehler από τα αμερικάνικα πανεπιστήμια Rutgers και Virginia Tech αναλύει του λόγους αυτών των μεγάλων αποκλίσεων ανάμεσα στις χώρες. Αναφέρουν ότι ‘η εκτεταμένη χρήση ποδηλάτων στην Ολλανδία, τη Δανία και τη Γερμανία συμπληρώνεται από τον επαρκή χώρο στάθμευσης για τους ποδηλάτες, την πλήρη ενσωμάτωση τους με τη δημόσια συγκοινωνία, και την ευρεία οδική εκπαίδευση (θεωρητική και πρακτική) τόσο των ποδηλατών όσο και των αυτοκινητιστών.’
Αυτές οι χώρες, τονίζουν, ‘κάνουν την οδήγηση ακριβή και άβολη στις μεγάλες πόλεις μέσω ενός συνδυασμού φόρων και περιορισμών στην ιδιοκτησία αυτοκινήτου, την χρήση του και το πάρκινγκ. Είναι ο συνδυασμός αυτών των πολύπλευρων πολιτικών που αλληλοενισχύονται που αιτιολογεί την επιτυχία στην προώθηση της χρήσης του ποδηλάτου στις τρεις προαναφερθείσες χώρες.’ Και η απουσία της πολιτικής αυτής που αιτιολογεί την οριακά χαμηλή χρήση ποδηλάτου στις ΗΠΑ και στη Μεγάλη Βρετανία.
Η Ολλανδία, ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης των βιομηχανοποιημένων χωρών στην ενθάρρυνση της χρήσης ποδηλάτου, έχει εφαρμόσει το ‘Ποδηλατικό Σχέδιο’ όπου έχει ενσωματώσει τον ρόλο που οραματίζεται να δώσει στο ποδήλατο. Εκτός από το να δημιουργήσει ποδηλατολωρίδες και μονοπάτια σε όλες τις πόλεις, το σύστημα πολλές φορές δίνει προτεραιότητα στους ποδηλάτες έναντι των αυτοκινήτων ακόμη και στα φανάρια. Μερικά φανάρια επιτρέπουν στους ποδηλάτες να κινηθούν πριν από τα αυτοκίνητα. Έως το 2007, το Άμστερνταμ είχε γίνει η πρώτη δυτική βιομηχανοποιημένη πόλη όπου οι διαδρομές που γίνονταν με ποδήλατο υπερίσχυαν αυτών που γίνονταν με αυτοκίνητο.
Μια ΜΚΟ της Ολλανδίας, ονόματι ‘Διασύνδεση για την Ποδηλατική Γνώση’ (Interface for Cycling Expertise), δημιουργήθηκε ώστε να μεταδώσει την Ολλανδική γνώση στη δημιουργία μοντέρνου οδικού δικτύου το όποιο θα είναι φιλόξενο για το ποδήλατο. Συνεργάζεται με γκρουπ από την Μποτσουάνα, την Βραζιλία, την Χιλή, την Κολομβία, το Εκουαδόρ, την Γκάνα, την Ινδία, την Κένυα, το Περού, τη Νότια Αφρική και την Ουγκάντα για να διευκολύνει τη χρήση ποδηλάτου.
Οι πωλήσεις των ηλεκτρικών ποδηλάτων, μια σχετικά καινούργια γενιά μεταφορικών μέσων, έχουν επίσης αρχίσει να κινούνται. Τα e-bikes (electric bikes) όπως λέγονται είναι συναφή με τα υβριδικά ηλεκτρο-βενζινοκίνητα αυτοκίνητα, καθώς και τα δύο τροφοδοτούνται από δύο πηγές - στην προκειμένη περίπτωση τη μυϊκή δύναμη και την μπαταρία - και μπορούν να επαναφορτιστούν μέσω του δικτύου οικιακής ηλεκτροδότησης, όποτε είναι απαραίτητο.
Στην Κίνα, όπου η τεχνολογία αυτή αποδείχθηκε χρησιμότατη, οι πωλήσεις σκαρφάλωσαν από 40.000 e-bikes το 1998 σε 21 εκατομ. το 2008. Η Κίνα διαθέτει περίπου 100 εκατομμύρια ηλεκτρικά ποδήλατα στον δρόμο, έναντι 18 εκατομ. αυτοκινήτων. Τα ηλεκτρικά ποδήλατα τραβούν την προσοχή και άλλων ασιατικών χωρών που μαστίζονται από ατμοσφαιρική ρύπανση όπως η Κίνα, καθώς επίσης και των ΗΠΑ και της Ευρώπης (όπου οι συνολικές πωλήσεις τώρα ξεπερνούν τις 300.000 τον χρόνο).
Σε αντίθεση με τα υβριδικά ηλεκτρο-βενζινοκίνητα αυτοκίνητα, τα ηλεκτρικά ποδήλατα χρησιμοποιούν μόνο έμμεσα ορυκτά καύσιμα. Αν μπορέσουμε να μεταβούμε από τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα σε αιολική, ηλιακή και γεωθερμική ενέργεια, τότε τα ηλεκτρικά ποδήλατα θα μπορούν να λειτουργούν ελεύθερα από ορυκτά καύσιμα.
Πάνω απ’ όλα το κλειδί για να συνειδητοποιήσουμε τις δυνατότητες του ποδηλάτου είναι να δημιουργηθούν φιλικά προς το ποδήλατο οδικά δίκτυα. Αυτό σημαίνει ποδηλατικά μονοπάτια και λωρίδες κυκλοφορίας για ποδηλάτες αναψυχής αλλά και για όσους μεταβαίνουν στη δουλειά τους, πάρκινγκ για ποδήλατα και δυνατότητα ντους στο χώρο εργασίας. Το απλό ποδήλατο είναι νικητής στην 'Plan B οικονομία’.

Ο Λεστερ Μπραουν (Lester R. Brown) είναι ιδρυτής και πρόεδρος του Ινστιτούτου Πολιτικής για την Γη (Earth Policy Institute). Το άρθρο είναι από το βιβλίο του « Plan B 4.0: Mobilizing to Save Civilisation.»

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου