Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Σάββατο, 17 Μαΐου 2014

Μετανάστης θάνατος



 «Το πρόβλημα της Λαμπεντούζας και του Φαρμακονησιού με τους μετανάστες», μονολογούσε άνθρωπός της, όχι από κυνισμό παρά από βαριά οργή που δεν ξέρει τι να την κάνει, «θα λυθεί σε διακόσια χρόνια. Δεν το λένε οι πολιτικοί. Οι ωκεανολόγοι το λένε και οι κλιματολόγοι. Μέχρι τότε τα νερά της θάλασσας θα έχουν ανέβει τρία μέτρα. Κι έτσι, Λαμπεντούζα γιοκ. Φαρμακονήσι γιοκ. Ισως και Σάμος και Χίος και ποιος ξέρει πόσα άλλα νησιά. Και θα πάψουν, επιτέλους, να μας ενοχλούν με τον μετανάστη θάνατό τους Σομαλοί, Σύροι, Ιρακινοί, Σουδανοί. Και η Μεσόγειος θ’ ανήκει τελεσίδικα στους νεκρούς της. Τους νεκρούς της ειρήνης. Περισσότερους από τους νεκρούς των πολέμων της».

Ναι, τυχαίνει να μην μπορούν όλοι να κρατήσουν την πολιτισμένη ψυχραιμία τους και τη λογιστική διαύγειά τους. Τυχαίνει να μην μπορούν να αφομοιώσουν πενήντα ή εξήντα θανάτους τη βδομάδα. Και αδυνατούν να συγχωρήσουν τη στερεοτυπική αναφορά των αστυνομικών δελτίων (όπως σχεδόν αυτούσια τα υιοθετεί μεγάλο τμήμα της δημοσιογραφίας): «Αλλοι είκοσι παράνομοι μετανάστες πνίγηκαν, όταν το σκάφος που τους μετέφερε...», «Αλλοι πενήντα παράτυποι μετανάστες αγνούνται...». Πού πέφτει ο τόνος; Στο «παράτυποι». Στο «παράνομοι». Στο «λαθρομετανάστες». Πρόκειται για μια τεχνική προληπτικής απαξίωσης των πνιγμών ή έστω σχετικοποίησης της σημασίας τους. Που και μηχανιστικά αν αναπαράγεται, διατηρεί τη δολιότητά της. Αφού σιγά σιγά οι λέξεις-στίγματα (παράνομος, παράτυπος, λαθραίος) εντυπώνονται τόσο βαθιά ώστε να ρυμουλκούν το νόημα του θανάτου στον χώρο του συνήθους και του αναμενόμενου.

Σχεδόν ακούς κάτω από τις λέξεις το θηριώδες «τα ’θελαν και τα ’παθαν, γυρεύοντας πήγαιναν». Θηριώδες; Οχι. Ακόμα κι αυτό ειπώθηκε προ καιρού στην ελληνική τηλεόραση, από βαρύ σχολιαστή που «δεν καταλάβαινε τι γύρευαν χειμωνιάτικα στη θάλασσα γυναίκες και παιδιά». Γυναίκες και παιδιά της Συρίας που πνίγηκαν στο Φαρμακονήσι. Και μάλλον δεν θα ’χαν τίποτα «να γυρέψουν χειμωνιάτικα στις θάλασσές μας», αν η πατρίδα τους δεν είχε καταντήσει κολαστήριο από έναν πολύχρονο εμφύλιο που από καιρό είναι ένας κρυμμένος διεθνής, με κάθε καρυδιάς «εθελοντές» και στα δύο στρατόπεδα· που δεν είναι μόνο δύο, γιατί υπάρχουν και μικροί εμφύλιοι μέσα στον μεγάλο εμφύλιο. Και στην πιο δαπανηρή και -κυρίως- επικίνδυνη μορφή της, λοιπόν, η εξαναγκαστική μετανάστευση δεν είναι παράλογη. Κάθε άλλο.

Παράτυπος θάνατος, λαθραίος ή παράνομος, δεν υπάρχει, ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να τον αντιμετωπίζει έτσι μια ήπειρος προικισμένη με ανοιχτό και ανεκτικό πολιτισμό, όπως καυχιέται να λέει πως είναι η δική μας. Ενόψει των εκλογών της, όμως, η Ευρώπη κλείνεται όλο και περισσότερο στο φοβικό καβούκι της, αστόχαστα. Και πριμοδοτεί με την ψήφο της, και κυρίως με την καρδιά της, κόμματα και πολιτικάντηδες που επενδύουν στο μίσος κατά του ξένου και στην απέχθεια.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου