Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τετάρτη, 17 Φεβρουαρίου 2010

Για τα "μέτρα του προγράμματος σταθερότητας"

Δεν μπορούμε παρά να ασχοληθούμε, έστω και επιγραμματικά, με τα μέτρα της Κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της δημοσιονομικής κρίσης:
1. Έχουμε μια μεγάλη επικοινωνιακή εκστρατεία των επαγγελματιών πολιτικών, ιδίως του δικομματισμού, για να πεισθούν τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα της ελληνικής κοινωνίας να πληρώσουν, για άλλη μια φορά, τα δημοσιονομικά ελλείμματα της χώρας.
2. Τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν δεν πρόκειται να πιάσουν τη φοροδιαφυγή. Ήδη τους προηγούμενους μήνες φυγαδεύθηκαν στο εξωτερικό(ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων γαρ) πάνω από 60 δισ. Ε, ενώ μόνο τον τελευταίο μήνα προστέθηκαν άλλα 5 δισ.(Φαϊνάσιαλς Τάιμς).
3. Αν είχαν φορολογηθεί με μια έκτακτη εισφορά αυτά τα φυγαδευθέντα κεφάλαια μαζί βέβαια με την μεγάλη ακίνητη περιουσία, το πρόβλημα του χρέους θα έβρισκε αμέσως λύση. Δεν θα είμασταν αναγκασμένοι σαν χώρα να δανειζόμαστε από τα διεθνή κερδοσκοπικά κεφάλαια με υψηλά επιτόκια. Η κυβέρνηση λοιπόν δεν χρειάζεται να κατηγορεί τους κερδοσκόπους γιαυτό, γιατί αυτή είναι η δουλειά τους, να κερδοσκοπούν πάνω στη "χασούρα" των "αδύνατων κρίκων". Αυτό που χρειάζεται είναι να "αυτομαστιγωθεί" η ίδια, και αν δεν το κάνει μόνη της, που δεν θα το κάνει φυσικά, θα πρέπει να μαστιγωθεί από τους "από κάτω".
4. Η χώρα πάντως, με τούτα και με κείνα, βρίσκεται πραγματικά στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Είναι αυτή τη στιγμή ο "αδύνατος κρίκος" της Ευρωζώνης. Δεν θα χρεοκοπήσει όμως για τον λόγο ότι δεν συμφέρει στην ίδια την Ε.Ε.(τις κυρίαρχες σε αυτήν ελίτ της Γερμανίας και Γαλλίας βασικά), ούτε οικονομικά, ούτε πολιτικά. Οικονομικά γιατί οι βασικοί δανειστές της χώρας είναι οι γερμανοί και γάλλοι τραπεζίτες, που θα έχαναν τα λεφτά τους από μία τυχόν στάση πληρωμών των χρεών της. Πολιτικά γιατί η χρεοκοπία της Ελλάδας και όποιων άλλων χωρών του Νότου, που μπορεί να ακολουθήσουν(π.χ. Πορτογαλία ή Ισπανία) θα είχε επιπτώσεις σε όλη τη ζώνη του Ευρώ, στα πλαίσια του ανταγωνισμού της σε παγκόσμιο επίπεδο.
5. Επιβάλλοντας λοιπόν η Ε.Ε. τον έλεγχο στην εφαρμογή αυτών και των ερχόμενων νέων μέτρων, θέλουν να εξασφαλίσουν ακριβώς την αποπληρωμή των παλιών και των υψηλότοκων νέων δανείων, από τις χαμηλότερες οικονομικά κατηγορίες του πληθυσμού, ευνοώντας φυσικά την τοπική ελίτ.
6. Το ότι έφθασε η χώρα σιγά-σιγά στα πρόθυρα της χρεοκοπίας οφείλεται και στην είσοδό της στην Ευρωζώνη. Το κοινό νόμισμα, ενώ δεν αύξησε την αγοραστική δύναμη των αδύνατων οικονομικά(αντίθετα, στην ουσία την μείωσε γιατί ενώ οι τιμές των προϊόντων έγιναν ευρωπαϊκές, οι μισθοί παρέμειναν στο επίπεδο δραχμής), αύξησε τη δανειοληπτική πίστη του κράτους και συνακόλουθα των ελληνικών τραπεζών, των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Οι κυβερνήσεις δανείζονταν εύκολα και με χαμηλό κόστος χρήματος από τις διεθνείς αγορές κεφαλαίου για την εκπλήρωση των προϋπολογισμών, οι τάπεζες το ίδιο, για να πραγματοποιούν τεράστια κέρδη με τον παραπέρα δανεισμό των επιχειρίσεων και των νοικοκυριών. Τα τελευταία μπορούσαν να συνεχίζουν να χρηματοδοτούν τον καταναλωτισμό τους "με κάρτες και με χρέη"(πέρα από τα στεγαστικά υπήρχαν οι δυνατότητες για εορτοδάνεια, αδειοδάνεια, φοιτητοδάνεια κ.λ.π).
7. Από την άλλη η ένταξη σε μια οικονομική ένωση, όπου υπάρχουν μεγάλες ανισότητες μεταξύ των χωρών αποδείχθηκε, για άλλη μια φορά, ότι αποβαίνει υπέρ των πλούσιων οικονομικά περιοχών. Κερδισμένοι έχουν βγεί από την Ε.Ε. οι ήδη πλούσιες χώρες του Βορρά. Η Γερμανία για παράδειγμα, ενώ το 2000 ξεκίνησε με ένα έλλειμα τρεχουσων συναλλαγών στο 1% του ΑΕΠ της, σήμερα έχει ένα πλεόνασμα στο 5% αντίστοιχα. Η Ελλάδα αντίθετα το τριπλασίασε το έλλειμμα στο ίδιο διάστημα (η Ισπανία, ακόμα χειρότερα, το εξαπλασίασε), αφού όχι μόνο μειώθηκαν οι εξαγωγές της και αυξήθηκαν οι εισαγωγές, αλλά ελαττώθηκε και η παραγωγικότητά της και στη μεταποίηση και στη γεωργία. Ειδικά στη δεύτερη, με την κοινή ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική των επιδοτήσεων, η χώρα έχασε την αυτάρκειά της σε πολλά αγροτικά προϊόντα και ταυτόχρονα υποβαθμίσθηκε το περιβάλον της.
8. Γενικά: το πλαίσιο της καπιταλιστικής ανάπτυξης στην Ε.Ε. οδηγεί όχι στη σύγκλιση των οικονομιών, αλλά στη παραπέρα διαφοροποίησή τους και μάλιστα στην λεγόμενη "Αργεντινοποίηση" του Νότου με πρώτο αδύνατο κρίκο την Ελλάδα.
9. Δεν θάπρεπε λοιπόν να ξανασκεφθούμε σε αυτή τη χώρα, τουλάχιστον οι "αποκάτω", την παραμονή μας σε αυτό το "κλάμπ" των τραπεζιτών και των κεφαλαιούχων; Δεν θάπρεπε να αλλάξουμε πορεία, να απορίψουμε τον καταναλωτισμό μας και να αρχίζουμε να παράγουμε για μας και τους γύρω μας ποιοτικά αγαθά, που θα ικανοποιούσαν τις βιοτικές ανάγκες μας, αναβαθμίζοντας και το περιβάλλον μας;
Χωρίς να έχουμε ανάγκη, ούτε αυτούς ούτε τα λεφτά τους; Αυτό είναι το βασικό ερώτημα που θάπρεπε να μας μπει με αφορμή τη σημερινή κρίση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου