Αποανάπτυξη-Τοπικοποίηση με σχεδιασμό και όχι καταστροφή με μνημόνια!

ΤΜετά το 4ο κατά σειράν μνημόνιο, τώρα έρχεται η «μια από τα ίδια ανάπτυξη», ίσως πιο «δίκαια», υπόσχεται η κυβέρνηση. Με διεθνείς επενδύσεις για μεταφορά του πλούτου της χώρας στο εξωτερικό, στα χέρια των διεθνών επενδυτών, αυτών καλέ που μας δανείζανε όλα αυτά τα χρόνια και τώρα τους χρωστάμε τα «μαλλιά της κεφαλής μας».

Τι και αν κάποιοι από μας φωνάζουμε όλα αυτά τα χρόνια: σεισάχθεια και αποανάπτυξη!(http://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/36) και «στροφή σεαποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη, αμεσοδημοκρατική κοινωνία ίσης κατανομής και του μικρότερου δυνατού οικολογικού αποτυπώματος».
Μα τα μνημόνια δεν πετύχανε –χωρίς να το θέλουμε-αποανάπτυξη; Τι είναι η συρρίκνωση κατά 25% του ΑΕΠ της χώρας, αν δεν είναι αποανάπτυξη; Λένε μερικοί κυνικοί!
Απαντάμε: πρώτα -πρώτα το ΑΕΠ μιας χώρας δεν είναι κατάλληλος δείκτης για την ευζωία των κατοίκων της και σήμερα αμφισβητείται αυτό και υπάρχουν οικονομολόγοι, κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί που εργάζονται εδώ και δεκαετίες για τη διαμόρφωση καλύτερων δεικτών ευημερίας, διότι η προσήλωση στο ΑΕΠ θέτει στο περιθώριο της κοινωνικής συνείδησης το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος της ανάπτυξης (http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/1559378 καιhttp://www.topikopoiisi.eu/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/2087834).
Στη συνέχεια λέμε ότι: αποανάπτυξη κάνεις με συνειδητό σχεδιασμό και όχι με καταστροφή μέσω των μνημονίων!
Η βασική ιδέα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης είναι η αλληλέγγυα, δημοκρατική, κοινωνική και οικολογική οικονομία με χαμηλή κατανάλωση πόρων – και όχι η φτώχεια και η ύφεση με ντιρεκτίβες λιτότητας, συνδυασμένη μάλιστα με καταστροφή του περιβάλλοντος και οικολογική υποβάθμιση που βιώνουν οι άνθρωποι σήμερα στην Ελλάδα.
Οι αρνητικές συνέπειες των δήθεν λύσεων για την κρίση, βύθισαν τους ανθρώπους στην Ελλάδα στη δυστυχία και έφερε την Ευρώπη στο χείλος της ανθρωπιστικής καταστροφής. Αντίθετα πολλοί πλούσιοι Έλληνες κατάφεραν - με τη βοήθεια της υπόλοιπης Ευρώπης - να βγάλουν τα περισσότερα περιουσιακά τους στοιχεία από τη χώρα. Για να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια ενδεχόμενη πλήρη κατάρρευση της οικονομίας, αλλά αυτό επιτάχυνε ταυτόχρονα αυτή την κατάρρευση και σε γενικές γραμμές αύξησε την ανισότητα, τις συγκρούσεις κατανομής και τον αποκλεισμό.
Την ίδια στιγμή η κρίση-πολλές φορές το τονίσαμε αυτό και σαν ιστοσελίδα και στις ομιλίες συζητήσεις με τα εναλλακτικά εγχειρήματα που ξεπήδησαν σε όλο αυτό το διάστημα-είχε και έχει ακόμα ένα θετικό: Μας αναγκάζει επίσης να αναζητήσουμε νέες δυνατότητες και τρόπους ζωής, συνύπαρξης και εργασίας, καθώς και διευρυμένους χώρους για να δοκιμάζουμε όλα αυτά. Εγχειρήματα που πριν την κρίση για χρόνια διαχειρίζονταν από μικρές μειοφηφικές πρωτοβουλίες ( από ελευθεριακές, αντιφασιστικές ή ομάδες αλληλεγγύης για παράδειγμα), βρίσκουν τώρα μεγάλη απήχηση και δημιουργούνται καινούργια, με νέες ιδέες. Υπάρχουν αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι και εγχειρήματα γειτονιάς, κοινωνικά-αλληλέγγυα ιατρεία, δίκτυα-οάσεις μη χρηματικής οικονομίας και ανταλλαγής, κοινωνικά παντοπωλεία με δωρεάν διάθεση προϊόντων και αντικειμένων κυρίως από «δεύτερο χέρι», νέας μορφής συνεταιρισμοί(χωρίς διοικητικά συμβούλια , με συνέλευση μελών), εργαστήρια και πρότζεκτ αυτοβοήθειας. Μοντέλα συλλογικής εργασίας και συνεργατικές με αποφάσεις στη βάση της συναίνεσης και της άμεσης δημοκρατίας, γίνονται πλατιά γνωστά και οικεία. Μερικοί άνθρωποι λοιπόν στην Ελλάδα αναγκάσθηκαν και αναγκάζονται να συνευρεθούν και να οικοδομήσουν στοιχεία μιας ενωμένης και ειρηνικής κοινωνίας «από τα κάτω».
Αλλά οι προϋποθέσεις για όλα αυτά είναι κατανοητά δύσκολες - η πλειοψηφία της κοινωνίας βιώνει τη συρρίκνωση, όχι ως δημιουργία νέων δυνατοτήτων, αλλά ως καταστροφή. Γιατί παρά αυτά τα φωτεινά σημάδια της ελπίδας, ο ισολογισμός της μέχρι τώρα λιτότητας παραμένει καταστροφική. Η βρεφική θνησιμότητα αυξήθηκε μόνο μεταξύ 2008 και 2010 κατά 43%. Η επίσημη ανεργία βρίσκεται στο 25%, ενώ η ανεργία των νέων φθάνει ακόμη και στο 50%. Ολόκληρες οικογένειες ζουν από την μικρή σύνταξη των παππούδων. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ίδιου του ελληνικού κοινοβουλίου σχεδόν 6,5 εκατομμύρια Ελλήνων ζουν μέσα στη φτώχεια - αυτό είναι το 58% του πληθυσμού! Ένας τρίτο του πληθυσμού δεν έχει ασφάλιση υγείας. Οι διαδηλώσεις, οι διαμαρτυρίες και ενέργειες ενάντια σε αυτές τις πολιτικές ήταν και είναι κοινός τόπος – ακριβώς όπως και η βίαιη καταστολή τους από την αστυνομία.
Περισσότερη «λιτότητας» χωρίς περικοπή ή εξάλειψη του χρέους θα επιδεινώνει συνεχώς την κατάσταση, χωρίς να την επιλύει. Η κλασική πολιτική πρόταση-από όλα σχεδόν τα κόμματα- για μια μονόπλευρη εστίαση στην μια από τα ίδια «ανάπτυξη» και στις επενδύσεις με στόχο το κέρδος κερδών, δεν μπορεί να είναι η απάντηση και αυτό είναι ολοφάνερο. Παραμένουν άλυτες-και σε παγκόσμιο επίπεδο-οι αντιθέσεις και οι συγκρούσεις για ισότιμη και δίκαιη κατανομή των βαρών και των πλεονασμάτων, καθώς και η οικολογική καταστροφή. Χρειαζόμαστε μια εναλλακτική λύση, η οποία θα αντιμετωπίζει μαζί τα οικολογικά και κοινωνικά προβλήματα και τις αιτίες τους. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε αλλαγές σε πολλαπλά επίπεδα: στο προσωπικό και συλλογικό επίπεδο συνείδησης, στην οργάνωση και αυτοοργάνωση, στο θεσμικό πολιτικό επίπεδο. Να επανέλθει το πνεύμα του κοινοτισμού για να βρούμε συλλογικά τις απαιτούμενες σήμερα ριζοσπαστικές λύσεις. Να στηρίξουμε και να πολλαπλασιάσουμε τα αυτοοργανωμένα εναλλακτικά εγχειρήματα σε όλους τους ζωτικούς τομείς της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας, ώστε να αναπνεύσει ο πληθυσμός και να επανέλθει η ελπίδα για το μέλλον, κόντρα στη δυστοπία των μνημονιακών πολιτικών.

Επισκεφθείτε και την νέα ιστοσελίδα μας: http://www.topikopoiisi.eu/






Τετάρτη, 11 Σεπτεμβρίου 2013

Σπόροι – Νερό – Ανακύκλωση ως τέχνη


 
Η δράση υπαινίσσεται πόσο σημαντική στην εποχή της κρίσης είναι μια κοινωνία του μοιράσματος, της ανταλλαγής, της αλληλεγγύης  και  αφορά τρία  πολύ σημαντικά θέματα  τους σπόρους από παραδοσιακές ποικιλίες, το νερό και τις πηγές της Σίφνου και την ανακύκλωση ως Τέχνη και Αρχιτεκτονική του σήμερα.

1.    Σπόροι από παραδοσιακές ποικιλίες. Για την ελευθερία των σπόρων

Οι κοινωνίες των Κυκλάδων επιβίωσαν καλλιεργώντας μοναδικές ποικιλίες, που χρειάστηκαν αιώνες για να προσαρμοστούν γενετικά στις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιών. Η γεωγραφική απομόνωση βοήθησε στην ανάπτυξη διαφορετικών ποικιλιών, που σχετίζονται με το έδαφος και το κλίμα. Οι σπόροι που διατίθενται στο εμπόριο συχνά είναι υβρίδια και  ο μεγάλος κίνδυνος που δημιουργούν είναι ότι κατά τη γονιμοποίηση μολύνουν τις ντόπιες ποικιλίες. Έτσι μέσα σε λίγο χρόνο βλέπουμε τις ντόπιες ποικιλίες να εξαφανίζονται από τους μεταλλαγμένους σπόρους. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται ο έλεγχος της διατροφής του κόσμου από τις πολυεθνικές εταιρίες.
Έχει αναπτυχθεί ένα παγκόσμιο κίνημα για την ελευθερία των σπόρων  και των ντόπιων ποικιλιών.  
Οι παραδοσιακές ποικιλίες στη .α ﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽γαναλλαγς να τους ξεραΣίφνο είναι το κριθάρι, τα μαυρομάτικα, οι φασόλες, τα ρεβίθια, το λαθούρι (φάβα), το σουσάμι -που τώρα έχει λιγοστέψει, τα αμπελοφάσουλα, οι ντομάτες, οι άνυδρες ντομάτες, τα κολοκύθια, οι μελιτζάνες, τα αγγούρια.
            Οι ποικιλίες αυτές φυλάσσονται από γενιά σε γενιά από τους ηλικιωμένους και οι νεώτεροι μαθαίνουν  να τους φυλάνε από τους γονείς τους. Χρειάζεται πολλή δουλειά για να μαζέψει κανείς τους σπόρους από το φυτό και να τους ξεράνει. Συνήθως αυτή η δουλειά γινόταν από τις γυναίκες, που ήτανε πιο πολύ στο σπίτι. Για να πάρουμε τη ντομάτα ως παράδειγμα, πρέπει να μείνει να ωριμάσει, να κοπεί  και να αφαιρεθούν οι σπόροι.
Σήμερα οι περισσότεροι νέοι αγρότες αγοράζουν σπόρους του εμπορίου, γιατί πιστεύουν ότι έτσι έχουν μεγαλύτερη απόδοση. Οι παλιοί όπως γνωρίζουν ότι αυτό δεν είναι αλήθεια, καθώς τον επόμενο χρόνο η παραγωγή δεν θα είναι η ίδια.
Στην Σίφνο οι παλιοί αγρότες κυρίως χρησιμοποιούν παραδοσιακούς σπόρους, γιατί είναι αυτοί που τους έχουν. Η σπορά γίνεται όταν το φεγγάρι γεμίζει. «Εμείς φυτεύουμε τους σπόρους που έχουμε, όμως δεν βρέχει και έχει λιγοστέψει η παραγωγή», όπως μας είπαν αγρότες, με τους οποίους συζητήσαμε.
Η φύλαξη και η διάδοση των σπόρων απασχολεί ακτιβιστές, οικολογικές και κοινωνικές ομάδες. Στο Αιγαίο στις Ράχες Ικαρίας λειτουργεί τράπεζα σπόρων από το Αρχιπέλαγος. Ο Peliti στην Δράμα αποτελεί μια οργάνωση φύλαξης και ανταλλαγής σπόρων, που οργανώνει εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα. Υπάρχει επίσης το δίκτυο ανταλλαγής σπόρων Δρυάδες. Η ινδή ακτιβίστρια Vandana Shiva διατύπωσε την «Διακήρυξη της ελευθερίας των σπόρων». Στις 11, 12 και 13 Μαίου 2013 διοργανώθηκαν στην χώρα μας οι «Διεθνείς Ημέρες Σπόρων». Προτείνεται η ενημέρωση του αγροτικού κόσμου σχετικά με τους σπόρους, τη συλλογή και σωστή φύλαξή τους, την ανάδειξη και ανταλλαγή των ντόπιων ποικιλιών. Ο σπόρος αποτελεί τον πρώτο κρίκο στην τροφική αλυσίδα. Είναι το σύμβολο της ελευθερίας της τροφής.

2. Οι πηγές της Σίφνου.Το νερό ως κοινό αγαθό

Τα νησιά των Κυκλάδων είχαν ανέκαθεν προβλήματα με το νερό , παρ όλα αυτά πηγές τρέχανε στα βουνά, στις  ποταμιές στα χωράφια.
Η Σίφνος είχε πολλές πηγές και πηγάδια, που αναζητήσαμε στις διαδρομές μας στα μονοπάτια της. Οι περισσότερες από αυτές έχουν πια στερέψει εξ αιτίας τόσο της ανομβρίας, όσο και των εντατικών γεωτρήσεων, οι οποίες εξάντλησαν τον υδροφόρο ορίζοντα, ενώ άλλες έχουν παραμεληθεί με αποτέλεσμα το νερό σήμερα -και ιδιαίτερα το πόσιμο- να είναι ένα μεγάλο πρόβλημα για το νησί, καθώς δεν είναι κατάλληλο για πόση και δεν έχει γίνει καλή διαχείριση.  
Τις πηγές της Σίφνου έχει καταγράψει ο αείμνηστος Αντώνης Γ. Τρούλος στο βιβλίο του «Μαρμάρινες παλιές κρήνες–βρύσες, Πηγές–Πηγάδια–Μαγγανοπήγαδα και Νερόμυλοι της Σίφνου». Αναφέρονται ενδεικτικά η παλιά πηγή Φουντάνα του Κάστρου (σήμερα απλά Πηγάδι), η πηγή Απολλωνίας (κάτω από τον Άη Νικόλα της Πηγής), η πηγή Βρύσης στο Πέραμα, η πηγή στα Βρυσιανά του Πλατύ Γιαλού, οι τρεις πηγές μετά τον Αρτεμώνα στο δρόμο για τον Άγιο Συμεών, η πηγή Χαλαρών μετά τον όρμο της Πουλάτης, η πηγή στις Καλαμιές της Πουλάτης, η πηγή του Βαθιού, δύο πηγές στην περιοχή του Ορνού προς το Φλάμπουρο, η μια από αυτές βρίσκεται στη θέση Δαφνί κάτω από την εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, η πηγή στον εσωτερικό υπόγειο χώρο της εκκλησίας των Αγ. Αναργύρων, η πηγή του δρόμου Καμαρών-Απολλωνίας, η πηγή στην πίσω Καταβατή με το νερό στη κοιλότητα μαρμάρινης άγιας τράπεζας της εκκλησίας Παναγίας της Αγγελόχτιστης, η πηγή της Τρουλαίδας στον δρόμο προς τον Άγιο Λουκά αριστερά μετά το γεφύρι, η πηγή Δευτέρας Παρουσίας στα σκαλάκια του παλιού δρόμου προς το Κάστρο. Από όλες αυτές ελάχιστες τρέχουν  ακόμη.
Ξεχωρίσαμε τη πηγή Φουντάνα του Κάστρου στη ρεματιά δίπλα στον Άγιο Στέφανο, όπου για δύο συνεχόμενες χρονιές κάναμε δράση καθαρίζοντας, ασπρίζοντας και αναδεικνύοντας μια από τις πιο παλιές και όμορφες πηγές της Σίφνου, από την οποία έπαιρνε νερό ο οικισμός του Κάστρου .
Η πηγή της Πουλάτης (η μόνη που γνωρίζουμε ότι τρέχει ακόμη) αποτελεί φέτος την έμπνευση μας.
Είναι γεγονός ότι πρέπει να γίνει μία αναθεώρηση στην διαχείριση των ποσίμων υδάτων στην Σίφνο, έτσι ώστε να μην επιβαρύνονται οι οικογένειες με το κόστος αγοράς εμφιαλωμένων νερών.

3. Η Ανακύκλωση ως Τέχνη και Αρχιτεκτονική του σήμερα

Η ανακύκλωση δεν αποτελεί επινόηση του ανθρώπου. Η ίδια η φύση από την εποχή της δημιουργίας της ανακυκλώνεται, τίποτα δεν είναι άχρηστο, η φύση δεν ρυπαίνει. Ο ερχομός του ανθρώπου άλλαξε τα δεδομένα. Με το πέρασμα του χρόνου ο όγκος των ανθρωπίνων απορριμμάτων αυξανόταν, για να φτάσει στο απόγειό του τον περασμένο αιώνα. Έτσι δημιουργήθηκε η ανάγκη της επεξεργασίας της χρησιμοποιημένης ύλης, ώστε να μπορέσει να χρησιμοποιηθεί εκ νέου. Ανακύκλωση λοιπόν είναι η διαδικασία μετατροπής του άχρηστου σε χρήσιμο. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι πρόκειται για μία διαδικασία «μετενσάρκωσης», αφού το παλιό υλικό, του οποίου ο κύκλος ζωής έχει λήξει, «ξαναζεί» σε ένα καινούργιο. Η μετάλλαξη αυτή του παλιού σε νέο δεν συνδέει απλά το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον, δημιουργεί δυναμικές προοπτικές, όπου το παλιό/άχρηστο χρησιμοποιείται ως βάση και ως έμπνευση για την μεταμόρφωσή του σε νέο/χρήσιμο.
            Η ανακύκλωση ως τέχνη είναι μία ιδιαίτερη μορφή μετατροπής απορριμμάτων σε χρηστικά αντικείμενα και η οποία έχει εφαρμογή κυρίως στις εικαστικές τέχνες (γλυπτική, κοσμήματα, διακόσμηση, αρχιτεκτονική εσωτερικού χώρου), αλλά και σε πληθώρα κατασκευών, όπως έπιπλα, τσάντες, μουσικά όργανα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του μουσικού συγκροτήματος ArtEco Band από την βόρεια Ελλάδα, η οποία χρησιμοποιεί όργανα κατασκευασμένα από ανακυκλωμένα υλικά. Τον περασμένο Μάρτιο και για δύο μήνες έγινε στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Θεσσαλονίκης έκθεση με έργα γλυπτικής, αντικείμενα καθημερινής χρήσης και ιδιαίτερες κατασκευές, που έχουν γίνει από ανακυκλωμένα υλικά. Στις σχολές Αρχιτεκτονικής η ανακύκλωση και η επανάχρηση αποτελούν ιδιαίτερα αγαπητά μαθήματα για τους φοιτητές.
            Η δράση μας περιλαμβάνει εργαστήριο ανακύκλωσης, στο οποίο θα παρουσιαστεί ο τρόπος δημιουργίας κατασκευών από ανακυκλώσιμα υλικά και το οποίο εμπνέεται από εργαστήρια που έχουν γίνει στη Βραζιλία, μια χώρα με μεγάλη παράδοση στον τομέα  της ανακύκλωσης.

Έμπνευση – οργάνωση:
Γιώργος Ντοκόπουλος, Εvemar Lopes, Ελένη Τζιρτζιλάκη
Εργαστήριο ανακύκλωσης:
Helena Devillant
Συνδιοργάνωση:
«Όμιλος Φίλων Βουνού και Θάλασσας Σίφνου»  – «Μητέρα Γη Σίφνος» («Madre Terra Sifnos») – «Νομαδική Αρχιτεκτονική» (www.nomadikiarxitektoniki.net)

Η δράση αφιερώνεται στον Αντώνη Τρούλο που πάντα απλόχερα μας βοηθούσε με τις απέραντες γνώσεις του για την Σίφνο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου