Από Κοινού: Συνέλευση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Μαζί στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο: με το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, του Κοινοτισμού και της Άμεσης Δημοκρατίας.
Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν, έτσι ώστε να εκφραστεί η κοινή πολιτική τους φιλοσοφία, σε μια προοπτική μετασχηματισμού που ανοίγει το δρόμο για μια κοινωνία που θα στηριχθεί:

  • στο αποαναπτυξιακό μοντέλο της οικονομίας των αναγκών, της επάρκειας και του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στη βάση της αφθονίας των υλικών και άυλων Κοινών,
  • στην κοινοτική οργάνωση με βάση την προσωπική και συλλογικήαυτονομία,
  • σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς και στη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ομοσπονδιακού Κοινοτισμού.

Πρόκειται για τη διάδοση της παραπάνω θέσης μας, που διευρύνεται και διασυνδέεται εδώ και τώρα. Και εν μέρει, λόγω της επιρρεπούς στην κρίση φύσης του σημερινού κοινωνικού συστήματος, είναι δυνατόν να γίνει πράξη και λογική της πλειοψηφίας.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τίς αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και - περισσότερο από οτιδήποτε - η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλισηταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Θα χρειασθεί επίσης να γίνει κοινά αποδεκτός ένας όρος που θα μπορέσει να αποτελέσει την κοινή στέγη, τον κοινό στόχο και να περιλαμβάνει τον κοινό ορίζοντα κατανόησης των διαφορετικών ρευμάτων, που δεν μπορεί να είναι άλλος από το ξεπέρασμα του καπιταλισμού.
Γενικότερα, ήρθε ο καιρός, που τα όποια-σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο- σημερινά κοινωνικά κινήματα θα χρειασθεί, στηριζόμενα στη αναβίωση του πνεύματος του κοινοτισμού στις σύγχρονες σημερινές συνθήκες και συνδεόμενα μεταξύ τους, να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης για την μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Ειδικά για τη χώρα, που βρίσκεται σε συνθήκες οικονομικού πολέμου και έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους, το πολύμορφο αυτό κίνημα θα χρειασθεί να διαμορφώσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα διεκδίκησης της «εδώ και τώρα» αλλαγής πορείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα τα στοιχεία και τις κοινωνικές δομές του νέου κόσμου που οραματίζεται, αφήνοντας πίσω τον καπιταλιστικό κόσμο που μας οδηγεί στην κοινωνική και οικολογική κατάρρευση.
Η μελλοντική επιδίωξη της κοινωνικής χειραφέτησης και της ένταξης των ανθρώπινων κοινοτήτων –πέρα από σύνορα-με ισορροπία στα πλαίσια ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος, θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο από μια σύγκλιση, στη δράση και στη σκέψη, των παραπάνω κοινωνικοπολιτικών ρευμάτων, και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, και στο επίπεδο της κοινωνικής και πολιτικής θέσμισης. Και καταρχήν στην διαπαιδαγώγηση –μέσα από την συμμετοχή-του απαραίτητου ανθρωπολογικού τύπου -σε κρίσιμο αριθμό- που θα βάλει όλη την κοινωνία σε περίοδο κοινωνικοοικολογικού μετασχηματισμού. Ξεκινώντας βασικά από κάθε τοπική κοινωνία.

Τρίτη, 14 Ιανουαρίου 2020

2050: Μέλλον για όλους. Μια ρεαλιστική ευτοπία!


Με την κλιματική καταστροφή που είναι ήδη εδώ, το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, και την άνοδο της δεξιάς παντού σχεδόν, φαίνεται δύσκολο να φανταστεί κανείς έναν καλύτερο κόσμο. Αλλά πώς μπορεί η κοινωνία να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις όταν δεν έχει όραμα και είναι αποθαρρυμένη και παραιτημένη, χωρίς το φαντασιακό της αναγέννησής της, μέσα έστω και από τις ήδη υπάρχουσες προειδοποιητικές καταστροφές; Αυτό δεν είναι η αποστολή κάποιων-έστω προς το παρόν λίγων αιθεροβάμονων- να φαντασιωθούν ένα αισιόδοξο και ελκυστικόμέλλον, σαν διεξοδο στην σημερινή δυστοπία;Και να το προτείνουν μάλιστα στους υπόλοιπους πολλούς, από τώρα κιόλας, μήπως και τους εμπνεύσουν και τους συνεπάρουν στο δρόμο για μια ρεαλιστική υλοποίησή του; Αυτό δεν είναι το μεγάλο στοίχημα που θα χρειασθεί με επιμονή και υπομονή και σε κάθε τόπο και χρόνο να καλέσουν τους σημερινούς «απο κάτω» να το παίξουν με όρους κοινωνίας;
Σε τι είδους κοινωνία θέλουμε να ζήσουμε; Και πώς θα φτάσουμε εκεί;
12 θέσεις για τη μετάβαση στη μετα-καπιταλιστική κοινωνία του έτους 2050[1].

*      1. Παραγωγή: Συνεργασία αντί ανταγωνισμού
Κατά το 2050, η οικονομία θα είναι ριζικά διαφορετική – οι εξορυκτικές βιομηχανίες, οι προσανατολισμένες στο κέρδος επιχειρήσεις , οι πολυεθνικές και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν περάσει σε καθεστώς εκκαθάρισης. Αντ ' αυτών, το σύνθημα που χαρακτηρίζει τις οικονομικές δραστηριότητες των πολιτών είναι: Συνεργασία!, αντί ανταγωνισμός . Υπάρχει ένα δίκτυο δημοκρατικά οργανωμένων εγχειρημάτων κοινωνικής συνεργατικής οικονομίας που προσανατολίζουν την παραγωγή τους στις βασικές ανάγκες των ανθρώπων και είναι ενσωματωμένες στην τοπική κοινωνία.. Για να ελαχιστοποιηθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τα εγχειρήματα αυτά έχουν εφαρμόσει υψηλής ποιότητας κύκλους ροής υλικών. Αυτό είναι πολύ ευκολότερο, καθώς η εκτεταμένη επιλογή παραλλαγών των προϊόντων για την ίδια ανάγκη ή επιθυμία, η ανάγκη για καινοτομία και ο ανταγωνισμός με γνώμονα το κέρδος  ανήκουν στο παρελθόν. Η εργασία σε αυτές τις οικονομικές δραστηριότητες είναι οργανωμένη με τέτοιον τρόπο ώστε τα καθήκοντα των εργαζομένων εναλλάσσονται κυκλικά για να αποτρέψουν ιεραρχίες. Η αμοιβαία εκτίμηση και  ενσυναίσθηση αντικατέστησαν τον ανταγωνισμό και τον εγωισμό, ενώ η επιδίωξη της λιτότητας-επάρκειας αντικατέστησε σταδιακά την καταναλωτική μανία για ικανοποίηση μιας ατέλειωτης σειράς επιθυμιών  που υπήρχε στον «αναπτυγμένο» κόσμο μέχρι το πρόσφατο παρελθόν. Έτσι ένα άλλο σύνθημα που έχει επικρατήσει-το οποίο είναι δανικό από το buen vivir των ιθαγενικών λαών που θεωρούσαν ότι τα κοινά συλλογικά αγαθά μας είναι σε αφθονία στη φύση- είναι: Περνάμε καλύτερα με λιγότερα. Τα λιγότερα είναι συνήθως αρκετά!
*       
*      2. Δίκαιη και δημοκρατική κατανομή πόρων και εξουσιών
Ένα δίκαιο και οικολογικό μέλλον για όλους βασίζεται στην υπέρβαση της ανισότητας που έχει επικρατήσει μέχρι το 2020. Αυτό απαιτεί μια θεμελιώδη ανακατανομή του χρόνου, των πόρων, του πλούτου και της δύναμης. Το 2050, μεγάλα μέρη ιδιωτικής ιδιοκτησίας, κυρίως γης, στέγασης και μέσων παραγωγής, κοινωνικοποιούνται. Οι δημοκρατικές αποφάσεις λαμβάνουν χώρα σε διαφορετικά επίπεδα, από τις κοινότητες στις γειτονιές των πόλεων ή την αγροτική κοινότητα των χωριών μέχρι και την παγκόσμια Κοινότητα των Κοινοτήτων. Όλοι όσοι επηρεάζονται από τις αποφάσεις μπορούν να εμπλακούν. Οι αποφάσεις παίρνονται στο μικρότερο δυνατό επίπεδο. Και πάνω απ ' όλα, λαμβάνονται δημοκρατικές αποφάσεις σε όλους τους τομείς της ζωής, ακόμη και όταν πρόκειται για το τι, πώς, για ποιόν και από ποιον παράγεται,για το πώς εργαζόμαστε, για το πως και σε τι επενδύουμε τα πλεονάσματα και πως διανέμουμε τα αγαθά. Όλοι οι άνθρωποι έχουν πραγματικές ευκαιρίες συμμετοχής, δράσης και επιρροής, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση, από το αν εργάζονται σωματικά ή πνευματικά τη δεδομένη στιγμή.
3. «Εργασία»: πολύπλευρη και αυτοκαθοριζόμενη
Η αναδιοργάνωση της οικονομίας, η οποία θέτει τη φροντίδα των πολιτών στο κέντρο ενδιαφέροντος, έχει δημιουργήσει πολλές θέσεις εργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της μέριμνας. Αυτές έχουν πλέον υιοθετηθεί εξίσου από όλα τα φύλα. Με αυτήν την εστίαση ανακουφίζονται μαζικά αυτοί οι τομείς, έτσι ώστε όσοι εργάζονται εκεί να λειτουργούν χωρίς χρονικό στρες και η επαφή μεταξύ τους να είναι γεμάτη χαρά. Συνολικά, η εργασία έχει γίνει πιο διαφοροποιημένη και πολυδιάστατη. Φυσικά, οι περίοδοι αμοιβόμενης απασχόλησης ακολουθούνται από περιόδους Σχόλης, από χρόνο για εκπαίδευση και φροντίδα παιδιών- άρρωστων- ηλικιωμένων, από χρόνο για έρευνα απαντήσεων στα μεγάλα ερωτήματα. Αυτή η μορφή εναλλαγής υλοποιείται επίσης μέσω του 25ωρου εβδομαδιαίου ωραρίου αμοιβόμενης εργασίας στην καθημερινή ζωή. Αυτό προσφέρει τη δυνατότητα συνδυασμού-αλληλοκάλυψης  του χρόνου για κοινωνική και πολιτική δραστηριότητα, για δημιουργικότητα, για  οικιακή και οικογενειακή εργασία. Αυτοδιάθεση, αλληλεγγύη, ελευθερία και ευτραπελία[2] είναι οι όροι που συνδέονται με την «εργασία» το 2050.
                          4. Νέα οικουμενικότητα: αλληλεγγύη μεταξύ όλων
Το 2050, θα ζούμε σε έναν κόσμο όπου πολλοί κόσμοι έχουν μια θέση: οι ευκαιρίες για ευζωία και οι δυνατότητες σχεδιασμού της κατανέμονται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις περιοχές του κόσμου, η παγκόσμια ανισότητα έχει ξεπεραστεί, κανείς δεν υποφέρει από φτώχεια, και υπάρχουν ποικίλες μορφές ζωής και κοινωνικής ύπαρξης, που μπορούν να συνυπάρχουν η μια δίπλα στην άλλη. Η Κλιματική αλλαγή δεν στάθηκε δυνατόν να αποτραπεί, αλλά μόνο να σταθεροποιηθεί σε διαχειρίσιμο βαθμό. Η παγκόσμια κοινότητα των κοινοτήτων συνεργάζεται με αλληλεγγύη για την αντιμετώπιση των συνεπειών: δημοκρατικά λαμβάνονται αποφάσεις για τη διαχείριση και τη διανομή των παγκόσμιων κοινών όπως το νερό, ο αέρας, η γη και οι πόροι, και κανείς δεν ζει εις βάρος των άλλων. Ο παγκόσμιος Βορράς έχει κάνει πολλά για να αντισταθμίσει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής από τη δεκαετία του 2020 και μετά, αφού αναγνώρισε το αποικιακό και οικολογικό του  χρέος προς τον παγκόσμιο Νότο. Το δίκαιο παγκόσμιο εμπόριο, η ελεύθερη κυκλοφορία και η παγκόσμια αλληλεγγύη χαρακτηρίζουν τις παγκόσμιες σχέσεις.
Το 2050, θα ζούμε σε έναν κόσμο όπου όλοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από την καταγωγή και τα εθνικά σύνορα, θα μπορούν να κινούνται ελεύθερα. Καταρχήν, όλοι έχουν ίσα δικαιώματα παντού. Αυτά περιλαμβάνουν όχι μόνο τα πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα, αλλά και το δικαίωμα στην ελεύθερη κυκλοφορία. Το γεγονός ότι υπήρξαν φορές που πέθαναν άνθρωποι λόγω των συνόρων στη Μεσόγειο, θεωρείται ως μια τραγωδία του μακρινού παρελθόντος. Όλα όσα είναι απαραίτητα για μια καλή ζωή – όπως η στέγαση, η εκπαίδευση και η υγειονομική περίθαλψη – δεν συνδέονται πλέον με την ιθαγένεια, αλλά διατίθενται σε όλους όσους εγκαθίστανται σε ένα μέρος και η μετανάστευση δεν θεωρείται πρόβλημα. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι έχουν ξεπεράσει ή ξεπερνούν τα σύνορα,  πρώτα στο μυαλό τους. Και σαν συνέπεια μετά, ξεπερνούν και όλα τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις, όλους τους ρατσισμούς, τους σεξισμούς, την ομοφοβία και τραντσφοβία, τους αποκλεισμούς ατόμων με αναπηρίες, τις ταξικές και άλλες μορφές αποκλεισμού. Οι διακρίσεις, οι αποκλεισμοί και η κυριαρχία αντιμετωπίζονται ενεργά σε όλη την κοινωνία – σε όλα τα θεσμικά όργανα, στις διαπροσωπικές σχέσεις, στην καθημερινότητα των δρόμων και των πλατειών.
         5. Τεχνολογία: έρευνα και μηχανές φιλικές για τον άνθρωπο
Όπως και η οικονομία γενικότερα, έτσι και η τεχνολογία προσαρμόσθηκε και προσαρμόζεται συνέχεια στις ανάγκες των πολιτών και των κοινοτήτων τους. Τα Software και Hardware είναι ανοιχτού κώδικα. Η εξέλιξη και η επικοινωνία βασίζονται σε αυτόνομες, αποκεντρωμένες και κατανεμημένες υποδομές. Οι τεχνολογικές λύσεις ήπιας τεχνολογίας είναι δημοφιλείς και χρησιμοποιούνται ευρέως. Επειδή χρησιμοποιούνται όταν διευκολύνουν τη βαριά σωματική εργασία και/ή αυξάνουν την ποιότητα των προϊόντων, μιλάμε για αποτελεσματική και προσανατολισμένη στις ανάγκες μηχανοποίηση και ψηφιοποίηση. Αυτό υποστηρίζεται από έρευνα που είναι συμμετοχική, «ομότιμη»( Pear to Pear ) και καθοδηγούμενη από την πρακτική-το σύνθημα που κυριαρχεί στις ψηφιακές κοινότητες είναι: σχεδιάζουμε παγκόσμια, κατασκευάζουμε τοπικά . Οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται αποτελούν μέρος μιας κυκλικής οικονομίας. Για να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρχουν πλέον ηλεκτρικά απόβλητα, όλες οι τεχνικές συσκευές σχεδιάζονται με αρθρωτό τρόπο. Μπορούν να τροποποιηθούν και να επισκευαστούν όσο το δυνατόν πιο ανεξάρτητα, αλλά με τη βοήθεια αποκεντρωμένων εργαστηρίων. Οι αποφάσεις για τη σχέση μεταξύ ανθρώπων και μηχανών παίρνονται μόνο από τους ανθρώπους και όχι από τους αλγορίθμους.
               6. Κοινωνικές σχέσεις: εγγυημένη ατομική και συλλογική συμμετοχή στη χρήση                 των μέσων και πόρων
Η συμμετοχή στην καλή ζωή για όλους εξασφαλίζεται από μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη δημόσια και κοινωνική υποδομή. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο την εκπαίδευση, την υγεία και την κοινωνική μέριμνα, αλλά και τη στέγαση, την ενέργεια, την κινητικότητα και τη διατροφή. Αυτά αφορούν σε όλους τους ανθρώπους που ζουν σε ένα μέρος, ανεξάρτητα από το αν έχουν αμοιβόμενη εργασία ή μη αμοιβόμενη στη φροντίδα, αν συνεχίζουν την εκπαίδευσή τους ή φροντίζουν τον εαυτό τους. Η μείωση του χρόνου εργασίας σε περίπου 25 ώρες την εβδομάδα έχει αυξήσει τον ελεύθερο προσωπικό χρόνο, τον οποίο αφιερώνει ο καθένας εκί που επιλέγει. Αυτό δίνει στους ανθρώπους την ευκαιρία να φροντίζουν ο ένας τον άλλον και να δραστηριοποιούνται στο κοινωνικό γίγνεσθαι σε εθελοντική βάση. Οι κοινωνικές υποδομές χρηματοδοτούνται από την ανακατανομή του πλούτου(ο καθένας έχει κρατήσει τα επαρκή και τα περισσεύματα ή τα υπερσυσσωρευμένα τα έχει διαθέσει για κοινή χρήση), την προοδευτική φορολόγηση του εισοδήματος και της κληρονομιάς(σε όσους δεν διέθεσαν τα επιπλέον οικιοθελώς), και έναν φόρο βιωσιμότητας που φορολογεί σε μεγάλο βαθμό τα καταναλωτικά αγαθά και τις υπηρεσίες που επιβαρύνουν το περιβάλλον και τα οικοσυστήματα (προφανές ότι για όποιον επιμένει στην κατανάλωση τέτοιων αγαθών θα χρειάζεται και επιπλέον εισόδημα που θα το εξασφαλίζει με επιπλέον εργασία, πέρα του 25ώρου) . Ως αποτέλεσμα, η κοινωνία θεωρείται δίκαιη από τους ανθρώπους, ενώ οι άνθρωποι αισθάνονται ίσοι και ευχαριστημένοι και μπορούν να ζήσουν χωρίς φόβο.
                    7. Γεωργία: τοπικά οικολογικά προϊόντα
Όλοι έχουν αρκετά για να φάνε και να έχουν πρόσβαση σε καλά, τοπικά και εποχικά τρόφιμα – σε κάθε τόπο σε όλο τον κόσμο. Παντού υπάρχουν "σημεία διατροφής και σίτισης" όπου οι άνθρωποι μπορούν να συναντηθούν, να μιλήσουν, να φάνε μαζί και να πάρουν φρέσκα βασικά είδη διατροφής. Επειδή υπάρχει αρκετή φυτική πρωτεΐνη, δεν τρώνε σχεδόν καθόλου κρέας. Το καλό φαγητό είναι ποικιλόμορφο, πολιτισμικά αυτοκαθοριζόμενο και συνοδεύεται με γιορτή. Υπάρχει πια μόνο βιολογική γεωργία μικρής κλίμακας. Σε αυτήν, σε μια ποικιλία αγρογεωργικών  συστημάτων, εργάζονται περισσότεροι άνθρωποι από ό, τι πριν από το 2020, οι οποίοι μπορούν και ζουν καλά από τις δραστηριότητές τους, έχουν περισσότερο χρόνο και αυτοδιάθεση για να διατηρήσουν στενές σχέσεις με τους αποδέκτες των προϊόντων τους. Η παραγωγή τροφίμων είναι σε μεγάλο βαθμό τοπική-περιφερειακή, στηρίζεται σε ντόπιες ποικιλίες και ράτσες , με κλειστούς οικολογικούς κύκλους, με δίκτυα διανομής και τοπικές αγορές μικρής κλίμακας με δίκαιες τιμές, καθώς και με δίκαιες ανταλλαγές και δίκαιο εμπόριο μεταξύ των κοινοτήτων και περιφερειών.
                 8. Κατοικία: σε οικισμούς και γειτονιές που αξίζει να ζει κανείς
Η στέγαση είναι ένα θεμελιώδες δικαίωμα το 2050 που υλοποιήθηκε παντού. Όλοι οι άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε καλό κατοικίσιμο χώρο. Είναι μέρος των ζωντανών γειτονιών όπου βρίσκουν όλα τα πράγματα που χρειάζονται για τις καθημερινές ανάγκες. Αυτές οι αξιοκατοίκητες γειτονιές(και οικισμοί)  από νοικοκυριά και διευρυμένες οικογένειες, αποτελούν τη βάση μιας αλληλέγγυας κοινωνικής-συλλογικής συνύπαρξης-ζωής και είναι τόποι δημοκρατικής διαβούλευσης σε συνελεύσεις των κατοίκων τους. Κανείς δεν βγάζει κέρδη από ακίνητα, επειδή όλα τα σπίτια βρίσκονται στα χέρια των κοινοτήτων, των δήμων, των συνεταιρισμών και των ανθρώπων που ζουν στα κτίρια. Παντού, οι άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε κοινόχρηστες υποδομές, όπως κοινόχρηστες κουζίνες, νιπτήρες και πλυντήρια, ή εργαστήρια και Home κινηματογράφους. Επίσης στην ύπαιθρο υπάρχουν πολλές ζωντανές κοινότητες, οι οποίες βρίσκονται σε στενή επαφή και επικοινωνία με τις πόλεις.
                  9. Συγκοινωνία: κινητικότητα των μικρών αποστάσεων
Στο μέλλον, οι άνθρωποι θα είναι εξίσου κινητικοί όπως είναι σήμερα, αλλά με πολύ λιγότερη κυκλοφορία. Οι καλύτερες δομές διαβίωσης και εφοδιασμού σε συνδυασμό με τις καλές δημόσιες μεταφορές της εγγύτητας, καθώς και με τους ελκυστικούς ποδηλατόδρομους και τους πεζοδρομημένους δρόμους και μονοπάτια, καθιστούν δυνατόν τα ελεύθερα από αυτοκίνητα κέντρα των πόλεων και των χωριών. Μια ικανοποιητική καθημερινή ζωή(ευζωία την αποκαλούν πια και όχι ευημερία) μειώνει την ανάγκη για ταξίδια μεγάλων αποστάσεων που υπήρχε παλιά και που ήταν μεγάλης έντασης εκπομπής CO2, αντίθετα ο καλά ανεπτυγμένος, διασυνδεδεμένος και οργανωμένος παντού σιδηρόδρομος έχει γίνει ένα μέσο έξοχης εμπειρίας και άνεσης. Τα αεροπορικά ταξίδια προορίζονται κυρίως για άτομα που πρέπει να εγκαταλείψουν τη χώρα τους ή να επισκεφθούν τις οικογένειές τους. Η μείωση της χρήσης υλικών μέσω της κατάργησης της προγραμματισμένης βραχυβιότητας των προϊόντων –όπως γινόταν από τις εταιρείες πριν το 2020- και της βελτίωσης της αντοχής, της διάρκειας-κύκλου ζωής τους, σε συνδυασμό με την τοπικοποίηση-περιφερειοποίηση των οικονομικών κύκλων, έχει οδηγήσει σε σημαντική μείωση των μεταφορών προϊόντων.
       10. Ενέργεια: 100% ανανεώσιμη και ήπια
Ένας φιλικός προς το περιβάλλον μετασχηματισμός όλων των τομέων καθώς και ένας τρόπος ζωής που χαρακτηρίζεται από την επάρκεια, που ξεκίνησαν από τη δεκαετία του 2020, οδήγησαν σε πολύ χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας το 2050. Η εναπομείνουσα ζήτηση ενέργειας  έχει εκπληρωθεί από ανανεώσιμες-ήπιες πηγές ενέργειας(όχι μόνο ηλιακής, αιολικής, υδατοπτώσεων, αλλά και υδρογόνου ή από συστήματα δέσμευσης της ελεύθερης ενέργειας) εδώ και δέκα χρόνια. Οι ενεργειακές εγκαταστάσεις δεν ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες, αλλά είναι δημόσιες και διαχειρίζονται δημοκρατικά από κοινότητες, δήμους και περιφέρειες ή οργανωμένες ενεργειακές κοινότητες. Σε ορισμένες περιοχές και περιφέρειες, τα παλαιά δίκτυα εφοδιασμού χρησιμοποιούνται για τη διανομή ηλεκτρισμού και θερμότητας. Άλλες περιφέρειες βασίζονται στην ενεργειακή αυτάρκεια νοικοκυριών, κοινοτήτων, συνοικιών και δήμων. Η μέχρι πριν πολλά χρόνια πολιτική για το κλίμα, που βασιζόταν στα κράτη και χαρακτηριζόταν από ανταγωνιστική σκέψη, αποτελεί πια μακρινό παρελθόν. Αντ ' αυτού, υπάρχει ένας δημοκρατικός παγκόσμιος οργανισμός, που δημιουργήθηκε από την παγκόσμια Κοινότητα των Κοινοτήτων ως πάροχος υπηρεσιών για τα μικρότερα επίπεδα και που υποβάλλει προτάσεις για τη διανομή πρώτων υλών και πόρων και τη συμμόρφωση με τους κλιματικούς στόχους.
                      11. Εκπαίδευση: δημιουργία αυτόνομου πολίτη με κυρίαρχο την περιέργεια
Όλοι οι άνθρωποι διδάσκουν και μαθαίνουν για να είναι σε θέση να ζήσουν αυτοκαθοριζόμενοι και υπεύθυνοι με τον εαυτό τους , τους συνανθρώπους τους και τον κόσμοκαι τα άλλα είδη γύρω τους. Η περιέργεια είναι υψίστης σημασίας για αυτό. Οι τόποι μάθησης είναι οι τόποι όπου οι άνθρωποι μαθαίνουν τις συνηθισμένες πολιτιστικές τεχνικές όπως η ανάγνωση, η γραφή και ο υπολογισμός. Εδώ μαθαίνουν μαζί. Η ποικιλομορφία των ανθρώπων που συναντιούνται εκεί εκτιμάται ως πλουτισμός. Αυτό που μαθαίνουν οι άνθρωποι εξαρτάται από τα ερωτήματα που βρίσκουν οι ίδιοι ως συναρπαστικά. Αν οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για τα οικοσυστήματα, για παράδειγμα, βγαίνουν έξω  – τα παρατηρούν, τα αισθάνονται, τα ψηλαφούν, τα δοκιμάζουν και τα αντιλαμβάνονται με όλες τις αισθήσεις τους. Επισκέπτονται άλλους που γνωρίζουν πολλά για τα οικοσυστήματα και μαθαίνουν βιολογία, χημεία και φυσική στην πράξη («επί του πεδίου μάθηση», το λένε αυτό). Επιστρέφοντας στους τόπους μάθησης, οι εκπαιδευόμενοι εκφράζουν στους-στις συνοδούς μάθησής τους το τι έχουν βιώσει, ακούσει και πληροφορηθεί. Αυτοί με τη σειρά τους στηρίζουν τους εκπαιδευόμενους στην αναζήτησή τους, τους κάνουν προτάσεις και τους δίνουν ώθηση, τους θέτουν ερωτήματα  για  αυτοδιάγνωση-αυτοαντανάκλαση-αυτογνωσία και δεν χρειάζεται πλέον να αξιολογούν και να ελέγχουν κανέναν.
                    12. Κοινότητα των Κοινοτήτων: πολιτειακή θέσμιση
Ξεκινώντας ήδη από την δεκαετία του 2020, τα υπάρχοντα τότε επι μέρους κοινωνικά κινήματα της αλληλεγγύης, του συνεργατισμού, της αντίστασης στην καταστροφή του περιβάλλοντος, και γενικότερα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης, του ελευθεριακού κοινοτισμού, της ριζοσπαστικής οικολογίας και προστασίας του κλίματος, της αυτοδιαχείρισης και της άμεσης δημοκρατίας,της Γυναικείας Απελευθέρωσης, της απλευθέρωσης της εργασίας κ.λπ., συναντήθηκαν σε ένα Ενιαίο Κοινωνικοπολιτικό Κίνημα. Αφού πρώτα επεκτάθηκε σε κάθε τοπική κοινωνία, στη συνέχεια γιγαντώθηκε «Από Κοινού» και ενέπνευσε και συνεπήρε μαζί του σημαντικές πλειοψηφίες σε κάθε κοινωνική κατηγορία που ανήκε στους τότε «απο κάτω». Έτσι, με διαφορά φάσης βέβαια για κάθε γεωγραφική περιοχή, τέθηκε επί τάπητος το ζήτημα της Μετάβασης σε μετακαπιταλιστική κοινωνία παντού.Κατά την διάρκεια κάποιων αρκετών χρόνων μετά την είσοδο της ανθρωπότητας στην δεκαετία του 2030, σταδιακά, και αφού οι κοινωνικές επιπτώσεις και καταστροφές της όλο και εντεινόμενης κοινωνικής-οικολογικής-κλιματικής κρίσης έγιναν φανερές και αντιληπτές από την πλειοψηφία των ανθρώπων, άρχισαν να θεσμοθετούνται παντού οι πολιτικές δομές της Κοινότητας των Κοινοτήτων.Ένα σύστημα Συνελεύσεων και Συμβουλίων από την κατώτερη βαθμίδα προς την ανώτερη, ξεκινώντας από τις κατά τόπους αυτοδιοικητικές δομές  που υπήρχαν, δηλαδή των κοινοτήτων, των δήμων και των περιφερειών και στη συνέχεια μετά από Συντακτικές Συνελεύσεις, κατέληξε παντού σε νέα Κοινωνικά Συμβόλαια θεσμοθετώντας Ομόσπονδες Κοινοπολιτείες σε κάθε υπάρχουσα τότε κρατική επικράτεια.

Επιμύθιο: Η ανθρωπότητα ενηλικιώθηκε περνώντας από τη φυσική κοινωνία της οικολογικής συνύπαρξης στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού, της αλληλεγγύης, της φροντίδας και της ελευθερίας, σε κοινωνίες βασισμένες στον ανταγωνισμό, στην ιδιοκτησία, στην ιεραρχία, στις κοινωνικές τάξεις και κυρίως στην κυριαρχία , όπου οι άνθρωποι αποξενώθηκαν όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και από τη φύση. Και έτσι ξεκίνησε και η διαδικασία της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, της εκμετάλλευσης-καταστροφής της φύσης και των άλλων ειδών ζωής, της τραγωδίας των «Κοινών», δηλαδή των συλλογικών αγαθών κ.λπ. Η ταξικές κοινωνίες μέχρι και σήμερα βρίσκονται σε καθαρή αντίθεση με τις δύο «μάνες» της ανθρωπότητας: της πρωταρχικής μητέρας Γαίας και της δεύτερης μάνας της Κοινότητας. Και σήμερα η ιδέα μιας καταπιεστικής και χωρίς έλεος φύσης είναι κυρίαρχη, για αυτό και είναι κυρίαρχο το νεωτερικό φαντασιακό της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», σαν το μοναδικό εχέγγυο για την «απολευθέρωση» του ανθρώπου από τους καταναγκασμούς της φύσης και την «καθυπόταξή» της, χάριν του οποίου θα πρέπει να υπομένει τους κοινωνικούς καταναγκασμούς που του επιβάλει –του ανθρώπου-η κυρίαρχη οικονομική και πολιτική ελίτ του σήμερα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε σήμερα είναι ο κυρίαρχος ανθρωπολογικός τύπος που έχει διαμορφώσει ο καπιταλισμός ενσωματώνοντάς του τις βασικές καπιταλιστικές αξίες στις οποίες στηρίζεται.Είναι ένας ανθρωπότυπος, μοναχικός, νευρωτικός, αγχώδης,φοβικός και φοβισμένος, ανταγωνιστικός, επιθετικός, ενεργοβόρος, καριερίστας και αμοραλιστής, είναι το αλλοτριωμένο άτομο που διατηρεί στο έπακρο την ψευδαίσθηση της ατομικής διαφυγής, είναι ο ανθρωπολογικός τύπος της ιδιώτευσης, της απάθειας, της συναλλαγής, κάτοικος του «εγώ» και όχι του «εμείς» . Βέβαια η διάσταση του «εγώ» και του «εμείς» προυπήρχε του καπιταλισμού, αφού από την ανάδυση του homo sapiens έχουμε να κάνουμε με ένα ον που χαρακτηρίζεται από την ετερότητα, δηλαδή τη διάσταση του εαυτού και του άλλου. Η συνείδηση του όντος αυτού είναι ατομική, το άτομο πάντα βιώνει τον εαυτό του ως πρώτο πρόσωπο, ως υποκείμενο. Ταυτόχρονα βέβαια ο άλλος κατοικεί μέσα στο εγώ γιατί ανήκουμε σ’ ένα εμείς (οικογένεια, φίλοι, ομάδα, κοινότητα, κλπ). Το εγώ και η ανάγκη του άλλου είναι ιδρυτικά στοιχεία της ανθρώπινης ταυτότητας. Η ετερογένεια μας προφυλάσσει από μια απονεκρωτική ομοιογένεια, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει το παράθυρο στη βούληση για ισχύ και κυριαρχία του εγώ στον άλλον. Όταν κοινωνικά κυριαρχεί ο ατομoκεντρισμός, μπορεί να μας οδηγήσει στον εγωισμό και την επιθυμία ισχύος. Όταν κυριαρχεί η συνεργασία και το «κοινό καλό», μπορεί να μας οδηγήσει στον αλτρουισμό εφόσον είμαστε ικανοί να αφιερώσουμε τον εαυτό σε ένα εμείς και σε ένα εσύ. Γι’ αυτό η πιο ριζοσπαστική ουτοπία είναι η δημιουργία εκείνων των θεσμών, μέσω της αυτοθέσμισης, που θα περιορίζουν στην πράξη τη βούληση για ισχύ και κυριαρχία, την κυριαρχία δηλαδή του ανθρώπου στον άνθρωπο, αλλά και την κυριαρχία του ανθρώπου στη φύση και τις άλλες μορφές ζωής. Το ζήτημα δεν είναι μόνο η κατάργηση της οικονομικής εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο αλλά και η κατάργηση ή έστω ο περιορισμός της ιεραρχίας και της κυριαρχίας.


[1] Το άρθρο μας έχει στόχο να προβάλει στο μέλλον τις προτάσεις -θέσεις που έχουν αρχίσει να διαμορφώνονται στα μέχρι τώρα βιβλία μας. Είναι ευκταίο, μεγάλο μέρος τους, να έχουν υλοποιηθεί κάπου κοντά στο 2050.
[2] Ευτραπελία (onviviality): ο όρος σήμαινε στα αρχαιοελληνικά -από όπου καταγεται: το ήθος, την ευφυΐα, την αστειότητα, τη ζωηρότητα (οι ιδιότητες τού «ευτράπελου»: αστεϊσμός, φιλοπαιγμοσύνη, ειρωνική διάθεση ή έκφραση, χιούμορ). Ο σύγχρονος όρος δημιουργήθηκε από τον Ivan Ilits από το 1973. Στο βιβλίο του «The tools of conviviality»( έχει μεταφραστεί στα ελληνικά με τον τίτλο Ευτραπελία, σε μετάφραση του Β.Τομανά.), ο Ίλιτς υποστηρίζει ότι «είναι δυνατός κι ένας διαφορετικός τρόπος ζωής, στον οποίον ο άνθρωπος έχει μιαν "ευτραπελική" σχέση με τα εργαλεία που χρειάζεται: με τα εργαλεία που το φάσμα της δραστηριότητάς τους πρέπει να κρατιέται μέσα σε φυσικές κλίμακες και να υποβάλλεται σε φυσικούς περιορισμούς. [...]»

Τρίτη, 7 Ιανουαρίου 2020

Δεκαετία του 2020: για κοινωνική και οικολογική δικαιοσύνη, για αποφυγή της κλιματικής κατάρρευσης!

Αν θέλεις ένα καλύτερο μέλλον, δεν μπορείς να αποφύγεις μια κρίσιμη αναδρομική ανασκόπηση
Η δεύτεη δεκαετία του 2000 τελείωσε. Θα περάσει στην ιστορία ως μια δεκαετία νέας μεγάλης κοινωνικής ανισότητας. Στην Ευρώπη ξεκίνησε από τη Γερμανία μέσω της πολιτικής ατζέντας του Γκέρχαρντ Σρέντερ(Agenda 2010), η οποία πλαισιώθηκε από τη παγκόσμια κυριαρχία των χρηματοπιστωτικών αγορών και επικράτησε μια αρχή: η απόδοση του κεφαλαίου είναι μόνιμα υψηλότερη από τον ρυθμό αύξησης της παραγωγής και του εισοδήματος. Σημαίνει: μέσω της απλής εργασίας, μέσω της εξοικονόμησης, κανένας πολίτης δεν μπορεί ποτέ να προλάβει αυτό που οι επενδυτές επιτυγχάνουν μέσω του επιτοκίου και των αποδόσεων του επενδυμένου κεφαλαίου στις διεθνείς αγορές[1]. Ή για παράδειγμα: αξίζει περισσότερο για τους επενδυτές να σπεκουλάρουν στην αύξηση της αξίας των ακινήτων από το να επιδιώκουν να παίρνουν τα ίδια τα νοίκια !
Το πολιτικό σύστημα παντού-και όχι μόνο στην ηγεμονεύουσα στην Ευρώπη Γερμανία-έχει πλέον σχεδιαστεί για να προστατεύει περισσότερο τις τράπεζες και την οικονομία, παρά τους πολίτες του. Αυτό δημιουργεί αξεπέραστες κοινωνικές εντάσεις και οι θεμελιώδεις αρχές της Δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκονται υπό αμφισβήτηση.
Αποτελεί  ειρωνεία, αλλά ο καπιταλισμός με αυτό τον τρόπο κατέστρεψε την ίδια τη βασική του ιδέα. Μάθαμε στη δεκαετία του 2010 ότι, παρά τη σκληρή δουλειά και την εκπαίδευση, δεν υπάρχει καθόλου πιθανότητα να ανελιχθεί κανείς κοινωνικά με τον μισθό και την εξοικονόμηση. Όλο και λιγότεροι άνθρωποι πιστεύουν πια στη βασική φιλοδοξία του καπιταλισμού: ότι με μεγαλύτερη μελλοντική προσπάθεια, το μέλλον των παιδιών και των εγγονιών θα μπορεί να γίνει καλύτερο. Οι δυτικές δημοκρατίες αντιδρούν σε αυτή τη μαζική αλλαγή του παραδείγματος με τρεις παράδοξες στρατηγικές: πόλωση αντί πολυφωνίας, εμμονή αντί αλλαγής, εγωισμός-ατομικισμός αντί συνεργασίας.

Το Διαδίκτυο ενθαρρύνει την πόλωση
Στην  πόλωση συμβάλει κατά πολύ η  σημαντικότερη τεχνολογική καινοτομία της δεκαετίας: το Διαδίκτυο είναι πανταχού παρόν στην εποχή των smartphones. Αλλά αντί της ελευθερίας του να εξετάζουμε καλά τα γεγονότα και να συμμετέχουμε σε διαλόγους και συζητήσεις[2] παντού εκφράζοντας τις απόψεις μας, την έχουμε ανταλλάξει αυτήν την ελευθερία με την υποχώρηση και την ένταξη-χαριν της ασφάλειας τάχα- σε προστατευτικά φίλτρα των παρόχων εταιρειών  τα οποία ενισχύουν στην ουσία την εχθρότητα-αποκλεισμό των διαφορετικών απόψεων και όχι τη διαβούλευση-σύνθεσή τους.
Δεν χρησιμοποιούμε τα νέα μέσα επικοινωνίας για να ενώσουμε τις δυνάμεις μας, να ανταλλάξουμε γνώσεις, να συνεργαστούμε ενάντια στην υπεροχή των χρηματοπιστωτικών αγορών. Αντ ' αυτού, πολεμάμε και ανταγωνιζόμαστε μεταξύ μας με τα εικονικά εγώ μας. Θα ήταν πολύ καλύτερο να συνδυαζαμε και να συνθέταμε τη δύναμη της επικοινωνίας μας και ενώνοντά την να καταφέρναμε να κάνουμε τον  κρυφό, περίπλοκο και ισχυρό κοινό μας αντίπαλο, πιο απτό και φανερό και έτσι πιο ευάλωτο.
Η πόλωση που έχει σχεδιαστεί στο διαδίκτυο, χαρακτηρίζει αυτή τη δεκαετία , αντί της ικανότητας διαφοροποίησης και του σεβασμού της αξίας της πλουραλισμού. Η προθυμία μας να δεχτούμε εναλλακτικές προτάσεις ως ευκαιρία για νέες λύσεις, μειώνεται συνεχώς. Επιπλέον: στη δεκαετία του 2010, ήταν πιο έντονη από ποτέ, η ανάγκη όχι μόνο να κερδίζουμε στις διαδικτυακές συζητήσεις, αλλά και να διαγράφουμε τελειωτικά διαφορετικές από μας απόψεις

Ψηφιοποίηση: οι άνθρωποι αντιδρούν με εμμονές

Είτε πρόκειται για βλάβες από εμβολιασμούς, είτε για ομοιοπαθητική ιατρική και εναλλακτικές θεραπείες, είτε για εκπαιδευτική πολυμορφία, είτε για ανθρωποαιτιατή κλιματική αλλαγή – σε όλο και περισσότερες περιπτώσεις δεν ακούμε πλέον, αλλά προσπαθούμε να κάνουμε τον αντίπαλο των απόψεών μας ανίκανο να μιλά, με καταιγιστική- αφορεστική ρητορική-λογική. Δεν υπομένουμε, ούτε αποδεχόμαστε πλέον την αμφισημία των πραγμάτων και των απόψεων, αλλά αυθαίρετα αναζητούμε τη διαύγεια και μετά συγχέουμε αυτήν με την αλήθεια.
Τα παγκόσμια χρηματοπιστωτικά συστήματα δημιούργησαν νέες ψηφιακές αγορές την τελευταία δεκαετία. Ανεξάρτητα από το αν θέλουμε να αντισταθούμε στην ψηφιοποίηση ή να επωφεληθούμε από αυτήν: σε κάθε περίπτωση πρέπει να κάνουμε μια τεράστια αλλαγή στον εαυτό μας. Δεχόμαστε μεγάλη πίεση για επανεξέταση των απόψεών μας, της στάσης μας και του τρόπου ζωής μας από την επερχόμενη με ταχείς ρυθμούς κλιματική κρίση.
Η πλειονότητα των ανθρώπων-ο κυρίαρχος ανθρωπολογικός τύπος που έχει διαμορφώσει ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός σήμερα- δεν αντιδρά στην προφανή ανάγκη για αλλαγή με κάποια επανάσταση ή επιδίωξη του νέου, αλλά με επιμονή  και εμμονή στο παλαιό. Τα υπάρχοντα κόμματα δεν διαδραματίζουν σχεδόν κανένα ρόλο στη διατύπωση πρακτικών λύσεων, όπως δείχνουν οι τελευταίες εκλογές, ιδιαίτερα στην Ελλάδα: δεν έχει σημασία αν ο πρωθυπουργός προέρχεται από τη δεξιά ή την αριστερά, εκλέγεται σαν το «μη χείρον βέλτιστο», όσο προβάλλεται από το σύστημα των ΜΜΕ ότι μπορεί να εξασφαλίσει την ικανοποίηση της ανάγκης για σταθερότητα σε έναν κόσμο διάβρωσης, που συνεχώς αποσαθρώνεται. Ή, ακόμα χειρότερα, η παράδοξη λαχτάρα για αλλαγή από τη μια και σταθερή ηγεσία από την άλλη, στοιχίζεται  πίσω από λαϊκιστές όπως ο Τραμπ, ο Τζόνσον, η Λεπαίν ή η «εναλλακτική για τη Γερμανία».

Το παράδοξο της περασμένης δεκαετίας: η μοναξιά αντί της συνεργασίας
Όλα αυτά οδηγούν στο τελευταίο και ισχυρότερο παράδοξο της δεκαετίας. Το κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο εγώ έχει εσωτερικοποιήσει την επιμέλεια και τη συνεχή βελτιστοποίηση, αλλά δεν μπορεί να επιτύχει κάτι ούτε πολιτικά, ούτε κοινωνικοοικονομικά. Έτσι υποχωρεί στον τελευταίο χώρο που έχει στη διάθεσή του και μπορεί να ελέγξει: τον εαυτό. Ποτέ πριν στην ιστορία τόσοι πολλοί άνθρωποι σε όλο τον κόσμο δεν παρακολουθούν τους άλλους καθώς απομονώνονται, αντί να συνεργάζονται.

 Η επόμενη δεκαετία του `20, μπορεί και πρέπει να ξεπεράσει αυτά τα παράδοξα, αν δεν θέλει να καταστρέψει τις βάσεις της ζωής-διαβίωσης και τις δυνατότητες για πραγματική δημοκρατία. Πρέπει επιτέλους να δώσουμε τη σωστή μάχη εμείς οι σημερινοί «απο κάτω»: όχι μεταξύ μας, αλλά ενάντια στις απλοϊκές δεξιές λύσεις και κατά της απεριόριστης ανάπτυξης των εσόδων από κεφαλαιουχικά μερίσματα. Είναι καιρός να καθαιρέσουμε την εικονική χρηματοπιστωτική οικονομία από την κορυφή που είναι σήμερα.

Για τις δεκαετίες μετά το 2030

 Από το πλήθος των ιδεών που υπάρχουν εδώ και πολύ καιρό στα προτάγματα της Αποανάπτυξης-Αυτονομίας-Κοινοτισμού-Άμεσης Δημοκρατίας, πρέπει να αναπτύξουμε τις επόμενες δεκαετίες-μετά την κατάρρευση ίσως του σημερινού κόσμου(;)- ένα σαφώς διατυπωμένο όραμα: έναν καινοτόμο αλλά κοινωνικά δίκαιο αποαναπτυξιακό κόσμο  της ισοκατανομής πόρων και εξουσιών και της Κοινότητας των Κοινοτήτων στον οποίο ο καθένας , αλλά και οι κοινότητες των μελλουσών γενιών, θα έχουν ευκαιρίες για αυτο-ανάπτυξη και ευζωία.



[1] Για το σύνολο του 2019 π.χ. τα κέρδη του δείκτη του γερμανικού χρηματιστηρίου ανήλθαν στο 26% ενώ η αντίστοιχη αύξηση του ΑΕΠ- σύμφωνα με τη γερμανική κυβέρνηση-μόνο στο 0,5%.

[2] Θα πρέπει όμως να κάνουμε μια διάκριση στους όρους διάλογος και συζήτηση: ο διάλογος έχει να κάνει περισσότερο με έκφραση και ανταλλαγή απόψεων όλων όσων συμμετέχουν σε αυτόν, με στόχο την συν-διαβούλευση και εξαγωγή κοινών συμπερασμάτων, ενώ η συζήτηση- τις περισσότερες φορές- ταυτίζεται απλά με την έκφραση –όχι από όλους τους συμμετέχοντες, αλλά από όσους έχουν κάτι να πουν- απόψεων και γνωμών με χαοτικό τρόπο χωρίς να καταλήγουν εξ ανάγκης σε κοινά συμπεράσματα.

Παρασκευή, 27 Δεκεμβρίου 2019

Το αδιέξοδο του καπιταλιστικού μοντέλου «ανάπτυξης», τα χρηματοοικονομικά και οικολογικά χρέη


Το αδιέξοδο του καπιταλιστικού μοντέλου «ανάπτυξης»[1], τα χρηματοοικονομικά και οικολογικά χρέη

Η ελληνική κρίση που βιώνουμε εδώ και σχεδόν μια δεκαετία, είναι η «εξτρέμ» έκφραση της παγκόσμιας κρίσης, στην οποία βρίσκεται το καπιταλιστικό σύστημα υπό την ηγεσία του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου.
Η σχέση πραγματικών αξιών (πρώτες ύλες, πηγές ενέργειας, καταναλωτικά προϊόντα, υπηρεσίες κ.λπ.) προς χρηματικές αξίες(διάφορες μορφές χρήματος-χάρτινες ή ηλεκτρονικές- που κυκλοφορούν από τους κατέχοντες) είναι τουλάχιστον 1: 10 (πολλές εκτιμήσεις την ανεβάζουν στο 1: 15 ή 1:17). Υπάρχει δηλαδή μια χρηματοπιστωτική φούσκα διογκωμένη τουλάχιστον κατά 10 φορές. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουν αυξηθεί υπέρμετρα οι σημερινές χρηματικές περιουσίες της ελίτ, που αποτελεί το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού[2].
Αυτή η ελίτ διακινώντας και δανείζοντας αυτόν τον τεράστιο χρηματικό όγκο μπορεί και ελέγχει την «ευημερία» του υπόλοιπου 99%. Αυτό είναι δυνατόν, γιατί έχει καταφέρει να εξαρτήσει από αυτό το χρήμα, την πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού[3].


Τα χρηματοοικονομικά χρέη


Η οικονομική κρίση, όπως φαίνεται να εκφράζεται σήμερα, οφείλεται στο γεγονός ότι η καπιταλιστική οικονομία κινείται  πλέον με βάση το χρέος.  Πραγματικά, η μεγάλη αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης τα τελευταία 15-20 χρόνια(βασικά μεταξύ 1990-2007) πυροδοτήθηκε και στηρίχθηκε από την μαζική χορήγηση δανείων από τις τράπεζες. Είχαμε παντού αυξανόμενα επίπεδα χρέους. Των νοικοκυριών, των επιχειρήσεων, των κυβερνήσεων.
Με τη μορφή καταναλωτικών χρεών, χρηματοπιστωτικών επενδύσεων, δημοσίων χρεών, εξωτερικών χρεών σε κάθε χώρα. Χρησιμοποιήθηκαν σαν μηχανισμός, ώστε η κατανάλωση να γίνει ο βασικός μοχλός της καπιταλιστικής ανάπτυξης[4]. Στο προηγούμενο της κρίσης διάστημα το χαρακτηριστικό ήταν η αύξηση ιδίως των καταναλωτικών χρεών.  Εκ των πραγμάτων τα καταναλωτικά δάνεια χρησιμοποιήθηκαν για να αποσυνδέσουν τις καταναλωτικές δαπάνες των εργαζομένων και των μισθωτών από τα αντίστοιχα εισοδήματά τους.

Βέβαια δεν ήταν όλες οι οικονομίες το ίδιο επιρρεπείς στη δυναμική αυτή των χρεών. Στις λεγόμενες «αναδυόμενες» οικονομίες(π.χ. Κίνα, Ινδία) είχαμε αποταμιεύσεις από το 2001 μέχρι 2008. Το ίδιο διάστημα στις «προηγμένες» οικονομίες είχαμε βασικά δύο διαφορετικές συμπεριφορές σε σχέση με τα χρέη. Στις «φιλελεύθερες οικονομίες της αγοράς»(π.χ. ΗΠΑ, Μ. Βρετανία, Καναδάς, Αυστραλία κ.λπ.) είχαμε ενθάρρυνση για υψηλότερα επίπεδα καταναλωτικού χρέους, από ότι στις λεγόμενες «συντονισμένες οικονομίες της αγοράς»(π.χ. Γερμανία, Ολλανδία, Γαλλία, Σκανδιναβία κ.λπ.).

Με την εμφάνιση της παρούσας κρίσης, που την παρουσιάζουν σαν κρίση βασικά «δημοσιονομικών χρεών», κατάρρευσε η εμπιστοσύνη των «αγορών» προς τους δημόσιους τομείς της οικονομίας κάποιων χωρών-κύρια των νοτίων χωρών της ευρωζώνης.

Για να ξεπερασθεί η κρίση, παρόλο που και στα δύο είδη καπιταλισμού συμφωνούν ότι θα πρέπει να επιδιώκεται η «ανάπτυξη», οι προτάσεις των ιθυνόντων διαφέρουν στον τρόπο και στη σειρά των επιμέρους στόχων:
i) Σοσιαλδημοκρατική πρόταση: στηρίζει την «ανάπτυξη» στη μεγέθυνση της κατανάλωσης. Να πέσει δηλαδή καινούργιο χρήμα στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, να αυξηθεί η αγοραστική δύναμη των πολλών για αγορά των παραγόμενων προϊόντων των επιχειρήσεων, ώστε αυτές, αποκομίζοντας μεγαλύτερα κέρδη, να επενδύσουν εκ νέου στην παραγωγή, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και αυξάνοντας έτσι το ΑΕΠ σε κάθε χώρα.
ii) Χριστιανοδημοκρατική πρόταση(Μέρκελ, Σόυμπλε): επιδιώκει τη λιτότητα καταρχήν, στη συνέχεια να προωθηθεί η αποταμίευση, ώστε να είναι δυνατές οι  παραγωγικές ιδιωτικές επενδύσεις και μέσω αυτών η αύξηση των θέσεων εργασίας για τον ίδιο τελικό στόχο της αύξησης των ρυθμών ανάπτυξης.

Και οι δύο πολιτικές αυτές γραμμές συμπίπτουν στον τελικό στόχο: μια από τα ίδια «ανάπτυξη», ώστε να επιστρέψουν οι οικονομίες σε ρυθμούς μεγέθυνσης του παγκόσμιου ΑΕΠ της τάξης 2-3% ετησίως, που επιτυγχανόταν στην προ κρίσης χρονική περίοδο. Και στις δύο περιπτώσεις οι κυβερνήσεις τείνουν να δανείζονται χρήματα για να τονώσουν την «ανάκαμψη» (χρειάσθηκαν τεράστια χρηματικά ποσά π.χ. στο τέλος του 2008 και αρχές 2009, ώστε να «σταθεροποιηθεί» το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα, και αυτά εξασφαλίσθηκαν από αυξημένο δημόσιο δανεισμό σε όλες τις πληγείσες από την κρίση χώρες. Υπολογίζεται ότι μεταξύ 2007-2014 το παγκόσμιο χρέος αυξήθηκε κατά 57 τρις δολάρια, φθάνοντας τα 199 τρις δολάρια στο 286% του παγκοσμίου ΑΕΠ, ενώ μέχρι το τέλος του 2016 ξεπέρασε τα 217 τρις, δηλαδή το 325% του παγκόσμιου ΑΕΠ[5].
Το γεγονός αυτό έχει σαν αποτέλεσμα- εκτός από το μεγάλωμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής «φούσκας»- και την κατάρρευση της ίδιας της χρηματοπιστωτικής αγοράς, λόγω απώλειας της «εμπιστοσύνης». Οι ίδιες οι πρακτικές των κυβερνήσεων και των οικονομικών ιθυνόντων, που εφαρμόστηκαν για να τονώσουν την οικονομική ανάπτυξη, οδηγούν τελικά στην οικονομική κατάρρευση. Δεν είναι βασικά  η «ανευθυνότητα» ή η «απληστία» των αγορών -αν και έπαιξε σημαντικό ρόλο- η αιτία της συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης και της κρίσης των δημοσιονομικών χρεών. Η βασικότερη αιτία είναι η ίδια η επιδίωξη της συνέχισης και της προστασίας της οικονομικής ανάπτυξης και της επικρατούσας αντίστοιχης ιδεολογίας της. Η πιστωτική κρίση και η ύφεση-που ζούμε σήμερα στον καπιταλιστικό κόσμο-είναι μέρος μόνο της συστημικής αποτυχίας του παραγωγικοκαταναλωτικού καπιταλιστικού προτύπου. Επακόλουθο των οικονομικών επιπτώσεων που έχει η όλο και μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη και μεγέθυνση.

Όσο έχουμε επομένως ένα τέτοιο όγκο χρεών, θα πρέπει να αναρωτηθούμε επειγόντως σαν ανθρωπότητα, αν κάτι τέτοιο είναι «βιώσιμο». Αν οι μελλοντικές γενιές μας θα είναι σε θέση να αποπληρώσουν κάποτε όλο αυτό το χρέος.

Πραγματικά ο μηχανισμός του χρέους χρησιμοποιείται έτσι ώστε συνεχώς να αυξάνονται τα χρέη, για να αυξάνεται και η εξάρτηση με την εξαθλίωση, παρόλο που τις περισσότερες φορές αποπληρώνεται σημαντικό ποσοστό τους. Παράδειγμα: στις αρχές του 1980 το χρέος που είχαν 109 «πιστολήπτριες» χώρες ήταν 430 δισ. δολάρια. Μέχρι το 1986 είχαν πληρώσει σε τόκους 336 δισ. δολάρια, αλλά χρωστούσανε ακόμα 880 δις δολάρια. Σε μια εξαετία χρωστούσαν ποσό υπερδιπλάσιο από το αρχικό, ενώ ήδη είχαν πληρώσει σε τόκους τα 4/5 των αρχικών δανείων!
Η αποπληρωμή όλων αυτών των χρεών στους δανειστές θα απαιτήσει τέτοια ανάπτυξη-μεγέθυνση-επέκταση της υπερ-χρήσης των φυσικών πόρων για υπερπαραγωγή-υπερκατανάλωση-υπερκέρδη, που αυτό θα οδηγήσει σε κατάρρευση του συνολικού πλανητικού οικοσυστήματος-σε πτώχευση της «Α.Ε. Γης».


Τα οικολογικά χρέη

Προς το παρόν οι «παγκόσμιοι παίκτες» στο παγκόσμιο καπιταλιστικό «καζίνο»-η παγκόσμια χρηματοοικονομική ελίτ- που είναι και οι δανειστές σήμερα, χρησιμοποιούν τον μηχανισμό του χρέους για την επίτευξη πειθαρχίας όσον αφορά στο στόχο της «ανάπτυξης» και της μεγέθυνσης των πραγματικών οικονομικών δραστηριοτήτων. Ώστε αυτές να επιφέρουν κέρδη στους επιχειρηματίες της πραγματικής οικονομίας, για να πληρωθούν τα χρέη τους προς τη χρηματική -ηγεμονική σήμερα-οικονομία.

Όμως αυτή η μεγέθυνση απαιτεί αυξημένη παραγωγή, αυξημένη χρήση υλικών και ενέργειας και η αυξημένη κατανάλωση όλων αυτών των υλικών αγαθών, ενώ παράλληλα απαιτεί και αυξημένη εκμετάλλευση του εξίσου σημαντικού πόρου, της ανθρώπινης εργασίας, με μειωμένες αποδοχές . Επίσης απαιτεί αυξημένη παραγωγή αποβλήτων, όσο και να αυξάνεται ο βαθμός απόδοσης της χρησιμοποιημένης τεχνολογίας.

Το τελικό αποτέλεσμα των αυξημένων οικονομικών δραστηριοτήτων του οποιασδήποτε μορφής κεφαλαίου είναι η κατάρρευση των αποθεμάτων των φυσικών πόρων του πλανήτη και του περιβάλλοντος καθώς και της αναπαραγωγής της ανθρώπινης εργατικής δύναμης. Υπάρχει ήδη η συνειδητοποίηση των αγορών ότι έχουν πλέον μεγάλο πρόβλημα στον εφοδιασμό. Περιβαλλοντικοί παράγοντες, ελλείψεις πόρων, η οικονομική διεύρυνση στην Ν.Α. Ασία(αναδυόμενες χώρες) κ.λπ., μειώνουν τη διάρκεια ζωής των πεπερασμένων αποθεμάτων που έχουν απομείνει.


Ο ανταγωνισμός μεταξύ της εξασφάλισης τροφής και της εξασφάλισης της μετακίνησης(τρόφιμα ή βιοκαύσιμα) συμβάλει π.χ. στην αύξηση των τιμών των τροφίμων.
Η αύξηση των εκπομπών του άνθρακα και η συνακόλουθη κλιματική αλλαγή, η μείωση της βιοποικιλότητας, η αποψίλωση και οι πυρκαγιές των δασών, η μείωση των ιχθυαλιευμάτων, η έλλειψη νερού, η υποβάθμιση των καλλιεργούμενων εδαφών συμβάλλουν στην μείωση της αποδοτικότητας και των οικονομικών δραστηριοτήτων των οικονομικά δρώντων ανθρώπων και διογκώνουν το πρόβλημα της ικανοποίησης των βιοτικών αναγκών τους-ιδίως των πραγματικά εργαζομένων με χαμηλούς μισθούς.

Οι υλικές και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της μέχρι τώρα «ανάπτυξης» είναι εξίσου υπεύθυνες για τη κρίση, όσο και οι επιπτώσεις της δράσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Μέχρι το 1960 καταναλώναμε το 70% των πόρων του πλανήτη, το 1980 το 100%, το 1999 φθάσαμε στο 120%, το 2008 στο 130% και με τους ρυθμούς που είχαμε μέχρι το 2008- λόγω κρίσης έχουμε κάποια μείωση στο μεταξύ- η πρόβλεψη ήταν ότι το 2030 θα φτάναμε στο 200%(θα χρειαζόμασταν δηλαδή δύο πλανήτες σαν τη Γη, αν συνεχίζαμε με τους ίδιους ρυθμούς «ανάπτυξης»).

Η συνεχής αύξηση της κατανάλωσης των φυσικών πόρων και η αντίστοιχη αύξηση των αποβλήτων οδήγησε ήδη τις σημερινές γενιές να ζουν σε βάρος του μέλλοντος και των επόμενων γενεών. Δημιουργούμε εκτός των οικονομικών χρεών και συνεχώς αυξανόμενα οικολογικά χρέη. Κυρίως θα συμβεί αυτό, γιατί υπάρχουν τα πλανητικά όρια σε πόρους, υλικά και ενέργεια, καθώς και τα όρια στην ενσωμάτωση των τεράστιων απόβλητων των οικονομικών δραστηριοτήτων, γιατί επίσης έρχονται οι κλιματικές αλλαγές και οι συνακόλουθες καταστροφές.

Η ανικανότητά μας να ρυθμίσουμε τις χρηματοοικονομικές αγορές-που αυξάνουν το κοινωνικό τους αποτύπωμα με την έννοια ότι αυξάνουν την κοινωνική εκμετάλλευση- συνδυάζεται με την ανικανότητά μας να προστατέψουμε τους φυσικούς πόρους και να περιορίσουμε τις οικολογικές καταστροφές-αύξηση συνεχής του οικολογικού αποτυπώματος.

Τα χρέη που αφήνουμε στα παιδιά μας και τις μελλούμενες γενιές δεν θα είναι μόνο οικονομικά, επειδή θα πρέπει να πληρώσουν τους πιστωτές μας. Θα είναι και οικολογικά, προς τον πλανήτη και τα οικοσυστήματα, επειδή θα πρέπει να τα αποκαταστήσουν και να τα αναβιώσουν, αν θέλουν φυσικά να επιβιώσουν στο μέλλον.

Θα καλούνται να τα πληρώσουν, με την έννοια ότι θα πρέπει να λάβουν μέτρα για την ανανέωση των πλουτοπαραγωγικών πηγών και πόρων και την αύξηση των δυνατοτήτων των οικοσυστημάτων για απορρόφηση των απόβλητων. Για παράδειγμα, οι αγροτικές τους κοινότητες θα χρειασθεί να επιστρέψουν καλλιεργούμενες εκτάσεις στην άγρια φύση, να κάνουν «ανάπαυση» εδαφών, να επιστρέψουν από την «εύκολη» χημική και μηχανοποιημένη γεωργία, στην «δύσκολη» αγροτο-οικο-γεωργία- για απορρόφηση της περίσσειας του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας στη βιομάζα και επιστροφή του στον εδαφολογικό άνθρακα.

Προς το παρόν και τα οικολογικά μας χρέη είναι το ίδιο «επισφαλή», όσο και τα χρηματοοικονομικά. Κανένα από τα δύο χρέη δεν αντιμετωπίζεται , όσο επιμένουμε στη κατεύθυνση της καταναλωτικής ανάπτυξης. Η με αυτόν τον τρόπο επιδιωκόμενη –έστω και βραχυπρόθεσμα-επάνοδο στην «ευημερία», δεν πρόκειται να έρθει και να είναι βιώσιμη. Είμαστε καταδικασμένοι σε αποτυχία, αν επιμένουμε στη ποσοτική μεγέθυνση των ΑΕΠ και των κάθε είδους οικονομικών δραστηριοτήτων και κατανάλωσης, που μπορεί να υπονομεύουν τη μελλοντική μας ύπαρξη και το μέλλον της εργασίας μας.


[1] Χρησιμοποιούμε τον όρο ανάπτυξη σε εισαγωγικά για να τον διακρίνουμε από την χρήση του με άλλες σημασίες, πέρα από την οικονομική μεγέθυνση και την αύξηση διάφορων δεικτών ευημερίας όπως το ΑΕΠ κ.λπ.

[2]Οι 62 πλουσιότεροι άνθρωποι του πλανήτη έχουν σήμερα(2016) τόσο πλούτο, όσο ο μισός πληθυσμός της Γης (περίπου 3,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι) αναφέρει έκθεση της Oxfam, που δημοσιοποιήθηκε λίγες μέρες πριν την ετήσια συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας το 2016.
Σύμφωνα με την έκθεση, ο πλούτος των 62 πλουσιότερων ανθρώπων στον κόσμο έχει αυξηθεί κατά 44% από το 2010, ενώ ο πλούτος των φτωχότερων 3,5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων μειώθηκε κατά 41%.

[3] Περιττό να πούμε ότι αν η περιουσία δεν εκφραζόταν σε χρήμα σήμερα, δεν θα ήταν δυνατό οι 62 να κατέχουν όλα τα υλικά και άυλα πράγματα που κατέχουν τα 3.5 δις. των ανθρώπων. Τι να τα έκαναν, δε θα είχαν ούτε το χρόνο να τα χρησιμοποιήσουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ούτε το χώρο για να τα αποθηκεύσουν. Αυτό είναι δυνατόν γιατί το χρήμα από μέσο ανταλλαγής έχει μετατραπεί σε μέσο συσσώρευσης πλούτου.

[4] «Δεν έχεις τα λεφτά για μεγαλύτερο και καινούργιο αυτοκίνητο; Πάρε το με χρηματοδότηση από την τράπεζά σου». «Δεν έχεις όλα τα λεφτά για ιδιόκτητο και μεγάλο σπίτι; Πάρε στεγαστικό δάνειο». Στην κουλτούρα του «δανείσου και ξόδευε» είναι πιο ευάλωτα τα κοινωνικά στρώματα χαμηλού εισοδήματος και η μεσαία τάξη. Όμως αυτή η κουλτούρα δεν φέρνει μακροπρόθεσμα την ευημερία για αυτά τα στρώματα των «από κάτω», αλλά στο τέλος-όταν δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τα δάνεια-μάλλον φέρνει τη δυστυχία, αφού γίνονται έρμαια των πιστωτών.

[5]  Τη χρονιά που ξεκίνησε η χρηματοπιστωτική κρίση ο συνολικός δανεισμός παγκοσμίως ήταν 300% του παγκόσμιου ΑΕΠ, ενώ μια δεκαετία πριν, το 1995, ήταν στο 200%. Από μελέτη της γνωστής εταιρείας συμβούλων  McKinsey Global Institute, το συνολικό παγκόσμιο χρέος, δημόσιο και ιδιωτικό, στις 31/12/10 άγγιζε το ποσό των 158 τρις δολαρίων( 41 τρις κρατικά χρέη, 42 τρις κυκλοφορούντα ομόλογα χρηματοπιστωτικών οργανισμών, 10 τρις εταιρικό χρέος μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων και τα υπόλοιπα 64 τρις ήταν χρέη νοικοκυριών). Αντίστοιχα το παγκόσμιο ΑΕΠ ανήλθε το 2010 σε περίπου 60 τρις δολάρια, δηλαδή το χρέος ήταν  263% του ΑΕΠ. Το 2014, σύμφωνα με το παραπάνω Ινστιτούτο, το παγκόσμιο χρέος έφτασε τα 199 τρις. δολάρια και ισοδυναμούσε με το 286% του παγκοσμίου ΑΕΠ. Το 2016 ξεπέρασε τα 217 τρισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή το 325% του παγκόσμιου ΑΕΠ, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Χρηματοπιστωτικού Ινστιτούτου IIF (Institute for International Finance).

Σάββατο, 21 Δεκεμβρίου 2019

Τι περιμένουμε, δεν υπάρχουν «σωτήρες». Εμείς είμαστε αυτό που περιμέναμε, στον δρόμο προς έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο!



Καθόλα αυτά τα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης έχει λάβει χώρα στην νεοελληνική κοινωνία μία  διαδικασία, με κεντρικό άξονα την επανανοηματοδότηση του αξιακού μας συστήματος και των πολιτικών μας προταγμάτων.
Μεμονωμένα άτομα αλλά και ομάδες, συλλογικότητες και κινήματα έχουν αναπτυχθεί παντού στην Ελλάδα, έχουν αφήσει πίσω τους το «αναπτυξιακό» μοντέλο που προωθεί τον καταναλωτικό τρόπο ζωής και έχουν υιοθετήσει άλλες φιλοσοφίες και άλλους τρόπους προσωπικής και συλλογικής διαβίωσης.
Η πολύχρονη πορεία ζωής όλων αυτών των ανθρώπων και ομάδων έχει αποδείξει ότι υπάρχουν υγιή και δυναμικά κοινωνικά κύτταρα, οι δράσεις των οποίων επιθυμούν να συναντηθούν και να συντονιστούν.
Στα σημερινά εγχειρήματα του πολύμορφου αυτού κινήματος και στις δραστηριότητές του, εμπεριέχονται οι δυνατότητες μιας κοινωνίας σε μετακαπιταλιστική μετάβαση. Στοιχεία της έχουν ήδη δημιουργηθεί, εάν και ακόμα ξετυλίγονται και δεν είναι πλήρη. Τέτοια στοιχεία είναι αυτά της άμεσης δημοκρατίας στα πλαίσια της λειτουργίας των εγχειρημάτων, της οικολογίας με τη μορφή του μικρότερου οικολογικού αποτυπώματος στις οικονομικές δραστηριότητές τους, της οικονομίας των αναγκών στις πρακτικές της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας που υλοποιούν. Της ισότητας των αμοιβών και των αυτοκαθοριζόμενων συνθηκών εργασίας από τα μέλη τους, της ισότητας των φύλων και των μειονοτήτων στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.
Ταυτόχρονα αυτά τα εγχειρήματα είναι πάντα εκτεθειμένα στον κίνδυνο να εκληφθούν ως ιδιοτελείς προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών ζωής μόνο των μελών τους και όχι και των κοινοτήτων γύρω τους. Αμυντικές μάχες, συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις για οικειοποίηση κοινών πόρων απαιτούνται για όσο διάστημα το ιεραρχικό εθνικό κράτος και η καπιταλιστική αγορά με τις αντίστοιχες λογικές τους κυριαρχούν. Αυτές οι μάχες θα γίνονται πιο επιτυχείς, αν δίνονται στο πλαίσιο ενός ισχυρού, κοινού και πάνω από όλα χειραφετικού κοινωνικού κινήματος.
Το συγκεκριμένο μετα-καπιταλιστικό όραμα είναι ένας κόσμος που δεν είναι ιεραρχικός, αλλά συνδεδεμένος με δίκτυα λειτουργικά όλων των επιπέδων και δεσμών, είναι αυτο-οργανωμένος και οι βασικές προσωπικές ανάγκες όλων των πολιτών μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της αφθονίας των συλλογικών αγαθών (Commons). Αυτός ο κόσμος θα χαρακτηρίζεται εξάλλου από αυτοκαθοριζόμενες και γεμάτες ευθύνη σχέσεις δραστηριοτήτων και εργασίας, οι οποίες θα φέρνουν χαρά και νόημα, χωρίς υπερβολική εκμετάλλευση πόρων ή καταστροφή οικοσυστημάτων.
Το κίνημα των κοινοτήτων εμπιστεύεται το ανθρώπινο δυναμικό και μεταφράζει την έννοια της βιωσιμότητας στη γλώσσα των ανθρώπινων αναγκών: Υπάρχει μια βασική ανάγκη, η διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο εάν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης. Η κοινή χρήση είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αντιμετώπισης της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης φύσης, ο οποίος δεν βασίζεται στους καταναγκασμούς του αφηγήματος της «ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων», αλλά αναγνωρίζει ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε ένα (ανα)παραγόμενο στοιχείο του πλανήτη γη. Τα Κοινά (Commons) βέβαια ενδέχεται να μην επιλύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα προβλήματα του κόσμου. Αλλά ζούμε το τέλος του καπιταλιστικού κόσμου, στο οποίο δυστοπικό τέλος, οι αντιθέσεις μάλλον τείνουν να επιδεινώνονται και οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο βάναυσες. Για αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας η δημιουργία θετικών προοπτικών, η διατύπωση και – περισσότερο από οτιδήποτε – η πρακτική ενός αλληλέγγυου οράματος.
Για το μέλλον, φαίνεται επιθυμητό και απαραίτητο να βρεθεί κοινά αποφασισμένη και συντονισμένη κατεύθυνση για την προοπτική του κινήματος. Ο όρος σύγκλιση ταιριάζει σε τέτοιες διαδικασίες σχηματισμού συμμαχιών και περιλαμβάνει επίσης πολλά άλλα ρεύματα που κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να εντατικοποιηθούν οι συζητήσεις γύρω από το περιεχόμενο, ώστε να αναλυθούν παραπέρα και τα στρατηγικά ζητήματα, αλλά και να συζητηθούν ανοιχτά τα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πραγματικότητα, όπου τα διαφορετικά ρεύματα δεν είναι συνδεδεμένα και δρουν παράλληλα και απομονωμένα. Θα χρειασθεί να ληφθεί μέριμνα ώστε να προέλθει μια διασύνδεση που θα χαρακτηρίζεται βέβαια από ποικιλομορφία και όχι οπωσδήποτε από ταύτιση.
Το βασικότερο που θα χρειασθεί να επιδιώξουμε σε όλη αυτή την πορεία διαχρονικά είναι - πέρα από τη συγκεκριμενοποίηση και εμβάθυνση μιας πρότασης όσον αφορά στην οικονομία της αποανάπτυξης- να εμβαθύνουμε και στους δύο επόμενους πυλώνες, δηλαδή την κοινοτική οργάνωση και τη θέσμιση της άμεσης δημοκρατίας με τη μορφή του ελεύθερου ομοσπονδιακού κοινοτισμού. Θα χρειασθεί κυρίως να επιδιώξουμε τη δημοκρατική αναγέννηση του πολίτη. Έχοντας φυσικά επίγνωση της δυσκολίας που υπάρχει, λόγω του κυρίαρχου ανθρωπολογικού τύπου που έχει διαμορφώσει σήμερα ο καπιταλισμός: της ιδιώτευσης, της απάθειας, της συναλλαγής και της αλλοτρίωσης.
Στην ελλαδική αποικία χρέους, με ένα λαό σε επιτήρηση που κυριαρχεί η συνείδηση της παραίτησης και της ανάθεσης σε πολιτικούς «σωτήρες», μας χρειάζεται ένα αποκεντρωμένο σχολείο γνώσης και στοχασμού. Τα κοινοτικά εγχειρήματα κάθε μορφής και αντικειμένου, καθώς και η δημιουργία αποκεντρωμένων δομών που θα συνδυάζουν τη μόρφωση, την παραγωγική διαδικασία αντίστοιχη των κοινωνικών αναγκών, τη δοκιμή δημοκρατικών θεσμών, που θα απαντά ταυτόχρονα και στην οικονομική και στην κρίση αξιών, θα είναι και το σχολείο όπου θα αναπτυχθεί η ατομική και κοινωνική συνείδηση του νέου ανθρωπολογικού τύπου της ριζοσπαστικής αλλαγής. Του ανθρωπολογικού τύπου που θα θέσει και όλη την κοινωνία σε μια κίνηση μετάβασης προς μια κοινωνία ισοκατανομής πόρων και εξουσιών, ενταγμένης με ισορροπία στα τοπικό και πλανητικό οικοσύστημα και τη φύση, δημιουργώντας ταυτόχρονα συνθήκες ευζωίας για τις παρούσες και μελλοντικές γενιές.
Ήλθε ο καιρός, που τα κοινωνικά κινήματα της αλληλεγγύης, του συνεργατισμού, της αντίστασης στην καταστροφή του περιβάλλοντος, και γενικότερα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης, του ελευθεριακού κοινοτισμού, της ριζοσπαστικής οικολογίας και προστασίας του κλίματος, της αυτοδιαχείρισης και της άμεσης δημοκρατίας, θα χρειασθεί να γίνουν και πολιτικά, και συνδεόμενα μεταξύ τους να μετατραπούν σε ενιαίο πολιτικό κίνημα μετάβασης σε μετακαπιταλιστική κοινωνία.
Μπορούμε να  ξεκινήσουμε από την Ελλάδα, όχι μόνο επειδή είναι ο «ναυαγός» του σημερινού μοντέλου της καπιταλιστικής ανάπτυξης, αλλά γιατί δοκιμάσθηκε και η «εναλλακτική λύση» της Αριστεράς στις σημερινές συνθήκες με παταγώδη αποτυχία. Θα χρειασθεί να διαμορφώσουμε ένα νέο είδος πολιτικής που θα στοχεύει στην ευζωία μας και θα στηρίζεται όχι πλέον στη διαμεσολάβηση, αλλά στη συμμετοχή, στη αυτοεκπροσώπηση, στην αυτοοργάνωση!
Αυτή η νέα ριζοσπαστική πολιτική θα χρειασθεί να αγνοήσει όλα τα μέχρι τώρα ανυπόστατα για την ευζωία μας κριτήρια, όπως το ΑΕΠ, τα χρέη κ.λπ. και να νοηματοδοτήσει με νέες έννοιες και αξίες, την καθημερινότητα του "μέσου" πολίτη. Να δημιουργήσει μια νέα ατομική και κοινωνική συνείδηση, η οποία θα κατανοήσει ότι επιτέλους δε μπορεί η ανθρωπότητα να καταναλώνει και να εξαφανίζει σταδιακά τους πόρους ενός πεπερασμένου πλανητικού οικοσυστήματος. Ούτε να αυτοκτονεί "με το πηρούνι και το κουστούμι της".  Αλλά να επιδιώξει μια αξιοβίωτη ζωή που θα συνοψίζεται στα εξής απλά αποαναπτυξιακά συνθήματα:
-Αντί του σημερινού όλο και πιο γρήγορα και επιφανειακά: πιο αργά και σε βάθος
-Αντί του όλο και περισσότερα: ποιότητα, επάρκεια, τα λιγότερα είναι συνήθως αρκετά
-Αντί του όλο και πιο ανταγωνιστικά: συνεργατικά και αλληλέγγυα
-Αντί του όλο και πιο μεγάλα, όλο και πιο μακριά και παγκοσμιοποιημένα: πιο μικρά, πιο κοντά και τοπικά
-Αντί μια χρήσης και με ημερομηνία λήξης: πιο γερά και επανάχρηση
-Αντί για το απρόσωπο και ομογενοποιημένο της μαζικής παραγωγής: πιο όμορφα και προσωπικά
-Αντί μόνο για όποιον έχει χρήματα και μέσω της αγοράς: πιο δίκαια, για τον καθένα που το έχει ανάγκη, από τον καθένα που μπορεί!
Να διαμορφώσουμε «από τα κάτω» ένα απαραίτητο ρεαλιστικό και ελκυστικό πολιτικό πρόγραμμα για την ευζωία για το ξεπέρασμα της σημερινής κατάρρευσης και συγχρόνως για τη μετάβαση σε μια μετακαπιταλιστική κοινωνία, που θα στηριχθεί:

-στην οικονομία των βιοτικών αναγκών και στα «κοινά» όσον αφορά στο περιεχόμενο,
-στον συνεργατισμό-συνεταιρισμό όσον αφορά στις σχέσεις παραγωγής, 
-στη συλλογική-κοινοτική-δημοτική ιδιοκτησία όσον αφορά στα μέσα παραγωγής, 
-στην εγγύτητα, τις μικρές αποστάσεις και την ελεύθερη ενέργεια των ΑΠΕ, όσον αφορά στο μικρότερο δυνατό οικολογικό αποτύπωμα
-στην άμεση δημοκρατία όσον αφορά στις αποφάσεις και τους πολιτικούς θεσμούς
Για ένα νέο «κοινωνικό συμβόλαιο»
Αυτό δεν μπορεί παρά να έχει ως ανώτατη αρχή την έννοια της άμεσης/συμβουλιακής/ κοινωνικής δημοκρατίας, στην οποία όλοι δύνανται να συμμετέχουν ισότιμα στη διαμόρφωση των συνθηκών ζωής και στη διαχείριση των κοινών. Η αρχή αυτή μπορεί να βρει εφαρμογή στη σύγκλιση τακτικών λαϊκών συνελεύσεων, σε τακτά χρονικά διαστήματα, σε επίπεδο χωρικής ενότητας. Οι λαϊκές συνελεύσεις θα καλούνται ταυτόχρονα σε όλες τις χωρικές ενότητες, στις οποίες υπάρχει η δυνατότητα σύγκλισής τους. Εκεί θα συζητούνται όλα τα βασικά προβλήματα της περιοχής ή της χώρας.
Από τις λαϊκές συνελεύσεις, θα ορίζεται (με εκλογή, με κλήρωση ή συναινετικά) ένα Γενικό Αυτόνομο Συμβούλιο Χωρικής Ενότητας με συγκεκριμένο αριθμό ανακλητών εκπροσώπων. Επίσης, θα ορίζονται με τον ίδιο τρόπο Θεματικά Αυτόνομα Συμβούλια Χωρικής Ενότητας πάνω σε ζητήματα όπως π.χ. α)της οικονομίας- παραγωγής, β) των κοινωνικών αγαθών(παιδεία, υγεία, πολιτισμός, κ.λ.π.), γ) των κοινωνικών και εργατικών δικαιωμάτων, δ) των οικολογικών ζητημάτων και ε) της κοινωνικής αυτοάμυνας.
Στο Γενικό Αυτόνομο Συμβούλιο θα συμμετέχουν μέλη των Θεματικών Συμβουλίων αλλά και εκπρόσωποι που θα καθοριστούν απευθείας από τη Λαϊκή Συνέλευση Χωρικής Ενότητας. Με αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Συμβούλιο δεν θα είναι απλά ένα άθροισμα των επιμέρους πεδίων δραστηριοποίησης αλλά κάτι πολύ παραπάνω. Οι εκπρόσωποι των Γενικών ή των Θεματικών Αυτόνομων Συμβουλίων θα συναντιούνται μεταξύ τους και, με βάση τις προτάσεις αλλά και τις δυνατότητες που υπάρχουν, θα είναι υπεύθυνοι για την προώθηση και τον συντονισμό τους σε επίπεδο επικράτειας. Οι εκπρόσωποι των Αυτόνομων Συμβουλίων θα πρέπει να έχουν συγκεκριμένα όρια θητείας, προκειμένου οι θέσεις εκπροσώπησης να μην μετατρέπονται σε προσωποπαγείς. 
Αυτό ασφαλώς είναι ένα γενικό περίγραμμα του Ευκταίου να συμβεί, ως έκφραση μιας νέας μορφής  κοινωνικής και πολιτειακής οργάνωσης: της Κοινότητας των Κοινοτήτων, όπως την σκιαγραφούμε στο τελευταίο κεφάλαιο του αντίστοιχου βιβλίου μας.  Όταν και αν ολοκληρωθούν οι δομές της, σε μια όσο γίνεται πιο μικρή χρονικά περίοδο, και όταν από αμυντικές που θα είναι στην αρχή μπορέσουν στο τέλος να επικρατήσουν- σε σχέση συμπλήρωσης,  αντιπαράθεσης, απόρριψης και ρήξης με τις υπάρχουσες δομές του κράτους - τότε μπορεί αυτή η νέα πολιτειακή οργάνωση να  θεσμοθετηθεί με τη μορφή ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου.
Είναι μια πρόταση συνθετικής ενωτικής δράσης στην κατεύθυνση μιας ολικής αναδιοργάνωσης της ζωής μας. Μιλάμε για τη σκιαγράφηση μιας κοινωνικοπολιτικής πρότασης που προϋποθέτει όντως να πάρουμε τις ζωές μας στα χέρια μας όχι ως ευχή ή μεσιανικής υφής, αλλά ως πολιτικό σχέδιο διαμορφωμένο οργανωτικά, που θα βάλει σε κίνηση μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας για να την υλοποιήσει. Αναγκαία συνθήκη για να γίνει μια αλλαγή ορατή και πιστευτή είναι η δυνατότητα πραγμάτωσής της "από τα κάτω", στο σήμερα, με τη μορφή παραδείγματος εκεί που οι πολιτικοκοινωνικές συνθήκες θα το επιτρέψουν.
Αυτή τη δυνατότητα οφείλουμε με θάρρος να διερευνήσουμε, όσοι τέλος πάντων επιδιώκουμε ριζοσπαστικές και βιώσιμες λύσεις.
Το κλειδί για την παραπάνω διαδικασία θα είναι ο συμμετοχικός προϋπολογισμός και προγραμματισμός στους δήμους που υπάρχουν, ο οποίος θα πρέπει να επιδιωχθεί να διαμορφώνεται με βάση τις προτεραιότητες που θέτουν οι συνελεύσεις των κοινοτικών διαμερισμάτων και των γειτονιών των πόλεων, στο πρότυπο των «συνελεύσεων των πλατειών» του 2011-12.
http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/1051895

Σάββατο, 21 Σεπτεμβρίου 2019

Αποανάπτυξη-Κοινοτισμός-Άμεση Δημοκρατία και Τεχνολογία


Μεταξύ βιωσιμότητας και ατομικής-συλλογικής απελευθέρωσης.
Η συζήτηση για την Αποανάπτυξη και τον Κοινοτισμό χαρακτηρίζεται από διαφορετικές απόψεις σχετικά με το ρόλο και τη χρήση της τεχνολογίας. Μπορούμε να τις κατατάξουμε συνεκτικά σε δύο διαφορετικές κατευθύνσεις: 1) Από τη μία αυτή που θεωρεί το τεχνοεπιστημονικό παράδειγμα σαν ένα μέρος του προβλήματος και φαντάζεται μια μελλοντική κοινωνία πέρα από  την τεχνολογία, απορρίπτοντας ταυτόχρονα τον ενθουσιασμό για τεχνικές λύσεις που παρατηρείται παγκοσμίως, διότι αυτές οι εξελίξεις, στον εργαλειακό τους ορθολογισμό, συνεπάγονται μια κυριαρχία πάνω η φύση.2) Από την άλλη, αυτή που βρίσκει την πρώτη μονόπλευρη θεώρηση, υπερβολικά απλοϊκή και βλέπει τις τεχνολογικές λύσεις -εάν αυτές επανεξεταστούν και αντιμετωπιστούν κριτικά- ως συμμάχους στην πορεία προς μια κοινωνία μετα-ανάπτυξης και κοινοτισμού.
Έχουμε δηλαδή μια βιοφυσική προσέγγιση και μια κοινωνικο-πολιτική- πολιτιστική προσέγγιση. Αυτές συνδέονται επίσης με δύο έννοιες της αντίστοιχης συζήτησης :της φέρουσας ικανότητας-βιωσιμότητας (viability)  και των καλών κοινωνικών πρακτικών για ατομική και συλλογική απελευθέρωση (conviviality).
Όμως αυτές οι δύο προσεγγίσεις δεν είναι εκ προοιμίου αντιθετικές, ιδίως στο πεδίο των εφαρμογών της τεχνολογίας και καινοτομίας. Μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε σαν δύο συνδυαστικά κριτήρια για την αξιολόγηση των τεχνολογιών. Για το ποιές είναι επιθυμητές και εφικτές σε κάθε στάδιο της πορείας προς κοινωνίες αποΑνάπτυξης και Κοινοτισμού…

Τετάρτη, 21 Αυγούστου 2019

Τοπικοποίηση-Κοινωνικοποίηση-Κοινοτισμός-Αποανάπτυξη-Άμεση Δημοκρατία (Σκιαγράφηση προγράμματος μετάβασης)


1. Τοπικοποίηση

Η Τοπικοποίηση είναι ένα παιγνίδι διαλεκτικής με τον όρο παγκοσμιοποίηση
Προέκυψε από την κριτική στο δυτικό καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης, που επιδιώκει να παγκοσμιοποιηθεί και σήμερα:
  • Δε μπορεί πια να μεγαλώνει τη «πίτα» και απλώς τη φουσκώνει
  • Παράγει παντού κοινωνικές και οικολογικές ζημιές
  • Οδηγεί όχι μόνο σε κρίση χρεών και πτωχεύσεις κρατών, επιχειρήσεων και τάξεων, αλλά και σε πτώχευση-κατάρρευση της «Α.Ε. Γη»
  • Προτείνεται σαν μια στρατηγική για στροφή σε μια αποκεντρωμένη, επανατοπικοποιημένη, αυτοδιαχειριζόμενη, οικολογική και αταξική κοινωνία της ισοκατανομής πόρων και εξουσιών.
Οι δομές της:
διευρυμένη οικογένεια(ιδεολογική σύνδεση)-οικοκοινότητα («Οίκος»), αυτοδύναμη κοινότητα(χωρική-ενδιαφερόντων), δήμος-περιφέρεια-επικράτεια με ομοσπονδιοποίηση για τη δημιουργία της παγκόσμιας κοινότητας των κοινοτήτων
Οικοδόμηση:
  • σε σχέση απόρριψης, αντιπαράθεσης και ρήξης με τις δομές του κεντρικού κράτους και του εταιρικού τρόπου παραγωγής και διανομής, καθώς και με τα μεγασυστήματα της παγκόσμιας διακυβέρνησης
  • Με άμεση δημοκρατία στα πλαίσιά τους-εξέλιξή της σε γενικό τρόπο αυτοδιακυβέρνησης με νέο «κοινωνικό συμβόλαιο»
  • Με συλλογική-κοινοτική-δημοτική ιδιοκτησία
  • Με απεξάρτηση από την έννοια του σωρευτικού χρήματος και τις «αγορές»
  • Με στήριξη σε όσο γίνεται πιο τοπικούς φυσικούς και κοινωνικούς πόρους και πηγές και σε μια κοινωνικοποιημένη οικονομία της εγγύτητας
Δεν έχει να κάνει με τον «τοπικισμό». Δημιουργεί τους όρους για μια νέα «οικουμενικότητα»

2. Κοινωνικοποίηση-Κοινοτισμός

Η υπέρβαση της παγκοσμιοποίησης μπορεί να γίνει με τη διαδικασία της οικουμενικοποίησης:
Θα στηρίζεται στην αρχή της οικουμενικότητας: μία είναι η πατρίδα όλων, ο μπλε πεπερασμένος και μοναχικός στο κοντινό διάστημα πλανήτης μας.   Ο αέρας, η θάλασσα, το νερό, η γη και οι καρποί της, ο υλικός πλούτος και οι ενεργειακοί πόροι, τα δώρα γενικά της φύσης αυτού του πλανήτη, είναι δώρα και κοινή κληρονομιά για όλους τους ανθρώπους και τις άλλες μορφές ζωής που δημιούργησε αυτή η φύση
Κοινή κληρονομιά επίσης τα κοινωνικά αγαθά που δημιούργησαν οι –πριν και νυν-κοινωνίες
Κοινωνικά αγαθά:
  • οι σπόροι και οι ποικιλίες-ράτσες(πατεντάρισμα γενετικού υλικού)
  • η κοινωνικά παραγόμενη γνώση(πνευματική ιδιοκτησία)
  • η παιδεία και εκπαίδευση της νέας γενιάς
  • η διατήρηση και βελτίωση της υγείας του πληθυσμού (μέσω αντίστοιχων κοινωνικών θεσμών πρόληψης και αποκατάστασης)
  • ο εφοδιασμός των πόλεων και των οικισμών σε νερό (μέσω δικτύων και καναλιών από κοινές πηγές και αποθέματα νερού)
  • η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (από κοινές πηγές ενέργειας και η διανομή της μέσω δικτύων σε κοινή γη -δημόσια ή δημοτική-και δρόμους)
  • η διακίνηση ανθρώπων και προϊόντων (μέσω χρήσης κοινών δρόμων στην ξηρά και θάλασσα, των λιμανιών καθώς και σταθερών τροχιών)
  • η επεξεργασία και η επαναχρησιμοποίηση υλικών από την ανακύκλωση των κοινών αποβλήτων-απορριμμάτων των πόλεων και οικισμών
  • η χρήση των κοινών ραδιοσυχνοτήτων, τηλε-συχνοτήτων και τηλεφωνίας, καθώς και των πληροφοριακών λεωφόρων
Η κοινωνικοποίηση των συλλογικών φυσικών αγαθών θα είναι η βάση και η προϋπόθεση για οποιοδήποτε κίνημα Κοινοτισμού, που θα θελήσει να καταργήσει τη σημερινή κατάσταση:
  • το σημερινό «κομμάτιασμα της γης» και των «περιφράξεων» από την ιδιοκτησία,
  • τη σημερινή ιδιωτικοποίηση των φυσικών-συλλογικών-κοινωνικών αγαθών,
  • τον ατομικισμό-ανταγωμισμό και τις κοινωνικές ανισότητες,
  • την εκμετάλλευση ανθρώπων, οικοσυστημάτων και φύσης,
  • τη μόλυνση-ρύπανση του περιβάλλοντος, την αποσταθεροποίηση του κλίματος κ.λπ
  • Να κοινωνικοποιήσει την οικονομία, τη γνώση και επιστήμη, την παιδεία, την υγεία κ.λπ.
Ο κοινοτισμός ξεκινά από την απαρχή της ανθρώπινης ιστορίας. Μαζί με την αντίληψη για τη «μάνα θεά φύση», κυριάρχησε και η αντίληψη για τη «μάνα κοινότητα».
Στη βάση αυτών των δύο βασικών αντιλήψεων για τις δύο «μαμάδες» ενηλικιώθηκε ο άνθρωπος σαν όν και είδος, περνώντας από τις πρωτόγονες εξισωτικές κοινωνίες στις πιο σύνθετες, στις οποίες υπήρξαν διαφοροποιήσεις, λόγω της ανισοκατανομής της εξουσίας.
Ο αρχαίος ελληνικός κοινοτισμός μας άφησε τη διδαχή (Σωκράτης): «Να είσαι όπως θα επιθυμούσες να φαίνεσαι στους άλλους», τα «Κοινά» να πρυτανεύουν και να κατακυρώνουν το ιδιωτικό με φιλοδοξία τον έπαινο του Δήμου.
Ο Κοινοτισμός σήμερα εμφανίζεται συνδεδεμένος με την υπό διαμόρφωση πρόταση της Αποανάπτυξης-επανατοπικοποίησης στο κοινωνικό πολιτισμικό πεδίο, με την κοινωνική-αλληλέγγυα-συνεργατική οικονομία στο οικονομικό, στο δε πολιτικό πεδίο με τους θεσμούς της άμεσης δημοκρατίας.
Μετά από την ανάδυσή του στις ζαμπατίστικες κοινότητες, έχουμε και την ανάδυσή του στην κούρδικη «δημοκρατική αυτονομία», που αναπτύσσεται κύρια στο Βόρειο Κουρδιστάν, σαν αυτονομία από το τούρκικο κράτος, αλλά και στη Συρία με τον κούρδικο συμβουλιακό κοινοτισμό να είναι η δύναμη εκείνη που αντιστάθηκε καλύτερα στον σκοταδισμό του ΙΣΙΣ και των ισλαμιστών, καθώς και στο μπαθικό καθεστώς
3. Αποανάπτυξη

Το παραπάνω κοινωνικό κίνημα θα έχει βασικό στόχο, την αποαποικιοποίηση των συνειδήσεων, από την ιδεολογία της «αέναης ανάπτυξης» :
  • οικονομική μεγέθυνση, άπειροι πόροι, τεχνολογική καινοτομία και αγοραία επιστήμη-«τεχνολογικός μεσιανισμός»- ευημερία με αύξηση της κατανάλωσης, ατομική κοινωνική ανέλιξη μέσω αύξησης του κομματιού της πίττας κ.λπ.
  •   Η βάση αυτής της ιδεολογίας σήμερα είναι η χρηματική βασικά οικονομία μέσω της πίστωσης και δανείων προς καταναλωτές, νοικοκυριά, επιχειρήσεις, κυβερνήσεις.
  • πραγματική οικονομία δε μπορεί να αναπτύσσεται πλέον με 2-3% ετησίως-όπως συνέβαινε μέχρι τώρα.
  • Αιτία ο κορεσμός στην παραγωγή, η μειούμενη αγοραστική δύναμη των πολλών, αλλά κυρίως τα πλανητικά όρια σε πόρους, υλικά και ενέργεια, καθώς και τα όρια στην ενσωμάτωση των τεράστιων απόβλητων των οικονομικών δραστηριοτήτων, όπως επίσης οι κλιματικές αλλαγές και οι συνακόλουθες καταστροφές.
  • Υπάρχει μια ψευδαίσθηση «ανάπτυξης» μέσω της διόγκωσης της χρηματοπιστωτικής φούσκας,
  • μια ψευδαίσθηση για γενίκευση της «δημοκρατίας», που αντικαθιστά αυταρχικά καθεστώτα,
  • στην πραγματικότητα οδηγούμαστε σε ανατροπή της «αστικής δημοκρατίας» από την ολιγαρχία του πλούτου.
  • πέρασμα από το «εθνικό δημοκρατικό πολίτευμα», στο παγκόσμιο ολιγαρχικό, που θα στηριχθεί σε τεχνοφασιστικά καθεστώτα.
  • Για τους παραπάνω λόγους ο καπιταλισμός πρέπει να ξεπερασθεί. Αν θέλουμε να μη καταρρεύσει η υλική βάση της ύπαρξης των μελλοντικών γενιών των ανθρώπινων και λοιπών κοινοτήτων.
Θα χρειασθεί:
  • Η σημερινή κρίση των δημοσιονομικών χρεών να λυθεί υπέρ των κοινωνιών και όχι για άλλη μια φορά υπέρ των «από πάνω».
  • Οι ιδιώτες επενδυτές-αγοραστές των κρατικών ομολόγων και οι παγκόσμιοι παίκτες, έπαιξαν και έχασαν.
  • Η επιλογή που έχουμε να κάνουμε σήμερα είναι μεταξύ μιας ανεξέλεγκτης ύφεσης και μιας ελεγχόμενης και βιώσιμης απο-ανάπτυξης».  
  • Να στηριχθούμε –όσο γίνεται περισσότερο-στις τοπικές οικονομίες, στην αυτοδυναμία και αυτάρκεια των περιοχών και των χωρών, στις δίκαιες ανταλλαγές μεταξύ τους.
  • Να επαναπροσδιορίσουμε τις βασικές μας ανάγκες και τον τρόπο ικανοποίησή τους. Όσο γίνεται λιγότερο μέσω των αγορών και με μικρότερο κοινωνικό και οικολογικό αποτύπωμα.
  • Επιδιώκοντας αντί της «ευημερίας»της υπερκατανάλωσης, την ευζωία μέσω της «ατομικής εγκράτειας» και της «συλλογικής αφθονίας».
  • Μέσω αυτοανάπτυξης, αυτοπραγμάτωσηςκαι αυθυπέρβασή μας σαν κοινωνικά όντα.
  • Μέσω της δημιουργίας ενός νέου ανθρωπολογικού τύπου και ενός μετακαπιταλιστικού πολιτισμικού προτύπου.
  • Να περάσουμε από το κατακερματισμένο συνειδησιακά άτομο προς το πολύπλευρα αναπτυγμένο «πρόσωπο».
  • Από τον καταναλωτή βιοτικών, χρηστικών, ιδεοπολιτικών  αξιών στον ταυτόχρονο παραγωγό τους, στον παραγωγοαναλωτή τους. Από τον ανασφαλή και κατεχόμενο από τον φόβο της απώλειας και του θανάτου άνθρωπο, στη φιλοσοφημένη, προσγειωμένη προσωπικότητα, που αποδέχεται ότι δεν γεννήθηκε σε αυτόν τον κόσμο μόνο για να καταναλώνει, αλλά για να ζήσει βιώνοντας τον πεπερασμένο χρόνο του όσο γίνεται πιο ποιοτικά, βελτιώνοντας τον εαυτό και τους άλλους γύρω του.
  • Από τις κυρίαρχες αξίες του ατομικισμού, του βολέματος του «εαυτού», της ατομικής κατανάλωσης και απληστίας, της επέκτασης της κτήσης, του ανταγωνισμού, της επιβολής και κυριαρχίας στους άλλους και τις άλλες μορφές ζωής, κ.λπ.,
  •  στις αξίες της συνύπαρξης, της συλλογικής ευζωίας, της εγκράτειας, της αλληλεγγύης, της αποδοχής του διαφορετικού, της συνεργατικότητας, της συνεργασίας και ισορροπίας με τα οικοσυστήματα και τη φύση, κ.λπ.
  • Να περάσουμε σε ένα νέο πολιτισμό και κοινωνία που θα χρειασθεί να μετατρέψει το κυρίαρχο τώρα πολιτισμικό είδος του homo economicus στο νέο είδος του homo ecosoziologicus (ας μας επιτραπεί η έκφραση)
Η κατεύθυνση μπορεί να είναι:
  • «από-ανάπτυξη εδώ» (όπου υπάρχει μεγάλο οικολογικό και κοινωνικό αποτύπωμα)
  •  «συντήρηση εκεί»( όπου υπάρχει βιωσιμότητα)
  • «ανάπτυξη παραπέρα»( όπου μειώνεται το οικολογικό και κοινωνικό αποτύπωμα π.χ. μέσω της ανάπτυξης των οικο-καλλιεργειών για την παραγωγή ποιοτικών τροφίμων και την ενσωμάτωση της περίσσιας του CO2 της ατμόσφαιρας στο έδαφος μέσω της βιομάζας: τα επόμενα 40-50 χρόνια οι αγροτικές κοινότητες μπορούν να ενσωματώσουν τα 2/3 της περίσσειας-οργάνωση GRAIN)
Προτείνεται να διατυπωθεί και να υλοποιηθεί «από τα κάτω»  και από τους «αποκάτω» ένα « πρόγραμμα μετάβασης» προς μια ελληνική κοινωνία αποανάπτυξης, που θα στηριχθεί:
  • στην οικονομία των βιοτικών αναγκών όσον αφορά στο περιεχόμενο(Κοινωνική, Αλληλέγγυα Συνεργατική Οικονομία των Αναγκών-Κ.Α.Σ.Ο.Α)
  • στον συνεργατισμό-συνεταιρισμό όσον αφορά στις σχέσεις παραγωγής
  • στη συλλογική-κοινοτική-δημοτική ιδιοκτησία όσον αφορά στα μέσα παραγωγής,
  • στην εγγύτητα και τις μικρές αποστάσεις όσον αφορά στο μικρότερο δυνατό οικολογικό αποτύπωμα,
  • στην άμεση δημοκρατία των συνελεύσεων και των ανακλητών εκπροσώπων, όσο αφορά στις διαδικασίες αποφάσεων, πολιτικής θέσμισης και διακυβέρνησης.
  • Εφαλτήρας για την οικονομία μπορεί να γίνει ο αγροδιατροφικός τομέας, ο τομέας ένδυσης-υπόδησης, ο ενεργειακός τομέας με αιχμή στις ΗΜΕ και ο τομέας του ήπιου οικοτουρισμού
Η σκιαγράφηση ενός τέτοιου προγράμματος περιληπτικά:
  • Να  αρνηθούμε τη θέση που έχει σήμερα η χώρα στα πλαίσια του παγκοσμιοποιημένου καπιταλιστικού μοντέλου ανάπτυξης.
  • Να μετατρέψουμε τη χώρα σε ζώνη οικο-βιο-γεωργίας και ζώνη ελεύθερη από μεταλλαγμένα με ποιοτικά προϊόντα που θα έχουν και συγκριτικό πλεονέκτημα(αυτάρκεια-ΠΟΠ κ.λ.π.). Να  αναβλαστήσουμε τα καμένα δάση, να αποκαταστήσουμε τις λίμνες ,τα ποτάμια, τους βιοτόπους(έλη), τις παραλίες.
  • Να ξαναγίνουμε αγροτική κοινωνία των κάθε είδους μικροπαραγωγών, όχι των 10ετιών του 50-60, αλλά των πολυλειτουργικών  οικο-αγροτών , οικο-παραγωγών-χειροτεχνών
  • Να αποκαταστήσουμε στη διατροφή μας το μεσογειακό διατροφικό μοντέλο με μείωση της κατανάλωσης κρέατος
  • Να συρρικνώσουμε το συγκεντρωτικό κράτος μεταφέροντας δικαιοδοσίες και πόρους προς μια όσο γίνεται πιο αποκεντρωμένη Τοπική Αυτοδιοίκηση και κοινωνία.
Να στραφούμε σε:
  • Οικοτουρισμό, ηλεκτροκίνηση, εξοικονόμιση ενέργειας, αποκεντρωμένες ΑΠΕ, ενεργειακή αυτονομία δήμων με δημοτικοποίηση μονάδων παραγωγής και δικτύου διανομής ενέργειας.
  • Τοπικά βιομηχανικά οικοσυστήματα(απόβλητα μονάδων, επεξεργάσιμη ύλη για άλλες). Επανασύσταση της κλωστοϋφαντουργίας-βιομηχανίας ζάχαρης κ.λπ.
  • Εσωτερική μετανάστευση με συλλογικές μετεγκαταστάσεις ανέργων νέων των πόλεων στην περιφέρεια, σε χώρους αυτοπαραγωγής και αυτοδιαχείρισης. Οικο-κοινότητες με τη μορφή διευρυμένων οικογενειών(όχι γενετικής συγγένειας, αλλά ιδεολογικής συγγένειας), κύτταρα των μελλοντικών χωρικών κοινοτήτων-δήμων.
  • Ομάδες παραγωγών, συνεταιριστικές-συνεργατικές δομές παραγωγωαναλωτών για απευθείας διακίνηση χωρίς μεσάζοντες, συνεταιριστικά-συνεργατικά μικρά μαγαζιά, δίκτυα διανομής και ανταλλαγής προϊόντων-υπηρεσιών με τοπικά νομίσματα.
  • Να στηριχθούμε περισσότερο στα συλλογικά και κοινωνικά αγαθά προωθώντας από τώρα την κοινωνική οικονομία των αναγκών και της αλληλεγγύης με το μικρότερο δυνατό οικολογικό αποτύπωμα.

4.            Άμεση δημοκρατία

Ο κοινοβουλευτισμός και το κομματικό σύστημα διαμεσολάβησης και διακυβέρνησης έχει αποτύχει, έχει απομυθοποιηθεί στα μάτια των νέων γενιών του «αναπτυγμένου» κόσμου, ιδίως στους «αδύνατους κρίκους», όπως η Ελλάδα.
Όλα τα εγχειρήματα που παρουσιάσθηκαν τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα της κρίσης(καταγράφηκαν πάνω από 3000) εφάρμοσαν και εφαρμόζουν στα πλαίσιά τους την άμεση δημοκρατία. Γιατί αυτό να μη γίνει γενικότερος κοινωνικός πειραματισμός; Μια κοινωνία σε κίνηση και μετάβαση μπορεί να εφεύρει διαδικασίες και θεσμούς που σήμερα δε μπορούμε ούτε να φαντασθούμε.
Ο ευνοϊκότερος χώρος για τη δημιουργία αυτής της νέας πολιτικής, των νέων θεσμών, του νέου ανθρωπολογικού τύπου και πολιτισμικού προτύπου, είναι:
•             ο χώρος της τοπικής κοινωνίας(όπου ο καθένας ξέρει λίγο ως πολύ τον άλλο και μπορεί να του έχει εμπιστοσύνη ή όχι),
•             του Δήμου και της Τ. Α., που περιλαμβάνει την τοπική πόλη και τη γύρω από αυτήν ύπαιθρο.
•             Της περιφέρειας με την έννοια της «βιοπεριφέρειας»: ενότητα στηριγμένη στα ίδια αυτοτροφοδοτούμενα οικοσυστήματα και ανανεώσιμους πόρους
•             Εδώ θα είναι πιο εύκολη η δημιουργία ενός συνειδητού μαζικού πολιτικού κινήματος του Κοινοτισμού και της άμεσης δημοκρατίας που θα δημιουργούσε εκτός των άλλων και ένα δημοτικό τομέα οικονομίας.

Δημοτικός τομέας οικονομίας:
•Η Τ.Α. θέτει πόρους στη διάθεση συλλογικών δομών εργασίας, με τη μορφή κοινωνικών επιχειρήσεων (συνδυασμός αμειβόμενης εργασίας για ανέργους - εξειδικευμένης από υπαλλήλους του δήμου -εθελοντικής εργασίας από εθελοντές που μαζί με τους υπαλλήλους παίζουν το ρόλο του "εμψυχωτή")
•Δημιουργεί χώρους παραγωγής και αυτοπαραγωγής (π.χ. εργαστηρίων επαναχρησιμοποίησης ηλεκτρικών - ηλεκτρονικών ειδών, επίπλων, ρούχων, κομποστοποίησης -λιπασματοποίησης οργανικών αποβλήτων, δημοτικών λαχανόκηπων, μεταποιητηρίων γεωργικών προϊόντων κ.λπ.)
•Χώρους απασχόλησης παιδιών ,ανταλλαγής ειδών από «δεύτερο χέρι»,γραφείων «συνταξιδιωτών» κ.λπ
•οργάνωση γραφείων-συνεργείων από άνεργους αρχιτέκτονες-οικοδόμους για κατασκευή-μετατροπή κτιρίων σε βιοκλιματικά, συνεργείων  για τη δημιουργία «πράσινων στεγών» και «ηλιακών στεγών»
•Κοινωνικοποίηση-δημοτικοποίηση της παραγωγής και διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας. Δίκτυα ΜΤ-ΧΤ στους δήμους(αντί ιδιωτικοποίησης). Συνεταιρισμοί ΚΑΣΟΑ για την παραγωγή ενέργειας από μικρές εγκαταστάσεις ΗΜΕ-όχι ΒΑΠΕ- και διάθεσή της στα τοπικά δημοτικά δίκτυα. Οργανωση καμπάνιας μείωσης της ζήτησης και εξοικονόμισης ενέργειας.
•οργανισμοί ή συνεταιρισμοί διαχείρισης νερού και αποχέτευσης -όπου δεν υπάρχουν- γιατί σε μερικές κοινότητες υπάρχουν από παλιά οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων(ΟΕΒ),
Ειδική περίπτωση: αυτοδιαχειριζόμενα συνεργεία και όχι ιδιώτες εργολάβοι να αναλαμβάνουν συγκεκριμένες εργασίες του δήμου

Αμεση Δημοκρατία στις τοπικές κοινωνίες και Τ.Α.:
  • κλειδί η δημοκρατική αναγέννηση του πολίτη και ο συμμετοχικός προϋπολογισμός και προγραμματισμός
  • συνελεύσεις των κοινοτικών διαμερισμάτων και των γειτονιών των πόλεων για τον προϋπολογισμό
  •  συνελεύσεις εκπροσώπων(ανάλογα με τον αριθμό των συμμετεχόντων) για τον προϋπολογισμό με βάση τις προτάσεις των συνελεύσεων και τις προτάσεις, μελέτες και πόρους της δημαρχίας
  • Κλειδί Κινήσεις Πολιτών με το χαρακτηριστικό της «δημοκρατίας εν δράσει» με τοπική παρέμβαση στην πορεία ανάληψη της εξουσίας στους δήμους
  • Όταν γίνει αυτό σε αρκετούς δήμους, επί τάπητος το ζήτημα ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου και η έκφρασή του σε ένα νέο σύνταγμα στην πορεία δημιουργίας της Ομοσπονδιακής Κοινοπολιτείας της Κοινότητας των Κοινοτήτων
Η Κοινότητα των Κοινοτήτων:
  • Κοινότητες υπαίθρου με γενικές συνελεύσεις και το εκλεγόμενο κάθε φορά ανακλητό Συμβούλιο Κοινότητας(Σ.Κ.). Δέκα τέτοιες κοινότητες αποτελούν έναν υπαίθριο Δήμο
  •  Αστικές Κοινότητες με βάση τα νοικοκυριά ενός δρόμου ή οικοδομικού τετραγώνου με Σ.Κ.
  • Κοινότητες μιας γειτονιάς συμμετέχουν στη Συνέλευση Γειτονιάς(Σ.Γ.) με τα Σ.Κ. και εκλέγουν το Συνοικιακό Συμβούλιο(Σ.Σ.).
  • Όλα τα Σ.Σ. συμμετέχουν στη συνέλευση του Δήμου της πόλης για τον συμμετοχικό προγραμματισμό-προϋπολογισμό και τον κοινωνικό έλεγχο και εκλέγουν το Συμβούλιο του Δήμου(Σ.Δ).
  • Τέταρτο επίπεδο διαβούλευσης: Τα συμβούλια των υπαίθριων και των αστικών δήμων συμμετέχουν στη συνέλευση της Χ.Ε. και εκλέγεται το Συμβούλιο της Χωρικής Ενότητας για τη συμμετοχή στην Ομοσπονδική Κοινοπολιτεία της επικράτειας
Αυτό το Σύστημα συμβουλίων( ΣΣ )θα αποτελέσει τον πολιτικό κορμό για τη μετάβαση σε μια κοινωνία της Κοινότητας των Κοινοτήτων 


 Τα πρώτα βήματα  θα μπορούσαν να είναι:
       Από ενδιαφερόμενους ενεργούς πολίτες-πρόσωπα και κινήσεις-πρωτοβουλίες πολιτών που έχουν γνώση του διακυβεύματος, δημιουργούνται σε κάθε περιφέρεια και όπου είναι δυνατό σε κάθε δήμο Συμβούλια ενδογενούς Παραγωγικής Ανασυγκρότητσης για να δημιουργηθούν παραγωγικά δίκτυα ικανοποίησης των βασικών αναγκών του ντόποιου πληθυσμού
       Παρεμβαίνοντας στις τοπικές κοινωνίες προσπαθούν να συγκαλέσουν συνελεύσεις πολιτών για την παραγωγική ανασυκρότηση. Από αυτές τις συνελεύσεις σε κάθε δήμο εκλέγονται:  Συμβούλιο Αγροδιατροφικού Τομέα (ΣΑΤ) για την προώθηση της διατροφικής ασφάλειας του τοπικού πληθυσμού και  Συμβούλιο Δημοτικού Τομέα Οικονομίας (ΣΔΤΟ), για τη στήριξη του ιδιαίτερου οικονομικού ρόλου του δήμου που θα αφορά στις συνολικές ανάγκες των δημοτών.
       Το ίδιο θα χρειασθεί να γίνει και για κάθε άλλον τομέα της οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας στους δήμους και τις περιφέρειες προωθώντας την Συνεργατική Οικονομία των Αναγκών(Σ.Ο.Α)
       Τα Συμβούλια αυτά συνδεόμενα μεταξύ τους με ομοσπονδιακή μορφή μπορεί να αποτελέσουν το πρόπλασμα του Συστήματος Συμβουλίων της Κοινότητας των Κοινοτήτων